Thiền ở ngay tại đây là tuyển tập những chia sẻ dung dị của thiền sư Shunryu Suzuki - người có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần của nhiều thế hệ độc giả trên thế giới. Từ những câu chuyện giản dị, cuốn sách khơi gợi cách mỗi người có thể làm mới năng lượng sống, tìm lại sự cân bằng trong đời sống nội tâm, và học cách hiện diện trọn vẹn hơn với những gì đang diễn ra.
Năm mới có thật sự cần bắt đầu lại?
Trong đời sống hiện đại, “bắt đầu lại” không còn đơn thuần là một khái niệm mang tính thời điểm, mà dần trở thành một yêu cầu bắt buộc vào đầu năm mới. Năm mới được mặc định là thời khắc của thay đổi và cải thiện bản thân để trở thành “phiên bản” tốt hơn của chính mình. Các mục tiêu được đặt ra, các kế hoạch được vạch sẵn, và song song đó là một bản tự kiểm điểm ngầm: năm cũ đã bỏ lỡ điều gì hoặc chưa hoàn thiện ở đâu.
 |
Nhà văn Nguyễn Tường Bách giao lưu và chia sẻ cùng độc giả. Ảnh: Khánh Châu |
Tuy nhiên, theo Nguyễn Tường Bách, chính thói quen này tạo ra một nghịch lý. Khi con người quá tập trung vào việc trở thành một phiên bản khác của chính mình, chúng ta dễ quên mất con người thật ở thời điểm hiện tại. "Nếu ngay từ điểm xuất phát, ta đã phủ nhận chính mình, thì ta sẽ đi từ đâu?” - ông nhấn mạnh.
Khi nỗ lực thay đổi không xuất phát từ sự thấu hiểu bản thân, mà từ cảm giác bất mãn với chính mình, nó không còn là một động lực tích cực, mà dần chuyển thành một áp lực tâm lý. Con người bước vào năm mới với tâm thế vừa hy vọng rằng mình sẽ khác đi, vừa mệt mỏi vì vẫn chưa hoàn thiện những mục tiêu của năm cũ.
Vì thế, dù không phủ nhận giá trị của quá trình hoàn thiện bản thân nhưng Nguyễn Tường Bách cho rằng câu hỏi quan trọng không nằm ở việc ta cần trở thành ai, mà ở chỗ ta đã là gì mà mình chưa từng nhận biết. Chính từ điểm này, câu chuyện dần rời khỏi câu hỏi “phải làm gì trong năm mới”, để đi sâu hơn vào cách con người đang nhìn nhận chính mình. Thay vì thúc ép bản thân bằng những kế hoạch hay mục tiêu mới, Nguyễn Tường Bách mời gọi người nghe hãy cho mình quyền không “bắt đầu lại” một cách vội vàng.
“Hãy ngồi xuống… và thấy mình là Phật”
Một trong những điểm đáng chú ý trong buổi trò chuyện là khi Nguyễn Tường Bách nhắc đến một tuyên bố nổi tiếng trong truyền thống Thiền Tào Động của Shunryu Suzuki: “Hãy ngồi xuống… và thấy mình là Phật.”
Thoạt nghe, câu nói này có thể khiến nhiều người cảm thấy vô lý. Trong cách hiểu thông thường, “Phật” gắn liền với sự giác ngộ, hoàn hảo và siêu việt, dường như hoàn toàn xa vời với một con người đầy bất an, giới hạn và mâu thuẫn nội tâm. Đặc biệt vào thời điểm đầu năm, khi nhiều người đang tự vấn và tự phê bình bản thân, đồng nhất mình với một biểu tượng giác ngộ như Phật càng trở nên khó chấp nhận.
 |
Đông đảo độc giả tham dự buổi trò chuyện về đời sống, nhận thức và sự kết nối con người. Ảnh: Khánh Châu |
Tuy nhiên, chính nghịch lý này là cánh cửa mà Thiền mời gọi con người bước qua. Theo Nguyễn Tường Bách, mọi người đều có "tánh giác” - đó là khả năng nhận biết, là chiều sâu tỉnh thức luôn hiện diện, bất kể họ đang ở trạng thái nào của đời sống. Tuy nhiên, trong đời sống thường nhật, nó thường bị che khuất bởi dòng suy nghĩ không ngừng, bởi thói quen so sánh, phân biệt và tách mình ra khỏi phần còn lại của thế giới.
“Không phải chúng ta thiếu điều gì mà là chúng ta chưa nhận ra điều mình vốn đã có, con người mà mình vốn là. Chúng ta không thiếu ánh sáng, chỉ là ánh sáng ấy đang bị che khuất” - ông khẳng định.
Hiểu được điều đó, ta có thể nhận ra rằng sự trưởng thành không nhất thiết đến từ việc nỗ lực nhiều hơn. Giống như một cái cây, khi rễ đã chạm vào đất, quá trình lớn lên diễn ra một cách tự nhiên. Con người cũng vậy: khi không còn chống lại chính mình, không chống lại đời sống, sự phát triển có thể diễn ra mà không cần phải gượng ép.
Nền tảng chung dưới mọi khác biệt
Khi nhận ra rằng ai cũng có “tánh giác”, con người bắt đầu nhìn thấy nền tảng chung dưới mọi khác biệt. Dù mỗi cá nhân đều là một bản thể khác nhau, chúng ta vẫn cùng chia sẻ một nền tảng tràn đầy năng lượng sống. Khi thực sự cảm nhận được rằng mình không tách rời khỏi người khác, chúng ta không còn vận hành bằng năng lượng của chính mình, mà còn được nâng đỡ bởi sức mạnh của tập thể.
Từ đó, Nguyễn Tường Bách gợi mở một thái độ sống cho năm mới: Hãy dừng lại một chút để lắng nghe chính mình, quan sát xem điều gì trong ta đã luôn hiện diện nhưng bị che khuất, để rồi nhận ra mình không hề đơn độc, mà là một phần của cộng đồng rộng lớn hơn. Khi nhận ra điều ấy, ta sẽ “bắt đầu lại” trong sự nâng đỡ bởi sức mạnh của tập thể, chứ không chỉ bởi ý chí cá nhân.
 |
Các đầu sách tiêu biểu của nhà văn Nguyễn Tường Bách được trưng bày tại sự kiện. Ảnh: Khánh Châu |
“Một trong muôn một nghĩa là chúng ta trở thành mỗi ngọn đèn soi chiếu lẫn nhau: một cho mọi người, mọi người cho một. Vì thế, hãy nhìn vào bên trong, hãy tin vào ánh sáng trong tâm, và nhận ra những gì đang che khuất chính mình” - ông nhắn nhủ.
Với tinh thần đó, năm mới đôi khi không đòi hỏi con người phải đặt thêm mục tiêu hay tự ép mình thay đổi, mà điều cần thiết hơn là nhận ra những gì đã luôn hiện diện trong mình - một nền tảng vững vàng, một khả năng kết nối, một năng lực sống chưa từng cạn. Có lẽ, đó mới là một khởi đầu đủ sâu cho một năm mới, không phải bắt đầu lại, mà bắt đầu từ chính nơi ta đang đứng, tại đây và bây giờ.
Nhà văn - dịch giả Nguyễn Tường Bách sinh năm 1948 tại Thừa Thiên - Huế. Năm 1967, ông sang Đức du học, tốt nghiệp kỹ sư xây dựng và hoàn thành bằng Tiến sĩ Kỹ thuật/Vật lý vào năm 1980. Ông từng làm việc cho Tập đoàn ABB (Đức) và đảm nhiệm vai trò điều hành trong lĩnh vực xuất nhập khẩu quốc tế.
 |
Nguyễn Tường Bách - nhà khoa học, tác giả, dịch giả được độc giả biết đến qua nhiều tác phẩm chiêm nghiệm về đời sống, Phật học và con người hiện đại. Ảnh: Khánh Châu |
Từ năm 2010, sau khi nghỉ hưu, Nguyễn Tường Bách dành trọn thời gian cho viết lách, dịch thuật và nghiên cứu văn hóa - Phật học. Ông được biết đến là người bền bỉ kết nối tri thức khoa học hiện đại với tư tưởng phương Đông trong một giọng điệu chiêm nghiệm, không áp đặt.
Ông ghi dấu qua các tác phẩm như Mùi hương trầm, Lưới trời ai dệt, Đêm qua sân trước một cành mai, Mộng đời bất tuyệt. Song song đó, ông là dịch giả của nhiều tác phẩm tư tưởng kinh điển như Đạo của vật lý, Con đường mây trắng, Thiền trong nghệ thuật bắn cung, Đối diện cuộc đời.
