Hơn 10 năm dự án vẫn chưa xong
Ngày 6/10/2010, UBND thành phố Hà Nội có quyết định số 4927/QĐ- UBND phê duyệt dự án "Tiếp nước, cải tạo khôi phục sông Tích” từ Lương Phú xã Thuần Mỹ, huyện Ba Vì, TP Hà Nội (gọi tắt là dự án cải tạo sông Tích) với số vốn hơn 6.914 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương, vốn trái phiếu Chính phủ, ngân sách TP, nguồn vốn ODA…, thời gian thực hiện từ năm 2010- 2015.
Mục tiêu của dự án là giải quyết nước tưới cho 16.000ha đất nông nghiệp; cung cấp nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất công nghiệp, đảm bảo tiêu thoát nước, chủ động cấp nước mùa khô, tiếp nước cho sông Đáy, cải tạo môi trường thông dòng chảy.
Dự án được phân kỳ đầu tư hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn I (2010- 2013) tập trung thực hiện đoạn từ Lương Phú đến cầu Ó (tiếp giáp giữa Thị xã Sơn Tây và huyện Phúc Thọ), nhằm khôi phục và tiếp nước làm sống lại dòng sông Tích, chủ động tiếp nước cho sông Đáy vào mùa khô. Giai đoạn này được chia làm 2 đoạn: Đoạn 1 từ cống lấy nước đầu mối Lương Phú xã Thuần Mỹ huyện Ba Vì đến cầu Trắng xã Đường Lâm thị xã Sơn Tây; Đoạn 2 từ cầu trắng xã Đường Lâm thị xã Sơn Tây đến Cầu Ó huyện Phúc Thọ.
 |
Tiếp nước từ sông Tích là một giải pháp xử lý ô nhiễm sông Nhuệ-Đáy được giới chuyên gia khẳng định là sẽ có hiệu quả tức thời |
Đối với giai đoạn II (2014- 2015), sẽ tiếp tục và hoàn thành nạo vét, tu bổ, nắn chỉnh dòng chảy các đoạn còn lại, từ cầu Ó huyện Phúc Thọ đến Ba Thá xã Phúc Lâm sông Đáy- huyện Mỹ Đức.
Dự án được giao cho Sở NN&PTNT Hà Nội làm chủ đầu tư. Công ty cổ phần Tập đoàn Xây dựng và Du lịch Bình Minh được lựa chọn là đơn vị thi công (Công ty Bình Minh).
Ngày 4/3/2016, UBND TP Hà Nội điều chỉnh lại phân kỳ đầu tư đoạn 1 (giai đoạn I) của dự án. Theo đó, mức vốn đầu tư là hơn 4.200 tỷ đồng, được bố trí từ nguồn vốn từ ngân sách Trung ương hỗ trợ, trái phiếu Chính phủ và ngân sách TP Hà Nội… Thời gian điều chỉnh các hạng mục thực hiện từ 2011- 2020.
Sau 10 năm triển khai, dự án cải tạo sông Tích mới thi công được khoảng 70% khối lượng của đoạn 1 (giai đoạn I) gồm các hạng mục như cống phai, nhà điều hành, các cầu dân sinh qua sông cùng các công trình trên sông; đã nạo vét được 18/27km lòng dẫn sông Tích, còn 9km chưa nạo vét được vì chưa có mặt bằng sạch; đơn vị thi công đã đào mới được 11,5km sông Tích...
Đơn vị thi công nói gì?
Lý giải cho việc này, Công ty Bình Minh cho biết, mặc dù đã tập trung mọi nguồn lực để đảm bảo yêu cầu chất lượng và tiến độ đặt ra, tuy nhiên cho đến nay “các cố gắng trên đều bị ách tắc, công việc đình trệ, mọi nỗ lực trở nên vô ích và đi vào ngõ cụt, không lối thoát” khi vấn đề mấu chốt, cơ bản nhất là tồn tại, bất cập trong căn cứ pháp lý chính của dự án là Quyết định số 4927/QĐ-UBND ngày 6/10/2010 của UBND TP Hà Nội chưa được giải quyết.
Theo Quyết định số 4927/QĐ-UBND thì có 44 bãi thải được bố trí dọc theo 2 bên bờ sông Tích, diện tích chiếm đất là 240 ha. Do đó, quá trình thi công đào lòng sông Tích thì không thể thực hiện được theo hồ sơ thiết kế do thiếu bãi thải, nguyên nhân là do UBND TP. Hà Nội không bố trí tiền GPMB cho 44 bãi thải với diện tích 240 ha, giá đền bù thời điểm lập là 6 tỷ đồng/ha, tương đương 1.440 tỷ đồng.
 |
Chưa biết đến bao giờ tình trạng ô nhiễm sông Nhuệ-Đáy mới được cải thiện khi mà cách biện pháp khắc phục vẫn đang bế tắc |
Thực tế, biện pháp đào xúc quăng ra 44 bãi thải theo phê duyệt liền kề bờ sông không có. Công ty Bình Minh có văn bản gửi Chủ đầu tư và Chủ đầu tư cho phép tự đi tìm bãi đổ thải và phải xúc trực tiếp lên ô tô vận chuyển ra các bãi thải do các bên tự khai thác, điều này đã làm lợi cho Thành phố hơn một nghìn tỷ đồng.
Bất cập nữa là UBND TP Hà Nội không cho chi phí làm đường thi công. Cụ thể, ngày 1/3/2013, UBND TP Hà Nội ban hành văn bản số 1572/UBND-NNNT yêu cầu “không làm đường phục vụ thi công riêng” mà tận dụng bờ trong quá trình thi công. Đây là một quyết định bất cập, không đúng với thực tế thi công hiện trường.
Đến Quyết định số 1054/QĐ-UBND ngày 4/3/2016 phê duyệt điều chỉnh phân kỳ đầu tư đoạn I, Giai đoạn I, dự án cũng không điều chỉnh các bất cập nêu trên.
Được biết, dự án ban đầu có khái toán là hơn 12.000 tỷ đồng, sau đó giảm xuống còn 8.398 tỷ đồng và cuối cùng là 6.900 tỷ đồng theo như Quyết định 4927/QĐ-UBND ngày 6/10/2010 của UBND TP Hà Nội, như vậy tổng mức đầu tư này đã cắt luôn phần tiền GPMB bãi thải khoảng 1.440 tỷ đồng không được bố trí kinh phí thực hiện và cả phần cước vận chuyển theo quy định Nhà nước. Như vậy đã phá vỡ các căn cứ của các bước lập biện pháp thi công và dự toán dẫn đến quyết định sai không thể thực hiện được.
Ngày 4/3/2016, UBND TP Hà Nội có Quyết định số 1054 phê duyệt phân kỳ đầu tư đoạn I, Giai đoạn I là 4.200 tỷ đồng. Quyết định này cũng không điều chỉnh, bổ sung nội dung bất cập về bố trí bãi thải và các hạng mục thiếu khác của Quyết định 4927/QĐ-UBND. Vì vậy, dù hồ sơ thiết kế được duyệt có 240 ha đất làm bãi thải bố trí sát 2 bên bờ sông nhưng thực tế là không có bãi thải nào được giải phóng mặt bằng để thực hiện. Điều này dẫn tới việc tổng mức đầu tư tính toán dựa trên cơ sở pháp lý là Quyết định 4927/QĐ-UBND ngày 6/10/2010 và Quyết định 1054/QĐ-UBND ngày 4/3/2016 của UBND TP Hà Nội là sai với thực tế.
Những bất cập này là nguyên nhân chính dẫn tới mọi việc không tiến triển được, gây chậm tiến độ thi công công trình. Các thành phần chi phí có liên quan trong dự toán được duyệt theo các Quyết định đã được chủ đầu tư phê duyệt không đúng với thực tế dẫn đến đơn vị thi công gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Theo đó, Công ty Bình Minh đã kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo Sở NN&PTNT cùng các sở, ngành, các đơn vị tư vấn sớm giải quyết dứt điểm những vướng mắc này. Sớm có văn bản điều chỉnh, bổ sung giải quyết các bất cập trong Quyết định số 4927 ngày 6/10/2010, Văn bản số 1572/UBND-NNNT ngày 1/3/2013 và các văn bản có liên quan như đã nêu trên nhằm đảm bảo có đủ cơ sở pháp lý cho Sở NN&PTNT, các sở, ngành khác, Ban Duy tu các công trình NN&PTNT, đơn vị tư vấn, Công ty Bình Minh làm căn cứ thực hiện tính đúng, tính đủ theo pháp luật. Đề nghị sớm thanh toán theo khối lượng thực tế đã thi công.
UBND TP Hà Nội sớm ban hành quy định về xếp loại đường để xác định cước vận tải đường bộ trên cơ sở Quyết định số 32/2005/QĐ-BGTVT của Bộ GTVT làm căn cứ để chủ đầu tư và các đơn vị liên quan áp dụng cho dự án sông Tích và thanh toán cho Công ty theo thực tế đã thi công. Xây dựng giá ca máy trên cơ sở hướng dẫn tại thông tư số 06/2010/TT-BXD ngày 26/5/2010 của Bộ Xây dựng làm căn cứ để chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, giám sát và các đơn vị liên quan thanh toán cho Công ty Bình Minh.
