Thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ USAID từ lâu đã đi chệch khỏi sứ mệnh ban đầu là thúc đẩy một cách có trách nhiệm các lợi ích của Mỹ ở nước ngoài và một phần đáng kể nguồn tài trợ của USAID hiện không phù hợp với các lợi ích quốc gia cốt lõi của Mỹ. Tổng thống Trump đã bổ nhiệm Ngoại trưởng Rubio làm Quyền Giám đốc USAID như bước tạm thời hướng tới việc giành quyền kiểm soát và hiểu rõ hơn về hoạt động của cơ quan này.
Cũng theo thông cáo, Ngoại trưởng Rubio cũng đã thông báo với Quốc hội Mỹ rằng việc xem xét các hoạt động hỗ trợ nước ngoài của USAID đang được tiến hành với mục đích hướng tới việc tái tổ chức cơ quan này.
Trong diễn biến liên quan, trụ sở chính của USAID tại thủ đô Washington D.C được cho là đã đóng cửa vào ngày 3/2 và các nhân viên được yêu cầu ở nhà khi chính quyền Tổng thống Trump thực hiện các bước tiếp theo hướng tới khả năng đóng cửa tổ chức cung cấp viện trợ nước ngoài lớn nhất thế giới.
Theo Devex, một nền tảng truyền thông dành cho cộng đồng phát triển toàn cầu, nơi đầu tiên đưa tin về động thái này, các nhân viên của USAID đã nhận được email vào đêm 2/2 yêu cầu họ không đến làm việc vào sáng hôm sau. Sự việc xảy ra chưa đầy 24 giờ sau khi hai quan chức an ninh cấp cao tại USAID bị đình chỉ công tác sau khi cố gắng ngăn cản đại diện của Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do tỷ phú Elon Musk đứng đầu tiếp cận những khu vực hạn chế của tòa nhà.
Sáng cùng ngày, ông Musk, người được Tổng thống Trump giao nhiệm vụ tinh giản bộ máy chính quyền liên bang, đã đăng trên nền tảng X rằng Tổng thống Mỹ đã đồng ý với đề xuất của ông về việc đóng cửa USAID - cơ quan quản lý gần 43 tỷ USD viện trợ thực phẩm, nhân đạo và các khoản viện trợ khác cho khoảng 130 quốc gia. Một số nguồn thạo tin ngày 31/1 cho biết Tổng thống Trump và ông Musk sẽ tiến hành sáp nhập USAID vào Bộ Ngoại giao.
USAID là nhà tài trợ đơn lẻ lớn nhất thế giới. Trong năm tài chính 2023, Mỹ đã giải ngân 72 tỷ USD viện trợ trên toàn thế giới, từ chăm sóc sức khỏe phụ nữ ở các vùng xung đột đến tiếp cận nước sạch, điều trị HIV/AIDS, an ninh năng lượng và công tác phòng chống tham nhũng. Năm 2024, USAID đã cung cấp 42% tổng số viện trợ nhân đạo được Liên hợp quốc theo dõi.
