UNESCO: Cần làm gì để bảo vệ Tự do Báo chí

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Ngày Tự do Báo chí Thế giới 3/5/2021 đánh dấu thời điểm khó khăn với các cuộc tấn công liên tục vào nhà báo, việc lan truyền thông tin sai lệch trên mạng và sự suy yếu của các phương tiện truyền thông, tất cả càng trở nên trầm trọng hơn bởi ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19. Ngoài những hành động cần thiết mà các chính phủ phải thực hiện để bảo vệ tự do báo chí, các cá nhân cũng có thể góp sức vào công cuộc bảo vệ quyền cơ bản này.
(Ảnh: UNESCO)
(Ảnh: UNESCO)

Ba mươi năm trước, tại Windhoek, Namibia, các nhà báo châu Phi đã mang đến một văn kiện lịch sử, mà sau đó đã trở thành Tuyên ngôn chung kêu gọi hướng đến một nền báo chí tự do, độc lập và đa nguyên. Lúc bấy giờ, quá trình số hóa sản xuất và phân phối thông tin mới chỉ ở giai đoạn sơ khai. Tuy nhiên, kể từ năm 1991, thế giới đã chứng kiến nhiều sự thay đổi đáng kể. Hiện tại, Internet và các tác nhân trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp quyền truy cập thông tin chính xác và kịp thời của người dân.

Công nghệ kỹ thuật số đã ảnh hưởng đến khả năng kinh tế và sự đa dạng của các phương tiện truyền thông độc lập, vì quyền truy cập vào các phương tiện này phụ thuộc vào các nền tảng hỗ trợ, nhưng người dùng thường miễn cưỡng trả tiền cho các nhu cầu sử dụng những nền tảng này. Trong bối cảnh đại dịch, doanh thu của gần 90% các hãng truyền thông rơi vào tình trạng giảm sút. Theo Reuters, những thiệt hại đối với các phương tiện truyền thông độc lập đã lên tới 30 tỷ USD trên toàn cầu. Tương tự như nhà hát, bảo tàng và địa điểm biểu diễn nghệ thuật, các phương tiện truyền thông độc lập thường là những ngành kinh doanh yếu kém về tài chính và chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch.

Bên cạnh đó, sự gia tăng ảnh hưởng của một số lượng nhỏ các trang truyền thông xã hội toàn cầu cũng làm dấy lên câu hỏi về tính minh bạch thông tin. Cho dù các trang này có thể không tạo ra nội dung, nhưng chúng có thể định hướng thông tin cho người đọc, chi phối người đọc nhìn thấy, đọc được, nghe được và chia sẻ những loại thông tin nào. Đối với phần lớn dân số trên thế giới, những nền tảng truyền thông xã hội là nguồn thông tin chi phối, cũng là nơi tiểm ẩn nhiều tin đồn và thuyết âm mưu. Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts cho thấy thông tin sai lệch có khả năng được chia sẻ cao hơn 70% so với thông tin đã được xác minh và lan truyền nhanh gấp 6 lần. Hiện không có sự rõ ràng trong các chính sách kiểm duyệt và thuật toán của các nền tảng này.

Do đó, việc đào tạo để mỗi cá nhân đều có khả năng phán đoán, đánh giá lượng thông tin tràn ngập là nhiệm vụ rất quan trọng. Khả năng tiếp cận thông tin là không đủ, người đọc cũng phải có kỹ năng đánh giá thông tin một cách nghiêm túc. Đây là một kỹ năng cần thiết cho hiện tại và tương lai. Trong lĩnh vực mới mẻ này, UNESCO hiện đang phát triển chương trình giảng dạy cho giáo viên, trang bị cho lực lượng này những công cụ và nguồn lực giáo dục cần thiết.

Trong ba mươi năm qua, công nghệ kỹ thuật số đã mở ra những chân trời mới cho tự do và tạo tiếng nói cho các phong trào giải phóng. Nhưng công nghệ cũng đã làm trầm trọng thêm các khía cạnh của nhiều vấn đề vốn đã tồn tại từ trước. Ví dụ như tình trạng quấy rối trực tuyến đang ghi nhận có xu hướng gia tăng, gây lo ngại về sự an toàn của nhà báo và đặc biệt là nhà báo nữ. Theo báo cáo của UNESCO, năm 2020 ghi nhận có tới 73% nữ nhà báo trên toàn thế giới cho biết đã từng là nạn nhân của bạo lực trực tuyến. 1/5 số nữ nhà báo đã bị hành hung. Điều này xảy ra cùng với các tội danh khác chống lại các nhà báo, mà 9/10 trường hợp không bị trừng phạt. Năm 2021 cũng không nằm ngoài quy luật: 17 nhà báo đã bị sát hại trên khắp thế giới kể từ tháng một, và số nạn nhân lên đến gần một trăm người tính từ khi đại dịch bắt đầu.

Trong khuôn khổ Hội nghị Tự do Báo chí Thế giới 2021 ở Windhoek, Namibia, do UNESCO và Chính phủ Namibia phối hợp tổ chức, các chuyên gia đã cùng nhau thảo luận những chủ đề như Tính minh bạch của phương tiện truyền thông kỹ thuật số, Sự an toàn của các nhà báo, Khả năng tồn tại của các phương tiện truyền thông và Sự phát triển của Tư duy phản biện.

Theo UNESCO
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.