Ngày 8/5, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 55 (năm 2026) đã tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi.
Cuộc thi do Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) phát động với chủ đề: “Hãy viết thư cho một người bạn, giải thích vì sao sự kết nối giữa người với người lại cần thiết trong thế giới số”.
Tại Việt Nam, cuộc thi do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nhà văn Việt Nam, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam và Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng tổ chức trên phạm vi toàn quốc.
Được phát động từ ngày 19/12/2025 và kéo dài đến ngày 5/3/2026, cuộc thi năm nay đã thu hút hơn 1,3 triệu bài dự thi của học sinh cả nước. Kết quả này tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn bền bỉ của một sân chơi trí tuệ, đồng thời phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của học sinh đối với những vấn đề mang tính xã hội và toàn cầu.
Một số địa phương có số lượng và chất lượng bài dự thi nổi bật gồm Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Phú Thọ, Tuyên Quang...
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi nhấn mạnh, sau gần 40 năm đồng hành cùng học sinh Việt Nam, cuộc thi viết thư Quốc tế UPU đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một cuộc thi viết thông thường để trở thành hành trình nuôi dưỡng tâm hồn, khơi dậy trí tưởng tượng, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm xã hội cho nhiều thế hệ học sinh.
 |
| Trao giải cho học sinh người dân tộc Pà Thẻn (Tuyên Quang). |
Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, chủ đề cuộc thi năm nay mang đậm hơi thở thời đại, đồng thời chứa đựng chiều sâu nhân văn đặc biệt khi đặt ra câu hỏi về giá trị của sự kết nối giữa con người trong bối cảnh thế giới ngày càng số hóa.
“Chủ đề năm nay phản ánh một chuyển dịch rất quan trọng của thời đại, từ kết nối bằng công nghệ sang kết nối con người thông qua công nghệ”, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh.
Thế hệ học sinh hôm nay đang lớn lên trong thời đại của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mạng xã hội và các nền tảng kết nối toàn cầu. Đây là thế hệ nhanh nhạy với công nghệ, sáng tạo trong tiếp cận tri thức và tự tin hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, chính trong một thế giới kết nối không giới hạn ấy, cuộc thi năm nay đã gợi lên một câu hỏi giàu tính suy ngẫm: liệu con người có đang thực sự gần nhau hơn?
“Chúng ta có thể gửi hàng trăm tin nhắn mỗi ngày, nhưng đôi khi lại quên lắng nghe những người ở ngay bên cạnh. Chúng ta có thể trò chuyện với công nghệ rất nhiều, nhưng lại ít dành thời gian để chia sẻ với cha mẹ, ông bà, bạn bè và những người thân yêu”, Thứ trưởng Phạm Đức Long chia sẻ.
Theo Ban Tổ chức, điểm nổi bật của mùa thi năm nay là sự đa dạng trong cách tiếp cận của học sinh. Khái niệm “người bạn” không còn giới hạn trong những mối quan hệ quen thuộc như bạn bè, thầy cô, người thân mà được mở rộng tới các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, trợ lý ảo, robot, thậm chí là các nhân vật văn học, hoạt hình.
Những cách tiếp cận mới mẻ này cho thấy nhận thức của học sinh về khái niệm “kết nối” đang thay đổi cùng với sự phát triển của công nghệ số.
 |
| Các em học sinh đạt giải chụp ảnh lưu niệm với Ban tổ chức. |
“Các em không viết những bài văn khuôn mẫu, mà đang đối thoại với chính thời đại mình đang sống. Có em viết thư cho robot, trợ lý ảo, có em viết cho những nhà khoa học hay nhân vật bước ra từ thế giới số. Nhưng phía sau mỗi lá thư đều là một thông điệp chung: công nghệ có thể giúp con người kết nối nhanh hơn, nhưng chỉ tình yêu thương, sự sẻ chia và lòng thấu hiểu mới giúp con người thực sự gần nhau hơn”, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh.
Căn cứ kết quả chấm thi, Ban Tổ chức đã trao 1 giải Nhất, 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 30 giải Khuyến khích, 61 giải Cây bút triển vọng, 10 giải Khơi nguồn ý tưởng và 10 giải tập thể.
Đáng chú ý, thực hiện định hướng mới trong công tác thi đua, khen thưởng, học sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba cấp quốc gia năm nay được trao Bằng khen và Huy hiệu “Tuổi trẻ sáng tạo” của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Giải Nhất quốc gia thuộc về em Trần Chí Cường, lớp 9D, Trường THCS Bình Hàn, thành phố Hải Phòng.
Bài viết của em gây ấn tượng mạnh với Ban Giám khảo khi kể câu chuyện đối thoại giữa robot Buddy – hỗ trợ trẻ tự kỷ và robot Jibo – chăm sóc người cao tuổi, trong bối cảnh các thành viên gia đình ngày càng bận rộn và ít có thời gian dành cho nhau.
Qua những tương tác với con người, các robot không chỉ thực hiện chức năng hỗ trợ mà dần hình thành sự “thấu cảm” với cảm xúc con người. Từ đó, bức thư gửi gắm thông điệp giàu tính nhân văn: công nghệ không thay thế các mối quan hệ giữa con người, mà nhắc nhở rằng phía sau mỗi thiết bị, mỗi màn hình luôn là một con người đang cần được lắng nghe và thấu hiểu.
Thứ trưởng Phạm Đức Long cho rằng, bài viết đã để lại nhiều xúc động, không chỉ bởi sự sáng tạo trong cách thể hiện mà còn bởi chiều sâu suy nghĩ của tác giả nhỏ tuổi về mối quan hệ giữa con người và công nghệ.
“AI có thể giúp con người xử lý công việc nhanh hơn, học tập hiệu quả hơn, kết nối thuận tiện hơn. Nhưng AI không thể thay thế sự quan tâm chân thành, sự sẻ chia bằng cảm xúc thật hay những cái ôm của gia đình”, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh.
Bài đạt giải Nhất hiện đã được dịch sang tiếng Pháp để gửi tham dự vòng thi quốc tế tại Liên minh Bưu chính Thế giới.
Với truyền thống nhiều năm đạt thành tích cao trên đấu trường quốc tế, Ban Tổ chức kỳ vọng đại diện của Việt Nam sẽ tiếp tục ghi dấu ấn, qua đó góp phần lan tỏa tiếng nói, trí tuệ và trách nhiệm của thanh thiếu niên Việt Nam tại diễn đàn toàn cầu.
