Tại Zimbabwe, cộng đồng người Ndau ở miền Đông đất nước từ lâu đã dựa vào nông nghiệp để sinh sống. Tuy nhiên, những năm gần đây, các giống cây trồng truyền thống và kỹ thuật canh tác đang dần bị thay thế bởi các giống cây trồng năng suất cao do ảnh hưởng của thị trường và sự thay đổi trong khẩu vị. Biến đổi khí hậu cũng khiến lượng mưa dự kiến giảm 30% trong thập kỷ tới, khiến cộng đồng địa phương lo ngại và buộc phải tìm kiếm giải pháp thay thế.
Ông Kusasa, giáo viên trường trung học Chikore ở tỉnh Chipinge đã khởi động "Lễ hội nghệ thuật Ndau" nhằm kêu gọi người dân địa phương trân trọng và bảo vệ văn hóa bản địa, đặc biệt khi văn hóa nông nghiệp truyền thống đang dần mai một. Lễ hội không chỉ mang tính giải trí mà còn giúp trao quyền kinh tế cho các hộ nông dân nhỏ, chủ yếu là phụ nữ. Thông qua lễ hội, người dân được tiếp cận với kiến thức về giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và hệ thống nông nghiệp truyền thống. Nhiều người trong số họ được học cách trồng các loại rau bản địa như Mutikiti (hay còn gọi là rau muối) và Muchicha (rau dền châu Phi) từ thế hệ trước.
Nhờ cam kết thúc đẩy văn hóa địa phương ở Chipinge, ông Kusasa được chọn làm người phụ trách nguồn lực cho Trường tiểu học Gaza, một trong 24 trường tham gia dự án ở Namibia và Zimbabwe. Mục tiêu của dự án là hỗ trợ tích hợp di sản văn hóa vào chương trình giáo dục tiểu học bằng cách cung cấp cho giáo viên các công cụ và tài liệu để xây dựng kế hoạch bài học và giáo án.
 |
| Vườn rau tại nhà ở Zimbabwe. Ảnh: Global Press Journal |
Sáng kiến này nhằm mục đích củng cố kiến thức bản địa về ẩm thực và các hoạt động văn hóa khác trong hệ thống trường học, đảm bảo truyền tải di sản quý giá cho thế hệ sau một cách hiệu quả và phù hợp với bối cảnh địa phương.
Ông Kusasa chia sẻ: "Tôi rất vui khi Trường tiểu học Gaza được đại diện quận Chipinge tham gia dự án ‘Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể trong giáo dục ở Namibia và Zimbabwe’. Văn hóa là di sản của chúng ta, và nếu chúng ta không tìm cách bảo vệ, nó sẽ bị mai một mãi mãi."
Một phần trong hoạt động của dự án là yêu cầu các trường xây dựng kế hoạch hành động toàn trường, hướng dẫn ban giám hiệu và giáo viên cách lồng ghép di sản văn hóa vào tài liệu và hoạt động giảng dạy. Các trường học tự do lựa chọn các yếu tố di sản văn hóa mà họ muốn đưa vào chương trình giảng dạy ở các môn học khác nhau.
Trường tiểu học Gaza đang lên kế hoạch xây dựng một vườn rau bản địa để cung cấp thực phẩm cho học sinh trong trường. Học sinh sẽ được học về hệ thống nông nghiệp truyền thống và giá trị dinh dưỡng của các loại rau này. Khu vườn này sẽ trở thành nơi giảng dạy các môn học như Khoa học, Địa lý, Toán học, Nghiên cứu di sản, Thực phẩm và dinh dưỡng.
