Con người là những chuyên gia nhận dạng khuôn mặt xuất sắc nhất. Chúng ta có thể tìm kiếm và chọn khuôn mặt tốt hơn các mẫu khác, nhưng không phải tất cả các động vật đều xuất sắc như chúng ta. Một vài nhóm động vật như khỉ mốc và cừu có những đặc điểm gần giống nhau về khả năng nhận biết khuôn mặt, và trong số các côn trùng có khả năng đặc biệt hiếm có là một số ít loài ong có gen nhận diện khuôn mặt.
Theo báo cáo (đăng ngày 14/6) trên Tạp chí Sinh học Thực nghiệm, các nhà khoa học nhận thấy rằng các biểu hiện gen ở não của ong bắp cày có khả năng đặc biệt là phân biệt được sự khác nhau giữa khuôn mặt và mô hình.
 Đây là dòng ong bắp cày Polistes metricus (con cái). |
Trong một nghiên cứu, nhà khoa học Ali Berens: "Có một sự đặc biệt về việc mức độ hoạt động của gen não, hoạt động của hàng trăm gen thay đổi trong não của ong bắp cày Wsaps trong khi nhận diện khuôn mặt. Điều này cho biết phản ứng của não đối với các kích thích xã hội".
Đối với mỗi loài, các nhà nghiên cứu đã đào tạo một nhóm để phân biệt giữa các mẫu và một nhóm khác để phân biệt giữa các khuôn mặt Polistes fuscatus. Đối với nhóm nhận diện khuôn mặt, họ đặt mỗi con ong vào một mê cung với một tầng điện khí hóa, nơi mỗi con đường dẫn đến từng buồng chứa một hình ảnh khuôn mặt con nai khác nhau. Berens giải thích: "Trong 40 thử nghiệm, ong đã học được cách nhận biết khuôn mặt liên quan đến sự an toàn và tránh được những nơi có nguy hiểm, chứng minh rằng ong bắp cày có thể phân biệt giữa hai hình ảnh. Các nhà nghiên cứu đào tạo một nhóm ong khác để nhận dạng các mô hình và lặp lại các thí nghiệm cho cả hai loài”.
Họ phát hiện ra rằng hai loài ong này có khả năng nhận dạng tốt như nhau, nhưng theo như mong đợi, Polistes fuscatus đã tránh được các nguy hiểm khi mê cung có khuôn mặt có màu hơn là các mẫu đen trắng. Mặt khác, loài ong Polistes metricus xác định chính xác mô hình hơn khuôn mặt.
Các nhà nghiên cứu đã đóng băng giết chết các con ong và phân tích thành phần mRNA trong não của chúng. Trong mỗi loài, họ so sánh biểu hiện từ các con ong được huấn luyện và đào tạo theo thế mạnh của chúng.
 Ong Polistes metricus, con cái (trái) và con đực (phải) |
Các nhà nghiên cứu cũng so sánh những những gen thể hiện khác biệt giữa các loài. Họ nhận thấy rằng không có sự chồng chéo giữa các gen thể hiện rõ ràng của hai loài. Berens nói: "Có vẻ như có một số thay đổi phân tử khác biệt đối với gen não ong bắp cày Polistes metricus trong quá trình nhận diện khuôn mặt so với việc học tập trực tiếp giữa các con ong Polistes fuscatus”.
“Sự biểu hiện của các gen khác nhau trong não gợi ý rằng các nhóm nơ-ron thần kinh khác biệt, có thể liên quan đến nhận dạng khuôn mặt và nhận diện mô hình thí nghiệm”, nhà sinh học tiến hóa Cornell Michael Sheehan nhận xét.
Sheehan nói: "Có một sự khác biệt đang diễn ra trong não của chúng khi chúng nhìn thấy một hình ảnh trên khuôn mặt, tương tự như thế với những gì xảy ra ở người và một số loài động vật có xương sống khác”. Ở người, các vùng não chuyên biệt được dành cho sự nhận biết khuôn mặt, và một số bằng chứng cho thấy điều này cũng có thể đúng ở cừu.
Sự phát hiện kỳ diệu của các nhà khoa học từ tế bào thần kinh của hai loài ong, có thể làm điểm nhấn trong nghiên cứu về gen nhận diện khuôn mặt cho những thí nghiệm sau.
