Ngày 13/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tới thủ đô Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước Trung Quốc theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là cuộc gặp trực tiếp thứ hai giữa lãnh đạo hai nước kể từ hội nghị tại Busan hồi tháng 10 năm ngoái, đồng thời là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ trong vòng 9 năm.
Tờ Global Times đánh giá cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước có thể mở ra giai đoạn ổn định mới cho quan hệ song phương trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu tiếp tục gia tăng.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã tiến hành các cuộc trao đổi sâu rộng về những vấn đề then chốt liên quan đến quan hệ Trung - Mỹ, cũng như hòa bình và phát triển toàn cầu.
Ngày 14/5, cả Washington và Bắc Kinh đều đưa ra đánh giá tích cực về kết quả hội nghị thượng đỉnh tại thủ đô Bắc Kinh. Trong thông báo sau hội nghị, Nhà Trắng cho biết vấn đề Iran là một trong những nội dung thảo luận quan trọng, đồng thời khẳng định “hai bên nhất trí cần duy trì thông suốt eo biển Hormuz nhằm bảo đảm dòng chảy năng lượng tự do”.
Nhà Trắng cũng dẫn lời Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc quan tâm tới việc tăng mua dầu mỏ từ Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải qua eo biển Hormuz trong tương lai.
Theo một quan chức Nhà Trắng, bên cạnh vấn đề Iran, hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi về hợp tác kinh tế, dù chi tiết các thỏa thuận thương mại tiềm năng chưa được công bố. Việc tiếp tục ngăn chặn dòng chảy fentanyl vào Mỹ, cũng như khả năng Trung Quốc gia tăng nhập khẩu nông sản Mỹ, cũng nằm trong chương trình nghị sự của cuộc gặp.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn khẳng định Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với phía Mỹ để biến tầm nhìn mới về quan hệ song phương thành hành động cùng hướng, nhằm cùng thúc đẩy quan hệ song phương phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững.
Phát biểu tại họp báo thường kỳ, ông Quách Gia Khôn cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump đã đạt được nhận thức chung về việc xây dựng khuôn khổ quan hệ Trung - Mỹ mang tính ổn định chiến lược, tạo nền tảng định hướng cho quan hệ song phương trong ba năm tới cũng như giai đoạn dài hạn tiếp theo.
Chiều 14/5, phát biểu tại tiệc chiêu đãi ở Bắc Kinh, Tổng thống Trump mô tả cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình là “vô cùng tích cực”, đồng thời tiết lộ ông đã mời nhà lãnh đạo Trung Quốc cùng phu nhân thăm Nhà Trắng vào ngày 24/9 tới.
Cuộc gặp được nhiều bên đánh giá mang ý nghĩa “lịch sử”, khi cái bắt tay giữa hai nhà lãnh đạo được xem là dấu mốc mở ra giai đoạn mới cho quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.
Cuộc gặp thượng đỉnh Trung - Mỹ lần này diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đặt nhiều kỳ vọng vào khả năng ổn định quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới. Trung Quốc và Mỹ hiện đóng góp hơn 1/3 tổng sản lượng kinh tế toàn cầu, gần 1/4 dân số thế giới và khoảng 1/5 thương mại quốc tế. Với vai trò là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và là ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, quan hệ ổn định giữa Bắc Kinh và Washington có tác động trực tiếp tới cục diện toàn cầu.
Theo truyền thông Trung Quốc, quan hệ Trung - Mỹ không còn đơn thuần là mối quan hệ song phương theo nghĩa truyền thống, mà đã trở thành biến số chiến lược ảnh hưởng tới hòa bình thế giới, tăng trưởng kinh tế, độ ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như xu hướng quản trị quốc tế. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều bất ổn và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng, Bắc Kinh và Washington đã phát đi những tín hiệu tích cực hơn, đồng thời xác lập phương hướng ổn định cho quan hệ song phương trong giai đoạn tới.
Bài xã luận của Global Times cho rằng sở dĩ cộng đồng quốc tế đặt nhiều kỳ vọng vào cuộc gặp lần này là bởi ngoại giao nguyên thủ giữ vai trò đặc biệt trong việc định hướng chiến lược cho quan hệ Trung - Mỹ. Trong nhiều năm qua, quan hệ giữa hai nước từng nhiều lần rơi vào căng thẳng, thậm chí đối mặt những giai đoạn sóng gió sâu sắc, song nhìn tổng thể vẫn duy trì được trạng thái ổn định tương đối.
Theo đánh giá của giới quan sát, đối thoại giữa hai bên hiện mang tính bình đẳng hơn, thực chất hơn và các “lằn ranh đỏ” cũng được xác định rõ ràng hơn. Điều này phản ánh khả năng quan hệ Trung - Mỹ có thể mở ra một chương mới dựa trên năng lực kiểm soát khác biệt và duy trì ổn định chiến lược. Vai trò “kim chỉ nam” và “mỏ neo” của ngoại giao nguyên thủ đã nhiều lần giúp quan hệ song phương điều chỉnh hướng đi trong những thời điểm nhạy cảm.
Là một trong những mối quan hệ song phương có ảnh hưởng lớn nhất thế giới hiện nay, quan hệ Trung - Mỹ trải rộng trên nhiều lĩnh vực và liên quan trực tiếp tới hàng loạt vấn đề toàn cầu. Vì vậy, khác biệt và va chạm là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều ý kiến tại cả hai nước cũng như cộng đồng quốc tế tin rằng Bắc Kinh và Washington vẫn có thể xử lý bất đồng thông qua đối thoại và tham vấn bình đẳng.
Theo các nhà quan sát, niềm tin đó xuất phát từ vai trò dẫn dắt của ngoại giao nguyên thủ trong các thời điểm then chốt, giúp quan hệ song phương tránh rơi vào vòng xoáy mất kiểm soát bởi các căng thẳng cục bộ hoặc khủng hoảng bất ngờ.
Từ đầu năm 2025 tới nay, các tranh cãi liên quan thuế quan đã gây nhiều xáo trộn đối với kinh tế toàn cầu, đồng thời đặt quan hệ Trung - Mỹ trước những phép thử nghiêm trọng. Tuy nhiên, dưới sự định hướng từ đồng thuận giữa lãnh đạo hai nước, các nhóm phụ trách kinh tế và thương mại của hai bên đã tiến hành 7 vòng tham vấn, từng bước thu hẹp khác biệt, xây dựng đồng thuận và mở rộng hợp tác.
Kể từ cuộc gặp giữa ông Tập và ông Trump tại Busan hồi tháng 10 năm ngoái, quan hệ Trung - Mỹ nhìn chung duy trì được đà ổn định và cải thiện tích cực, xu hướng được cả hai nước cũng như cộng đồng quốc tế hoan nghênh. Tính từ thông điệp chúc mừng của Chủ tịch Tập gửi tới ông Trump sau chiến thắng bầu cử ngày 7/11/2024, hai nhà lãnh đạo đã điện đàm 6 lần và gặp trực tiếp một lần.
Theo Global Times, ngoại giao nguyên thủ không chỉ giúp “con tàu” quan hệ Trung - Mỹ tránh những va chạm trước mắt, mà còn đóng vai trò hoạch định tầm nhìn chiến lược dài hạn cho quan hệ song phương. Dựa trên kinh nghiệm và bài học tích lũy qua nhiều thập kỷ, Chủ tịch Tập Cận Bình từng đề xuất Trung Quốc và Mỹ kiên trì nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi, đồng thời thông qua đối thoại và tham vấn để tìm ra cách thức phù hợp cho hai cường quốc cùng tồn tại trong thế giới hiện đại.
Ông Tập cũng nhiều lần nhấn mạnh “thế giới đủ rộng để cả hai quốc gia cùng phát triển” và thành công của nước này có thể trở thành cơ hội cho nước kia. Trên cơ sở đó, Bắc Kinh khẳng định luôn coi ngoại giao nguyên thủ là định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy xây dựng quan hệ Trung - Mỹ theo hướng ổn định, mang tính xây dựng và có tầm nhìn dài hạn.
Các chuyên gia nhận định thực tế nhiều lần cho thấy khi các đồng thuận giữa lãnh đạo hai nước được triển khai đầy đủ, quan hệ Trung - Mỹ vẫn có thể vượt qua khác biệt để tiếp tục tiến về phía trước. Những khó khăn trong quan hệ song phương thời gian qua phần lớn được cho là xuất phát từ việc một bộ phận tại Mỹ vẫn theo đuổi tư duy cạnh tranh “được - mất”, coi sự phát triển của bên này là cái giá mà bên kia phải trả, từ đó đi chệch khỏi những đồng thuận chiến lược đã đạt được giữa lãnh đạo hai nước.
Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng tiến trình phát triển và phục hưng của Trung Quốc có thể song hành với tầm nhìn “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại” của Tổng thống Trump, đồng thời khẳng định Trung Quốc và Mỹ hoàn toàn có thể cùng đạt được thành công và thịnh vượng chung.
Về phần mình, Tổng thống Trump cũng nhận định Trung Quốc và Mỹ có thể phối hợp giải quyết những vấn đề lớn của thế giới, đồng thời nhấn mạnh lãnh đạo hai nước có khả năng thúc đẩy quan hệ song phương phát triển theo hướng tích cực hơn.
Theo bài viết, để quan hệ Trung - Mỹ thực sự ổn định và cải thiện trong dài hạn, điều quan trọng là phải tiếp tục duy trì vai trò dẫn dắt chiến lược của ngoại giao nguyên thủ, đồng thời triển khai đầy đủ các đồng thuận mà lãnh đạo hai nước đã đạt được.
Năm 2026, Trung Quốc bước vào năm đầu tiên triển khai Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, trong khi Mỹ đánh dấu 250 năm ngày lập quốc. Giới chuyên gia bày tỏ kỳ vọng dưới sự dẫn dắt của ngoại giao nguyên thủ, năm 2026 không chỉ mở ra giai đoạn mới hướng tới tôn trọng lẫn nhau, chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi giữa Trung Quốc và Mỹ, mà còn có thể trở thành cột mốc lịch sử mới trong quá trình tìm kiếm mô hình cùng tồn tại giữa hai cường quốc trong kỷ nguyên mới.
Bài viết kết luận tương lai quan hệ Trung - Mỹ vẫn rộng mở, nếu hai bên tiếp tục duy trì đối thoại chiến lược và kiểm soát khác biệt một cách hiệu quả.
