Quảng cáo sai sự thật và câu chuyện cần chế tài mạnh tay hơn

Trong kỷ nguyên bùng nổ của thương mại điện tử và livestream bán hàng, những cái tên như TikToker Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs hay Hoa hậu Thùy Tiên không chỉ được thu hút bởi khả năng kiếm tiền mà còn trở thành tâm điểm tranh cãi vì quảng cáo sai sự thật. Từ hũ yến chưng “không tưởng” đến kẹo KERA với công dụng “thổi phồng”, những vụ việc này không chỉ gây thất vọng.

Nhiều người đã đặt câu hỏi, chế tài hiện nay có đủ sức mạnh để răn đe cho hành vi lừa dối người tiêu dùng hay không?

Mức phạt nào cho quảng cáo sai sự thật?

Luật sư Phương Văn Thêm – Đoàn luật sư TP.HCM phân tích, hành vi quảng cáo sai sự thật của Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs và Thùy Tiên có thể bị xử lý quy định của pháp luật. Căn cứ theo Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 về nghiêm cấm quảng cáo sai sự thật gây thiệt hại cho người tiêu dùng hoặc quảng cáo thực phẩm không đúng công dụng đã công bố. Nghị định số 02/VBHN-BYT quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm.

Với Hằng Du Mục, hành vi quảng cáo yến chưng sai lệch về hàm lượng và giá trị có thể bị phạt từ 20-30 triệu đồng. Nếu tính thêm yếu tố sử dụng mạng xã hội, mức phạt tăng lên 40-50 triệu đồng. Đối với Quang Linh Vlogs và Thùy Tiên, mỗi người có thể đối mặt mức phạt tương tự vì quảng cáo kẹo KERA sai sự thật. Nếu CER Group bị xác định là đơn vị chịu trách nhiệm, mức phạt tổ chức lên tới 80-100 triệu đồng. Trường hợp nghi vấn gian lận nguồn gốc sản phẩm từ Trung Quốc được chứng minh, sẽ áp dụng mức phạt 200-300 triệu đồng, kèm theo thu hồi toàn bộ hàng hóa.

Luật sư Thêm nhấn mạnh, ngoài phạt tiền, các hình phạt bổ sung như buộc gỡ bỏ nội dung quảng cáo, cải chính thông tin công khai và đình chỉ hoạt động quảng cáo từ 1-3 tháng cũng có thể được áp dụng. Tuy nhiên, vấn đề là đến nay, cả ba KOLs này chỉ dừng lại ở lời xin lỗi mà chưa thấy động thái xử lý cụ thể từ cơ quan chức năng.

Livestream bán hàng đang trở thành “gà đẻ trứng vàng” của thương mại điện tử Việt Nam, giúp nhiều KOLs như Hằng Du Mục hay Quang Linh Vlogs có thể kiếm hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. Nhưng mặt trái của nó là những lời quảng cáo “thổi phồng” gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và niềm tin của người tiêu dùng.

Người giới thiệu sản phẩm phải thực sự dùng sản phẩm

Tại Mỹ, ngôi sao bóng đá Cristiano Ronaldo từng ký hợp đồng quảng cáo cho một thương hiệu dinh dưỡng. Trước đó, anh dành một năm trải nghiệm sản phẩm, đảm bảo nó được cấp phép bởi FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) – cơ quan kiểm soát nghiêm ngặt mọi thực phẩm, dược phẩm trên thị trường. Với giá trị thương hiệu cá nhân ước tính 1 tỷ USD, Ronaldo hiểu rằng một sai lầm trong quảng cáo có thể khiến anh mất tất cả. Sự cẩn trọng này trái ngược hoàn toàn với tình trạng “vô tư” quảng cáo của nhiều KOLs Việt Nam, nơi sản phẩm chưa được kiểm chứng đã tung ra thị trường với những lời hứa hẹn “trên mây”.

Luật sư Thêm nhận xét, cơ quan chức năng cần tăng mức phạt và chế tài hơn nữa. Đối với các cá nhân, tổ chức sai phạm có thể bị phạt tối đa lên đến 500 triệu đồng với tổ chức, kèm theo hình thức phạt bổ sung là cấm quảng cáo từ 6 tháng đến 1 năm với cá nhân/tổ chức tái phạm. Điều này sẽ tạo sức răn đe mạnh mẽ hơn.

Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế đề nghị xử lý nghiêm hoạt động quảng cáo vi phạm.

Đối với các KOLs, cần phải đăng ký và cung cấp cho cơ quan chức năng giấy chứng nhận chất lượng, kết quả phân tích trước khi đăng phát thông tin liên quan đến sản phẩm sắp được quảng cáo. Các KOLs phải cam kết, nếu gây thiệt hại, họ phải chịu trách nhiệm liên đới.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với TikTok, Facebook để đưa ứng dụng AI vào các nền tảng mạng xã hội nhằm phát hiện và xóa nhanh các nội dung quảng cáo sai sự thật. Hơn hết, báo chí cần nâng cao nhận thức cho người dân, không tiếp tay cho các KOLs tin tưởng mù quáng vào KOLs mà phải kiểm tra kỹ thông tin sản phẩm trước khi mua.

Luật sư Phương Văn Thêm nói, Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs, Thùy Tiên không chỉ là những cá nhân có dấu hiệu vi phạm mà còn là biểu tượng cho một thực trạng đáng lo ngại trong ngành thương mại điện tử Việt Nam. Xử phạt nghiêm minh không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn giúp lành mạnh hóa thị trường livestream bán hàng đang phát triển chóng mặt. Cơ quan chức năng cần hành động quyết liệt hơn nữa, bởi nếu chỉ dừng lại ở lời xin lỗi thì niềm tin của người tiêu dùng sẽ tiếp tục bị đánh đổi bằng những chiêu trò quảng cáo “ảo”.