Nhà thơ Giang Nam - tác giả bài thơ 'Quê hương' đã về 'miền mây trắng'

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều cho biết nhà thơ Giang Nam, tác giả bài thơ "Quê hương" đã qua đời sáng 23/1 (mùng Hai Tết), hưởng thọ 94 tuổi.
Nhà thơ Giang Nam (Ảnh: Người lao động)
Nhà thơ Giang Nam (Ảnh: Người lao động)

Theo thông tin từ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Giang Nam – tác giả bài thơ “Quê hương” đã qua đời vào sáng 23/1, hưởng thọ 94 tuổi. Ông mất tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa do tuổi cao, sức kiệt.

Trong niềm tiếc thương nhà thơ Giang Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều chia sẻ: "Ông là một con người đã chọn Tổ quốc và thơ ca là lẽ sống của đời mình. Và suốt đời ông đã đi trên con đường ấy. Không có bất cứ điều gì, không có thách thức nào có thể thay đổi con đường của ông. Nhà thơ Giang Nam sống hiền như cây, kiên định như cây, mạnh mẽ như cây và nở hoa kết trái như cây trong gió bão. Xin cúi đầu vĩnh biệt ông, nhà thơ của bài thơ ‘Quê hương’ bất diệt."

Nhà thơ Giang Nam tên thật là Nguyễn Sung, sinh năm 1929, trong một gia đình nhà nho bình dân yêu nước ở làng Bình Trị, xã Ninh Bình, huyện Ninh Hòa, Khánh Hòa. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn trẻ, từng giữ các chức vụ: Phó tổng thư ký Hội Văn nghệ Giải phóng miền Nam, Tổng biên tập Báo Văn nghệ, Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa II, III; Đại biểu Quốc hội và là Ủy viên Uỷ ban Đối ngoại Quốc hội khóa 6 (1976-1981).

Ông sáng tác cả thơ và truyện. Nhà thơ Giang Nam nổi tiếng với các thi phẩm “Tháng Tám ngày mai” (1962), “Quê hương" (1965), “Vầng sáng phía chân trời” (1975), “Hạnh phúc từ nay” (1978), “Lắng nghe thời gian” (2008)...

Ngoài thơ, Giang Nam còn sáng tác văn xuôi, chủ yếu là truyện, truyện ngắn. Một số tác phẩm của ông như: “Vở kịch cô giáo” (tập truyện ngắn-1962); "Người Giồng Tre" (ký và truyện ngắn-1969); “Trên tuyến lửa” (ký-1984); “Rút từ sổ tay chiến tranh” (ký-1987); “Sống và viết ở chiến trường” (hồi ký-2004)… Ông từng sử dụng một số bút danh khác như Châu Giang, Hà Trung, Lê Minh...

Nhà thơ Giang Nam - tác giả bài thơ 'Quê hương' đã về 'miền mây trắng' ảnh 1
Nhà thơ Giang Nam. (Ảnh: Bảo tàng Văn học Việt Nam)

Nhà thơ Giang Nam đã được tặng Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu (1960-1965) của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam về thơ (tập thơ “Quê hương”), Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001...

“Quê hương” (sáng tác năm 1960) là bài thơ nổi tiếng nhất của nhà thơ Giang Nam. Tác phẩm được đưa vào giảng dạy trong chương trình phổ thông, từng được nhạc sỹ Phạm Trọng Cầu phổ nhạc.

Hay tin nhà thơ Giang Nam đã về miền mây trắng, nhà thơ Trần Quang Khánh chia sẻ: “Thương tiếc ông, một con người với tác phẩm có tính khai sáng – ‘Quê hương.’ Bài thơ vực tuổi trẻ chúng tôi vượt qua bom đạn, đói khát, khích lệ bao người trẻ gắn bó máu thịt với đất nước, quê hương, đau thương mà anh hùng, nhân ái, vị tha.”

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, nhà thơ-họa sỹ Nguyễn Tân Quảng khẳng định “Quê hương” là tác phẩm được nhiều thế hệ người Việt Nam thuộc lòng. Có thể nói, đây là bài thơ hay nhất của nhà thơ Giang Nam.

“Cho đến nay tôi vẫn thuộc bài thơ này. Những câu thơ rất trong sáng, tha thiết, gắn tình yêu lứa đôi với tình yêu quê hương đất nước. Đó cũng chính là yếu tố làm nên sức sống trường tồn cho tác phẩm,” nhà thơ Nguyễn Tân Quảng nhận định.

Bài thơ “Quê hương” của nhà thơ Giang Nam

Thuở còn thơ ngày hai buổi đến trường

yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ:

“Ai bảo chăn trâu là khổ?”

Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Những ngày trốn học

đuổi bướm cầu ao

Mẹ bắt được

chưa đánh roi nào đã khóc

Có cô bé nhà bên

nhìn tôi cười khúc khích...

***

Cách mạng bùng lên

rồi kháng chiến trường kỳ

Quê tôi đầy bóng giặc

Từ biệt mẹ tôi đi

Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi!)

Giữa cuộc hành quân không nói được một lời

Đơn vị đi qua, tôi ngoái đầu nhìn lại

Mưa đầy trời nhưng lòng tôi ấm mãi...

***

Hoà bình tôi trở về đây

với mái trường xưa, bãi mía, luống cày

Lại gặp em

thẹn thùng nép sau cánh cửa

vẫn khúc khích cười khi tôi hỏi nhỏ

Chuyện chồng con (khó nói lắm anh ơi!)

Tôi nắm bàn tay nhỏ nhắn ngậm ngùi

Em vẫn để yên trong tay tôi nóng bỏng

Hôm nay nhận được tin em

không tin được dù đó là sự thật

Giặc bắn em rồi quăng mất xác

chỉ vì em là du kích, em ơi!

Đau xé lòng anh, chết nửa con người!

Xưa yêu quê hương vì có chim có bướm

có những ngày trốn học bị đòn roi

Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất

có một phần xương thịt của em tôi.

Động lực tăng trưởng mới từ nền kinh tế số của Việt Nam
Động lực tăng trưởng mới từ nền kinh tế số của Việt Nam
(Ngày Nay) - Từ những đơn hàng được giao trong vài giờ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đến các phiên bán hàng trực tiếp thu hút hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội, thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ và từng bước làm thay đổi cách tiêu dùng của người Việt Nam.
Sách “Công việc, con ngựa & chúng ta” lưu ý đôi khi “chúng ta quá trách nhiệm, quá tất bật, quá quen với nhịp phải chạy, nên có lúc ta quên mất câu hỏi căn bản nhất: “Đời sống này, công việc này, rốt cuộc đang phục vụ cho điều gì?”. Trong thời đại mà ai cũng được khuyến khích phải nhanh hơn, mạnh hơn, giỏi hơn, việc dám dừng để hỏi lại “mình có còn là mình không?” đôi khi là một biểu hiện của dũng khí rất lớn”
“Công việc, con ngựa & chúng ta”: Làm sao nghỉ việc trong sáng suốt và bình an?
(Ngày Nay) - Cuốn sách “Công việc, con ngựa & chúng ta” (Mây Thong Dong và NXB Dân Trí ấn hành tháng 6/2026) là tác phẩm chung đầu tiên của hai tác giả: nhà báo/cư sĩ Lưu Đình Long và kiến trúc sư/tác giả Nguyễn Đinh Khoa gợi mở những tham khảo cho người trẻ đối diện những làn sóng thay đổi nghề nghiệp trong một thế giới đang đổi thay nhanh chóng vì trí tuệ nhân tạo AI.
Lượng khách nước ngoài chiếm đa số ở chợ Đồng Xuân (Ảnh: Xuân Lâm)
Chợ Hà Nội giữa “cuộc đại phẫu”: Hồn cốt có còn khi thay đổi hình hài?
(Ngày Nay) - Từ cảnh vắng khách ở các khu dân chợ dân sinh đến hình ảnh bạn trẻ đặt hàng qua GrabMart, chợ Hà Nội đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc. Kế hoạch 117/KH- UBND TP.Hà Nội với mục tiêu xây mới hơn 100 chợ, thúc đẩy chuyển đổi số và xóa bỏ chợ tự phát đang đặt hệ thống chợ truyền thống Thủ đô trước ngã ba đường.
AI "đón đầu" nguy cơ tai nạn giao thông
AI "đón đầu" nguy cơ tai nạn giao thông
(Ngày Nay) - Dubai, tiểu vương quốc đông dân nhất của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống giao thông thông minh để dự báo nguy cơ tai nạn, phát hiện hành vi lái xe nguy hiểm và hỗ trợ lực lượng chức năng can thiệp sớm nhằm nâng cao an toàn giao thông.
Số ca mắc sốt xuất huyết tăng 65%, cảnh báo nguy cơ dịch bùng phát diện rộng
Số ca mắc sốt xuất huyết tăng 65%, cảnh báo nguy cơ dịch bùng phát diện rộng
(Ngày Nay) - Dù chưa bước vào cao điểm mùa dịch nhưng số ca bệnh sốt xuất huyết tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tăng gần 65% so với cùng kỳ năm 2026. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) cảnh báo năm 2026 có nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết trên diện rộng nêu không có các biện pháp phòng bệnh quyết liệt ngay từ đầu mùa dịch.
Trưởng ban Nội chính Trung ương tiếp Phó Lãnh đạo đảng Dân chủ Thái Lan
Trưởng ban Nội chính Trung ương tiếp Phó Lãnh đạo đảng Dân chủ Thái Lan
(Ngày Nay) - Chiều 7/6/ 2026, đồng chí Lê Minh Trí, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương đã tiếp ông Isra Sunthornvut (Ít-xra Sun-thon-vút), Phó Lãnh đạo đảng Dân chủ Thái Lan, nhân dịp dẫn đầu Đoàn đại biểu đảng Dân chủ Thái Lan sang thăm, làm việc tại Việt Nam và tham dự Tọa đàm “Vai trò của các chính đảng Đông Nam Á trong việc xây dựng Cộng đồng ASEAN”, trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3.
Khủng hoảng rác thải đe dọa các mục tiêu khí hậu của Indonesia
Khủng hoảng rác thải đe dọa các mục tiêu khí hậu của Indonesia
(Ngày Nay) - Chính phủ Indonesia khẳng định việc xử lý hiệu quả cuộc khủng hoảng rác thải quốc gia là một trong những điều kiện quan trọng để đạt được mục tiêu công bằng khí hậu, đồng thời giảm thiểu những tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với cộng đồng.