Chiều tối 7/4, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khóa XVI đã tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ nhất, công bố các nghị quyết phê chuẩn thành viên Ủy ban; thẩm tra các dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh dự và tặng hoa chúc mừng Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm Ủy ban.
Đổi mới mạnh mẽ hoạt động
Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khóa XVI có 65 ủy viên, gồm Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh và 6 Phó Chủ nhiệm: ông Lâm Văn Đoan, ông Tạ Văn Hạ, ông Triệu Thế Hùng, ông Đặng Xuân Phương, bà Lò Thị Việt Hà và bà Trần Thị Thanh Lam. Bên cạnh đó, Ủy ban có 16 ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, 42 ủy viên hoạt động kiêm nhiệm.
Phát biểu tại buổi ra mắt, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề liên quan đến lĩnh vực văn hóa, xã hội như Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới với những nội hàm xây dựng một đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, phát triển nhanh và bền vững. Trong các phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đều khẳng định tinh thần dân là gốc, lấy con người làm trung tâm cho mọi hoạt động, Ủy ban Văn hóa và Xã hội vinh dự được phụ trách lĩnh vực phát triển con người - mục tiêu, động lực mà các chính sách hướng tới.
Nhấn mạnh hiện nay theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, mỗi dự án luật chỉ cho ý kiến và thông qua tại một kỳ họp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng điều này rất cần sự tâm huyết của các đại biểu và sự đổi mới mạnh mẽ hoạt động của Ủy ban.
Nhắc đến tinh thần “4 quyết”: quyết tâm, quyết đoán, quyết liệt và quyết làm đã được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn quán triệt trong buổi trao quyết định cho các Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ nhiệm các Ủy ban vào chiều nay và yêu cầu của một Quốc hội dân chủ, chuyên nghiệp, pháp quyền, hiện đại, thực sự vì dân, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh mong tập thể Ủy ban tiếp tục đoàn kết, phát huy trí tuệ và kế thừa những kinh nghiệm trước đây để đổi mới mạnh mẽ.
“Mong rằng trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban sẽ là một trụ cột quan trọng làm nên những thành công của một Quốc hội hành động với tinh thần ‘4 quyết’ mà Chủ tịch Quốc hội đã phát biểu,” Phó Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.
Cần thiết sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo
Ngay sau đó, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã tiến hành thẩm tra dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung cho biết dự thảo luật gồm 9 chương với 61 điều, giảm 7 điều so với luật hiện hành. Dự luật điều chỉnh về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo; tổ chức tôn giáo; quyền và nghĩa vụ cơ bản của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo. Đối tượng áp dụng là cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Dự thảo luật gồm 4 nhóm chính sách: xác lập nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; bổ sung các biện pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực này; đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số.
Dự thảo luật kế thừa 13 điều của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Đây là các quy định phù hợp với chủ trương của Đảng và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan. Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện 45 điều, gồm các quy định liên quan đến hoạt động tín ngưỡng; điều kiện sinh hoạt tôn giáo tập trung; người đại diện của nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung; đăng ký người được bổ nhiệm, bầu cử, suy cử làm chức việc; hoạt động của các cơ sở đào tạo tôn giáo; phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử có yếu tố nước ngoài; các lĩnh vực y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội, từ thiện nhân đạo. Ngoài ra, dự thảo cũng rà soát, chỉnh lý các điều khoản liên quan để tạo sự thống nhất.
Theo yêu cầu chỉ quy định các vấn đề mang tính ổn định, lâu dài, cơ bản không quy định các nội dung về thủ tục hành chính, quy trình, quy chuẩn chuyên môn kỹ thuật, các nội dung có tính biến động cao, dự thảo luật đã lược bỏ, bãi bỏ các quy định về trình tự, thủ tục liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo tại 24 điều; lược bỏ một số khoản tại Điều 9, Điều 10 của Luật năm 2016 để quy định chung thành một điều về nguyên tắc chung (Điều 3); lược bỏ Điều 64, 65 để phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính, Bộ luật Hình sự và Luật Cán bộ, công chức.
Chính phủ đã rà soát kỹ để cắt giảm, đơn giản hóa, bãi bỏ các thủ tục không còn phù hợp. Tổng số thủ tục hành chính đã cắt giảm, bãi bỏ hoặc đơn giản hóa là 47 trên tổng số 103 thủ tục.
Dự thảo quy định rõ thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, đảm bảo phù hợp với nguyên tắc phân định thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan và điều kiện, đặc điểm, nguồn lực, năng lực của địa phương, bảo đảm tính chủ động, tự chủ của các cơ quan trong việc ra quyết định, tổ chức thi hành và tự chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho thấy Ủy ban tán thành với sự cần thiết phải sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; nhất trí với những căn cứ về chính trị, pháp lý cũng như thực tiễn đã được trình bày như tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án luật đã được chuẩn bị theo trình tự, thủ tục cơ bản đảm bảo theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, hồ sơ dự án luật đã gửi chậm so với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, ảnh hưởng đến công tác thẩm tra dự án luật.
Các quy định của dự thảo luật đã thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác tôn giáo và chủ trương xây dựng nhằm hoàn thiện thống nhất pháp luật có liên quan đến lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo theo các kết luận, kế hoạch của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời cụ thể hóa các quan điểm của Đảng về phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và thu hút, quản lý những nguồn lực trong phát triển kinh tế-xã hội bền vững.
Cũng tại Phiên họp, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
