Tại Ghana, nơi biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các thảm họa liên quan đến nước như lũ lụt và hạn hán, việc tăng cường hệ thống giám sát thủy văn và cải thiện khả năng tiếp cận dữ liệu dòng chảy sông đáng tin cậy đã trở nên thiết yếu. Những nỗ lực này rất quan trọng để nâng cao hệ thống cảnh báo sớm, hỗ trợ việc ra quyết định dựa trên thông tin và xây dựng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh này, khoa học công dân - nơi những người không chuyên tham gia vào nghiên cứu khoa học, đang nổi lên như một phương pháp đổi mới để bổ sung cho các mạng lưới giám sát truyền thống đồng thời tích cực thu hút cộng đồng địa phương.
Trang bị cho thanh niên các kỹ năng giám sát các thông số quan trọng của sông để phòng chống dịch bệnh
UNESCO thông qua Chương trình Thủy văn Liên chính phủ (IHP), phối hợp với GroundTruth và Youth Bridge Foundation đã tổ chức một hội thảo huấn luyện kéo dài ba ngày tại Ghana nhằm trang bị cho các nhà lãnh đạo trẻ kiến thức và phương pháp cần thiết để tham gia giám sát dòng chảy sông ngòi. Hội thảo quy tụ thanh niên từ nhiều vùng miền và hoàn cảnh khác nhau, nhằm mục đích xây dựng chuyên môn địa phương trong việc giám sát các thông số dòng chảy sông ngòi quan trọng, như độ sâu mực nước, vận tốc dòng chảy và lưu lượng. Những dữ liệu này rất cần thiết để đánh giá tốt hơn rủi ro lũ lụt và hạn hán, tăng cường hệ thống cảnh báo sớm và hỗ trợ quản lý tài nguyên nước bền vững, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.
Công cụ kỹ thuật số để thu thập dữ liệu khoa học
Một điểm nổi bật quan trọng của sáng kiến này là việc giới thiệu phương pháp luận tiên tiến gọi là đo lường ảo, được phát triển với sự hợp tác của GroundTruth. Phương pháp này cho phép đo lưu lượng dòng chảy sông được lấy từ các đoạn video đơn giản được quay bằng điện thoại di động với dữ liệu được xử lý và chia sẻ thông qua một cổng dữ liệu truy cập mở. Bằng cách sử dụng các công cụ kỹ thuật số dễ tiếp cận, phương pháp này cung cấp một cách thức có thể mở rộng, tiết kiệm thời gian và chi phí để mở rộng việc giám sát thủy văn, đồng thời thu hút thanh niên và cộng đồng địa phương tích cực đóng góp vào việc thu thập dữ liệu khoa học.
Sáng kiến này cũng nhấn mạnh cách khoa học công dân có thể nâng cao các công nghệ giám sát thủy văn. Phương pháp này đã giúp chuyển đổi các giá trị mực nước thành phép đo lưu lượng dòng chảy. Sự phát triển này cho phép người dân biết mực nước cao đến mức nào, do đó có thể ngăn ngừa lũ lụt. Điều này chứng minh phương pháp khoa học công dân có thể bổ sung cho mạng lưới cảm biến bằng cách xác thực và làm phong phú dữ liệu, đồng thời hỗ trợ mạng lưới cảm biến bằng cách đưa ra các quyết định sáng suốt hơn để tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và quản lý nguồn nước bền vững.
Xây dựng mạng lưới các nhà khoa học công dân trẻ
Khóa huấn luyện này đánh dấu một bước quan trọng hướng tới việc xây dựng mạng lưới các nhà khoa học công dân trẻ ở Ghana, khi những người tham gia trở về cộng đồng của họ để tiếp tục giám sát sông ngòi và thu hút những người trẻ khác tham gia vào các nỗ lực thu thập dữ liệu. Bằng cách trao quyền cho thanh niên đóng góp trực tiếp vào việc giám sát thủy văn, UNESCO và các đối tác đang giúp tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, tính sẵn có của dữ liệu và quản lý nguồn nước toàn diện trên khắp đất nước.
Sáng kiến này là một phần của dự án Chương trình Thủy văn Liên chính phủ của UNESCO mang tên “Tăng cường khả năng chống chịu trước các thảm họa liên quan đến nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu vì một xã hội bền vững ở Ghana”, được tài trợ bởi Chính phủ Nhật Bản.
