Tinh gọn bộ máy: Phát huy vai trò tuyến đầu của chính quyền địa phương 2 cấp

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng được nêu trong Nghị quyết Đại hội đó là: “Tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các nút thắt, điểm nghẽn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm sự đồng bộ, hài hòa giữa tăng trưởng và phát triển; giữa kinh tế, xã hội, môi trường với quốc phòng, an ninh, đối ngoại; giữa đổi mới, hoàn thiện thể chế với các chuyển đổi trọng tâm, toàn diện trên mọi lĩnh vực, phù hợp với mô hình chính quyền 3 cấp, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.”

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ngày 7/2 vừa qua, trong phát biểu bế mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, chính quyền địa phương các cấp phải thực sự trở thành tuyến đầu xung kích trong tổ chức thực hiện Nghị quyết, là nơi trực tiếp biến chủ trương của Đảng thành kết quả phát triển cụ thể trong đời sống kinh tế-xã hội.

“Phát huy tốt vai trò tuyến đầu của chính quyền địa phương chính là điều kiện quan trọng để thu hẹp khoảng cách từ nghị quyết đến cuộc sống, bảo đảm sự thống nhất giữa chủ trương của Trung ương với thực tiễn phong phú, đa dạng của từng vùng, từng địa phương, qua đó tạo nên sức bật phát triển đồng đều và bền vững cho cả nước,” Tổng Bí thư nêu rõ.

Kỳ bầu cử đầu tiên đẩy mạnh chuyển đổi số

Tuần qua, một số đoàn công tác Trung ương đã đi giám sát công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại địa phương.

Trước bối cảnh lần đầu tiên tổ chức bầu cử theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thời gian chuẩn bị rút ngắn 2 tháng so với thông lệ, Đoàn giám sát của Quốc hội do Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh làm Trưởng đoàn lưu ý Thành phố Hồ Chí Minh cần đặc biệt quan tâm đến công tác tập huấn kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã, nhất là tại các đơn vị vừa mới sáp nhập.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, sự thành công của cuộc bầu cử không chỉ là ngày hội của toàn dân mà còn là "phép thử" quan trọng khẳng định hiệu lực vận hành của bộ máy chính quyền sau tinh gọn. Qua đó Đoàn giám sát đề nghị Ban chỉ đạo Bầu cử, Ủy ban Bầu cử Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, bám sát từng mốc thời gian, từng việc cụ thể; nhất là đối với hạn cuối tổ chức Hội nghị Hiệp thương lần thứ ba (ngày 20/2/2026).

Đây cũng là kỳ bầu cử đầu tiên đẩy mạnh chuyển đổi số một cách đồng bộ, từ lập danh sách cử tri đến hồ sơ ứng cử. Các địa phương tiếp tục chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Trung ương và địa phương, nhất là Bộ Công an để đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt, an toàn, không để xảy ra trục trặc vào thời điểm then chốt.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Quỳnh Liên, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X, Trưởng ban Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chúng ta vừa tổ chức sắp xếp lại các đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp. Công việc bầu cử đòi hỏi phải được tổ chức bài bản, đúng quy trình, công khai, dân chủ, minh bạch, ở đó vị trí trung tâm của người dân được đề cao. Với sự thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, sức ép về công tác bầu cử sẽ dồn lên vai của chính quyền địa phương cấp tỉnh và đặc biệt là cấp xã. Cấp xã với mô hình tổ chức mới hiện nay phải quản trị địa phương ở một phạm vi rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn.

Quang cảnh buổi làm việc của Đoàn giám sát với Ủy ban Bầu cử Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN)

Đồng thời, những nhiệm vụ triển khai công tác bầu cử trước đây do cấp huyện thực hiện thì nay hoàn toàn do cấp xã triển khai. Vì vậy, toàn bộ hệ thống chính trị ở cấp tỉnh, cấp xã, trong đó vai trò của các tổ chức bầu cử tại cơ sở phải được tăng cường, tăng tốc để thực hiện cuộc bầu cử, đảm bảo các bước, các quy trình công khai, minh bạch.

Điều thuận lợi là dù tổ chức vào thời gian rất gấp nhưng cả hệ thống chính trị đều đã sẵn sàng và chủ động chuẩn bị cho công tác bầu cử từ rất sớm. Cùng với đó, việc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin tại cuộc bầu cử lần này được đẩy mạnh, bảo đảm thực hiện các quy trình thuận lợi nhất.

Nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công

Tuần qua, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch về khảo sát, nắm bắt tình hình tổ chức hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố và 168 phường, xã, đặc khu sau khi thực hiện sắp xếp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Nội dung khảo sát tập trung vào 10 nhóm vấn đề trọng tâm, bao gồm việc chấp hành quy định pháp luật trong tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính; công tác chỉ đạo, điều hành và kiểm soát thủ tục hành chính.

Đặc biệt, tổ công tác sẽ chú trọng kiểm tra việc triển khai cơ chế một cửa, bố trí nhân sự, kinh phí và việc thực hiện cắt giảm thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở quan trọng để lãnh đạo địa phương đưa ra các giải pháp chấn chỉnh, khắc phục kịp thời những hạn chế, từ đó hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hướng tới sự hài lòng cao nhất của người dân và doanh nghiệp.

Ngay sau sáp nhập, các sở, ngành, địa phương ở thành phố Hải Phòng đã thực hiện nhiều sáng kiến vì nhân dân phục vụ, hướng tới xây dựng nền hành chính thân thiện, hiện đại. Nhiều sáng kiến đã được thực tế chứng minh về hiệu quả áp dụng, khả năng nhân rộng tiêu biểu như: xây dựng ứng dụng Zalo mini app, trợ lý ảo tại xã Tân Minh; đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại phường Nhị Chiểu; dịch vụ công đến tận nhà, sống an vui tuổi già tại phường Việt Hòa...

Theo đánh giá trên Cổng dịch vụ công quốc gia, năm 2025, thành phố Hải Phòng xếp thứ nhất cả nước về Chỉ số đo lường sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS), với tổng điểm 96,91. Trong đó, công khai, minh bạch đạt 15,69 điểm, mức độ hài lòng 17,94 điểm, tiến độ giải quyết thủ tục hành chính 19,85 điểm, số hóa hồ sơ 21,43 điểm, dịch vụ trực tuyến 22 điểm.

Điều này thể hiện sự quyết tâm và chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố, các cơ quan đơn vị nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.