Đánh giá mới nhất của Cục Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản Pháp (BRGM) cho thấy 55% diện tích nước Pháp hiện nằm trong vùng có nguy cơ trung bình hoặc cao xảy ra hiện tượng co ngót - trương nở đất sét, tăng 7 điểm phần trăm so với 7 năm trước và 31 điểm phần trăm so với 16 năm trước. BRGM ước tính khoảng 12 triệu trong số 20,9 triệu nhà ở riêng lẻ trên cả nước đang bị đe dọa, biến đây thành rủi ro thiên nhiên lớn nhất đối với loại hình nhà ở này.
Các chuyên gia cho biết dưới tác động của biến đổi khí hậu, những đợt hạn hán kéo dài xen kẽ với các trận mưa lớn khiến đất sét liên tục co lại rồi trương nở. Quá trình này làm nền móng các công trình bị dịch chuyển, gây nứt tường, biến dạng cửa ra vào, cửa sổ và trong nhiều trường hợp ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu ngôi nhà.
Ông Freddy Vinet, chuyên gia về rủi ro thiên tai thuộc Đại học Montpellier, cho biết trước đây hiện tượng này chủ yếu xảy ra tại lưu vực Paris, vùng Aquitaine và miền Bắc nước Pháp. Tuy nhiên, sau đợt hạn hán nghiêm trọng năm 2022, phạm vi ảnh hưởng đã mở rộng nhanh chóng trên cả nước. Theo ông, hiện tượng này đã trở thành một "thảm kịch quốc gia".
Các địa phương ở phía Bắc thành phố Toulouse hiện là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Hàng trăm hộ gia đình tại nhiều xã đã báo cáo tình trạng nhà xuất hiện các vết nứt lớn, nền móng lún, cửa ra vào và cửa sổ bị biến dạng. Nhiều chủ nhà cho biết giá trị bất động sản giảm mạnh, trong khi việc được công nhận là thiệt hại thiên tai để được bảo hiểm bồi thường vẫn gặp rất nhiều khó khăn.
Theo báo cáo của Tòa Thẩm kế Pháp công bố đầu tháng 6, hiện tượng co ngót - trương nở đất sét là loại rủi ro được cơ chế bồi thường thiên tai hiện hành bảo vệ kém hiệu quả nhất. Trong giai đoạn từ đầu năm 2019 đến tháng 10/2025, hiện tượng này chiếm 63% tổng số hồ sơ đề nghị công nhận tình trạng thiên tai, nhưng chỉ khoảng 52% được chấp thuận, trong khi tỷ lệ này đối với các trường hợp lũ lụt lên tới 87%.
Thực trạng trên đã thúc đẩy nhiều địa phương và nghị sĩ Pháp kêu gọi cải cách cơ chế hỗ trợ người dân. Một nghị sĩ Quốc hội Pháp đề xuất thành lập một quỹ bồi thường riêng đối với thiệt hại do hiện tượng co ngót - trương nở đất sét, được hình thành từ một khoản đóng góp nhỏ đối với vật liệu xây dựng nhằm chia sẻ rủi ro ngày càng gia tăng.
Theo Cơ quan tái bảo hiểm (CCR) của Pháp, nếu xu hướng nóng lên toàn cầu tiếp tục diễn ra, thiệt hại do hiện tượng này có thể tăng từ 44% đến 162% vào năm 2050, tùy theo các kịch bản biến đổi khí hậu. Điều này không chỉ đe dọa tài sản của hàng triệu hộ gia đình mà còn tạo sức ép lớn đối với hệ thống bảo hiểm và tái bảo hiểm của Pháp.
