UNESCO: Cần làm gì để bảo vệ Tự do Báo chí

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Ngày Tự do Báo chí Thế giới 3/5/2021 đánh dấu thời điểm khó khăn với các cuộc tấn công liên tục vào nhà báo, việc lan truyền thông tin sai lệch trên mạng và sự suy yếu của các phương tiện truyền thông, tất cả càng trở nên trầm trọng hơn bởi ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19. Ngoài những hành động cần thiết mà các chính phủ phải thực hiện để bảo vệ tự do báo chí, các cá nhân cũng có thể góp sức vào công cuộc bảo vệ quyền cơ bản này.
(Ảnh: UNESCO)
(Ảnh: UNESCO)

Ba mươi năm trước, tại Windhoek, Namibia, các nhà báo châu Phi đã mang đến một văn kiện lịch sử, mà sau đó đã trở thành Tuyên ngôn chung kêu gọi hướng đến một nền báo chí tự do, độc lập và đa nguyên. Lúc bấy giờ, quá trình số hóa sản xuất và phân phối thông tin mới chỉ ở giai đoạn sơ khai. Tuy nhiên, kể từ năm 1991, thế giới đã chứng kiến nhiều sự thay đổi đáng kể. Hiện tại, Internet và các tác nhân trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp quyền truy cập thông tin chính xác và kịp thời của người dân.

Công nghệ kỹ thuật số đã ảnh hưởng đến khả năng kinh tế và sự đa dạng của các phương tiện truyền thông độc lập, vì quyền truy cập vào các phương tiện này phụ thuộc vào các nền tảng hỗ trợ, nhưng người dùng thường miễn cưỡng trả tiền cho các nhu cầu sử dụng những nền tảng này. Trong bối cảnh đại dịch, doanh thu của gần 90% các hãng truyền thông rơi vào tình trạng giảm sút. Theo Reuters, những thiệt hại đối với các phương tiện truyền thông độc lập đã lên tới 30 tỷ USD trên toàn cầu. Tương tự như nhà hát, bảo tàng và địa điểm biểu diễn nghệ thuật, các phương tiện truyền thông độc lập thường là những ngành kinh doanh yếu kém về tài chính và chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch.

Bên cạnh đó, sự gia tăng ảnh hưởng của một số lượng nhỏ các trang truyền thông xã hội toàn cầu cũng làm dấy lên câu hỏi về tính minh bạch thông tin. Cho dù các trang này có thể không tạo ra nội dung, nhưng chúng có thể định hướng thông tin cho người đọc, chi phối người đọc nhìn thấy, đọc được, nghe được và chia sẻ những loại thông tin nào. Đối với phần lớn dân số trên thế giới, những nền tảng truyền thông xã hội là nguồn thông tin chi phối, cũng là nơi tiểm ẩn nhiều tin đồn và thuyết âm mưu. Một nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts cho thấy thông tin sai lệch có khả năng được chia sẻ cao hơn 70% so với thông tin đã được xác minh và lan truyền nhanh gấp 6 lần. Hiện không có sự rõ ràng trong các chính sách kiểm duyệt và thuật toán của các nền tảng này.

Do đó, việc đào tạo để mỗi cá nhân đều có khả năng phán đoán, đánh giá lượng thông tin tràn ngập là nhiệm vụ rất quan trọng. Khả năng tiếp cận thông tin là không đủ, người đọc cũng phải có kỹ năng đánh giá thông tin một cách nghiêm túc. Đây là một kỹ năng cần thiết cho hiện tại và tương lai. Trong lĩnh vực mới mẻ này, UNESCO hiện đang phát triển chương trình giảng dạy cho giáo viên, trang bị cho lực lượng này những công cụ và nguồn lực giáo dục cần thiết.

Trong ba mươi năm qua, công nghệ kỹ thuật số đã mở ra những chân trời mới cho tự do và tạo tiếng nói cho các phong trào giải phóng. Nhưng công nghệ cũng đã làm trầm trọng thêm các khía cạnh của nhiều vấn đề vốn đã tồn tại từ trước. Ví dụ như tình trạng quấy rối trực tuyến đang ghi nhận có xu hướng gia tăng, gây lo ngại về sự an toàn của nhà báo và đặc biệt là nhà báo nữ. Theo báo cáo của UNESCO, năm 2020 ghi nhận có tới 73% nữ nhà báo trên toàn thế giới cho biết đã từng là nạn nhân của bạo lực trực tuyến. 1/5 số nữ nhà báo đã bị hành hung. Điều này xảy ra cùng với các tội danh khác chống lại các nhà báo, mà 9/10 trường hợp không bị trừng phạt. Năm 2021 cũng không nằm ngoài quy luật: 17 nhà báo đã bị sát hại trên khắp thế giới kể từ tháng một, và số nạn nhân lên đến gần một trăm người tính từ khi đại dịch bắt đầu.

Trong khuôn khổ Hội nghị Tự do Báo chí Thế giới 2021 ở Windhoek, Namibia, do UNESCO và Chính phủ Namibia phối hợp tổ chức, các chuyên gia đã cùng nhau thảo luận những chủ đề như Tính minh bạch của phương tiện truyền thông kỹ thuật số, Sự an toàn của các nhà báo, Khả năng tồn tại của các phương tiện truyền thông và Sự phát triển của Tư duy phản biện.

Theo UNESCO
Ảnh minh họa
Hà Nội: Kỳ thi vào lớp 10 vẫn đủ 4 môn dù dịch bệnh phức tạp
(Ngày Nay) - Học sinh và phụ huynh Hà Nội đang có mong muốn Sở GD&ĐT sớm có kịch bản linh hoạt và bỏ môn thứ tư trong kỳ thi vào lớp 10 khi dịch COVID-19 phức tạp. Tuy nhiên, Phó giám đốc phụ trách Sở GD&ĐT Hà Nội khẳng định, kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập tới đây được giữ ổn định với 4 bài thi.
Tên lửa từ Gaza được bắn sang phía Israel. Ảnh: AP
Xung đột giữa Israel-Gaza khiến 38 người chết
(Ngày Nay) - Chỉ sau một đêm, xung đột giữa Israel và phong trào Hamas đã leo thang, khi các cuộc không kích gay gắt nhất trong nhiều năm qua đã khiến 35 người Palestine ở Dải Gaza và 3 người ở Israel thiệt mạng.
Sản lượng iPhone 12 của Apple tại Ấn Độ giảm hơn 50% do Covid-19
Sản lượng iPhone 12 của Apple tại Ấn Độ giảm hơn 50% do Covid-19
(Ngày Nay) -  Theo Reuter, từ hai nguồn tin cho biết việc sản xuất iPhone 12 tại một nhà máy Foxxconn nằm ở bang Tamil Nadu phía Nam Ấn Độ đã sụt giảm hơn 50% vì công nhân dương tính với COVID-19 buộc phải nghỉ làm. Cơ sở Foxconn ở bang Tamil Nadu là nơi sản xuất iPhone dành riêng cho Ấn Độ, thị trường điện thoại thông minh số 2 thế giới.
Bức "In this case" của Jean-Michel Basquiat (1983). (Ảnh: Christie's)
Bức tranh "In this case" của cố họa sĩ Jean-Michel Basquiat được bán với mức giá cao 93,1 triệu USD
(Ngày Nay) - Bức tranh "In this Case" của cố họa sĩ người Mỹ Jean-Michel Basquiat đã được bán với giá 93,1 triệu USD (gồm phí bảo hiểm) trong phiên bán đấu giá của nhà Christie's ngày 11/5 ở New York, Mỹ. Đây là tác phẩm hội họa có giá bán đắt thứ hai của cố nghệ sĩ người Mỹ gốc Phi này.