Với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh và rút gọn biểu thuế lũy tiến còn 5 bậc, Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ giúp hàng triệu người làm công ăn lương giảm áp lực thuế, tăng thu nhập khả dụng và đưa chính sách thuế tiệm cận hơn với thực tế chi phí sinh hoạt đang ngày càng gia tăng.
Thuế thu nhập cá nhân gồm thuế từ người làm công ăn lương (chiếm chủ yếu) và cá nhân kinh doanh. Đây là một trong ba sắc thuế trụ cột của ngân sách, bên cạnh thuế thu nhập doanh nghiệp và giá trị gia tăng (VAT).
Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 1/7/2026, đánh dấu hai thay đổi lớn: nâng mức giảm trừ gia cảnh và thu gọn biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống còn 5 bậc.
Những điều chỉnh này được đánh giá là bước cải cách quan trọng, hướng tới bảo đảm công bằng thuế, hỗ trợ người nộp thuế và tăng sức cạnh tranh của thị trường lao động Việt Nam.
Theo quy định mới, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng; đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Mức này thay thế mức 11 triệu đồng và 4,4 triệu đồng đã duy trì trong nhiều năm qua.
Nguyên tắc xác định người phụ thuộc tiếp tục được giữ ổn định: mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế.
Cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công trước khi tính thuế, bao gồm giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ hợp pháp khác như đóng góp từ thiện, nhân đạo; chi phí y tế, giáo dục đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc (có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và không được chi trả từ nguồn khác). Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.
Trao đổi với báo chí, bà Vũ Thu Hà, Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Thuế, Deloitte Việt Nam cho rằng, việc nâng mức giảm trừ là điều chỉnh hợp lý trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng nhanh những năm gần đây. Giá nhà ở, giáo dục, y tế và chi phí nuôi dưỡng con cái đều leo thang, khiến mức giảm trừ cũ bộc lộ nhiều bất cập.
“Thay đổi này sẽ giúp một bộ phận đáng kể người thu nhập thấp và trung bình không còn phải nộp thuế hoặc số thuế phải nộp giảm rõ rệt. Ở góc độ chính sách xã hội, đây là tín hiệu tích cực, góp phần hỗ trợ tiêu dùng nội địa và giảm áp lực chi phí cho các hộ gia đình,” bà Hà nhận định.
Thực tế, nhiều người lao động cũng kỳ vọng tác động tích cực từ chính sách mới. Chị Vũ Thế Như (Ninh Bình), có hai con nhỏ, cho biết mức giảm trừ mới sẽ giúp gia đình giảm đáng kể số thuế phải nộp mỗi tháng, tạo thêm dư địa chi tiêu cho học hành và sinh hoạt của con.
Anh Nguyễn Minh Long (Hà Nội) chia sẻ, với người lao động, chỉ vài trăm nghìn đồng mỗi tháng cũng rất có ý nghĩa; nếu nhiều người cùng được giảm thuế, sức mua toàn thị trường chắc chắn sẽ được cải thiện.
Theo ước tính, chính sách nâng mức giảm trừ gia cảnh có thể giúp người lao động giảm hơn 8.700 tỷ đồng tiền thuế. Khoản tiền này không chỉ giúp cải thiện chi tiêu hằng ngày của các hộ gia đình mà còn góp phần kích thích tiêu dùng, tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh. Thay vì chỉ điều chỉnh khi CPI biến động từ 20% trở lên như trước, Luật mới giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh trên cơ sở biến động giá cả và thu nhập, phù hợp điều kiện kinh tế xã hội từng thời kỳ.
Theo bà Vũ Thu Hà, để cơ chế này phát huy hiệu quả thực chất, cần xác định rõ tiêu chí và tần suất rà soát, có thể định kỳ 2-3 năm/lần, gắn với các chỉ số như lạm phát hoặc tăng trưởng tiền lương. Đồng thời, quá trình tham vấn và công bố điều chỉnh cần minh bạch để người dân và doanh nghiệp chủ động kế hoạch tài chính, chính sách tiền lương và phúc lợi.
Song song với nâng giảm trừ gia cảnh, Luật sửa đổi đã thu gọn biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, với các mức thuế suất 5%, 10%, 20%, 30% và 35%. Mức 35% áp dụng cho phần thu nhập vượt 100 triệu đồng/tháng, nhằm bảo đảm mục tiêu điều tiết thu nhập cao phục vụ an sinh xã hội.
Theo đại diện Deloitte Việt Nam, hệ thống 7 bậc trước đây tương đối phức tạp và tạo cảm giác “nhảy bậc” nhanh, nhất là với nhóm thu nhập trung bình, khá. Việc rút xuống còn 5 bậc giúp giảm gánh nặng thực tế cho phần lớn người nộp thuế, đặc biệt nhóm thu nhập khoảng 10-40 triệu đồng/tháng, lực lượng nòng cốt của tầng lớp trung lưu đô thị.
Biểu thuế mới cũng hạn chế tình trạng tăng lương danh nghĩa nhưng bị chuyển sang bậc thuế cao hơn, khiến người lao động cảm nhận thu nhập thực tế không tăng tương xứng. Đồng thời, cấu trúc đơn giản hơn giúp người nộp thuế, doanh nghiệp và cơ quan quản lý dễ tính toán, minh bạch và thuận tiện hơn trong thực hiện nghĩa vụ.
“Từ góc độ quản lý, đây là bước ‘làm sạch’ cấu trúc thuế suất, phù hợp xu hướng quốc tế khi nhiều quốc gia thiết kế biểu thuế với ít bậc hơn nhưng hợp lý và dễ dự đoán hơn,” bà Vũ Thu Hà nói.
Bà Vũ Thu Hà đánh giá các điều chỉnh lần này mang tính cải cách rõ nét: giảm số bậc, hạ thuế suất ở các bậc giữa và nới rộng khoảng cách thu nhập giúp giảm áp lực thuế cho tầng lớp trung lưu; cơ chế linh hoạt về giảm trừ gia cảnh, nếu được triển khai có kỷ luật và minh bạch, sẽ giúp hệ thống thuế Thu nhập cá nhân phản ứng tốt hơn với biến động kinh tế, xã hội.
