Diễn đàn năm nay do Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA) tổ chức mang chủ đề “Vai trò của lãnh đạo và văn hóa trong kiến tạo môi trường làm việc bền vững”. Xuyên suốt các phiên thảo luận, một thông điệp nổi lên rõ ràng: Bình đẳng giới không còn là “có thì tốt”, mà đã trở thành điều kiện nền tảng để doanh nghiệp đứng vững trong bối cảnh hội nhập, ESG và cạnh tranh nhân lực toàn cầu.
Gỡ bỏ các rào cản vô hình
Phát biểu mở đầu mang tính định hướng, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh rằng bình đẳng giới không chỉ là chính sách xã hội, mà còn là yêu cầu về năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế.
 |
| Các diễn giả tham gia phiên toạ đàm về vai trò của lãnh đạo và văn hóa trong việc đưa bình đẳng giới vào thực chất |
“Bình đẳng giới tại nơi làm việc không phải là sự ưu ái cho một giới, mà là quá trình gỡ bỏ các rào cản vô hình, qua đó giúp mọi nhân tài - không phân biệt giới - được cống hiến, trưởng thành và lãnh đạo”, ông Huỳnh Thành Đạt nói.
Ông cho rằng, những chương trình như GEARS@Vietnam có ý nghĩa đặc biệt ở chỗ chuyển hóa các giá trị vốn được xem là trừu tượng thành những công cụ quản trị cụ thể, giúp doanh nghiệp tự soi chiếu lại chính mình.
“Chương trình GEARS@VIETNAM có ý nghĩa như một mảnh ghép thiết thực hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và mục tiêu của Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới. Chương trình không chỉ truyền thông, vận động, mà triển khai những công cụ thực chất để: Đo lường bình đẳng giới tại nơi làm việc; tư vấn điều chỉnh chính sách nhân sự; hỗ trợ doanh nghiệp thực hành ESG toàn diện trong quản trị nguồn nhân lực; hình thành cộng đồng doanh nghiệp tiên phong thúc đẩy bình đẳng giới”, ông Huỳnh Thành Đạt nhấn mạnh.
 |
PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại sự kiện |
Từ góc nhìn học thuật và quản trị giáo dục, GS.TS Ngô Thị Phương Lan - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐHQG TPHCM tiếp nối mạch thảo luận bằng việc dẫn chứng các nghiên cứu quốc tế cho thấy bình đẳng giới ngày càng được xem là chỉ báo quan trọng của chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh. Theo các phân tích của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), những tổ chức thúc đẩy bình đẳng giới một cách thực chất thường có khả năng thu hút nhân tài tốt hơn, giữ chân người lao động hiệu quả hơn và thích ứng linh hoạt hơn trước biến động của thị trường lao động
GS.TS Ngô Thị Phương Lan cho rằng phần lớn các rào cản giới trong môi trường làm việc hiện nay “không xuất phát từ thiếu quy định, mà từ chuẩn mực văn hóa và hành vi lãnh đạo chưa thay đổi kịp”. Vì vậy, khi bàn về bình đẳng giới tại nơi làm việc, không thể chỉ dừng ở câu hỏi “chính sách đã có chưa?”, mà cần đi sâu hơn vào các câu hỏi nền tảng: Lãnh đạo có thực sự cam kết hay không? Văn hóa tổ chức có tạo ra cảm giác an toàn và cơ hội công bằng cho người lao động hay không? Những giá trị đó có được đo lường, phản hồi và cải thiện một cách hệ thống hay không?
 |
GS.TS Ngô Thị Phương Lan - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐHQG-HCM chia sẻ góc nhìn từ học thuật |
Trong bối cảnh đó, GEARS@Vietnam được nhắc đến như một nỗ lực có hệ thống nhằm lấp đầy khoảng trống giữa cam kết và thực thi. Chương trình được hỗ trợ từ Investing in Women - một sáng kiến của Chính phủ Australia, do Trung tâm BSA phối hợp cùng ECUE triển khai từ tháng 1/2025, hướng đến thúc đẩy Bình đẳng Giới tại Nơi làm việc (Workplace Gender Equality – WGE) thông qua đào tạo, truyền thông, xây dựng cộng đồng doanh nghiệp tiên phong và hỗ trợ ứng dụng bộ công cụ GEARS dựa trên dữ liệu.
Sau hơn một năm triển khai, GEARS@Vietnam đã hình thành một cộng đồng doanh nghiệp đa dạng về quy mô và lĩnh vực, từ sản xuất, nông nghiệp, tài chính đến giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Nhiều doanh nghiệp đã trực tiếp ứng dụng công cụ GEARS để đo lường thực trạng bình đẳng giới, nhận diện rủi ro và xây dựng kế hoạch hành động cho giai đoạn 2025–2026…
Không đo đếm, khó quản quản trị
Trung tâm của Diễn đàn là phần trình bày báo cáo của Lê Quang Bình, người trực tiếp dẫn dắt việc phát triển và triển khai bộ công cụ GEARS tại Việt Nam. Không vòng vo, ông Bình đặt thẳng vấn đề: “Chúng ta đến đây thì không còn câu hỏi có nên làm bình đẳng giới hay không nữa. Câu hỏi bây giờ là làm sao có dữ liệu về bình đẳng giới để ra quyết định quản trị tốt hơn”.
Theo ông, nhiều doanh nghiệp đều có thiện chí, thậm chí có cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo, nhưng lại thiếu công cụ để biến cam kết đó thành hành động cụ thể. “Nếu bạn không đo đếm được, bạn không thể quản trị được”, ông Bình nhấn mạnh. Bộ công cụ GEARS, theo ông, giúp doanh nghiệp nhìn rõ cấu trúc nhân sự theo giới, quá trình tuyển dụng, thăng tiến, đào tạo, giữ chân nhân tài cũng như mức độ nhận thức của người lao động về công bằng và an toàn tại nơi làm việc.
“Khi dữ liệu được đặt lên bàn, những điều trước đây chỉ là cảm nhận sẽ trở nên rất rõ ràng. Lúc đó, lãnh đạo không còn ra quyết định dựa trên trực giác, mà dựa trên bằng chứng”, ông nói. Theo ông Bình, chính cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp không chỉ giảm rủi ro pháp lý và rủi ro nhân sự, mà còn nâng cao hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh trong dài hạn.
Những con số và phân tích từ báo cáo GEARS mở ra một phiên tọa đàm sôi nổi, nơi các diễn giả đến từ nhiều lĩnh vực cùng mổ xẻ vai trò của lãnh đạo và văn hóa trong việc đưa bình đẳng giới vào thực chất. Điểm chung được nhiều ý kiến nhấn mạnh là: Bình đẳng giới không đồng nghĩa với ưu ái hình thức hay hạ chuẩn, mà là tạo ra một sân chơi công bằng, nơi năng lực được nhìn thấy rõ hơn khi các rào cản vô hình và thiên kiến vô thức được tháo gỡ.
Ở góc nhìn kết nối, Bà Vũ Kim Hạnh - Giám đốc Trung tâm BSA, đồng chủ nhiệm GEARS@Vietnam - đưa câu chuyện trở về nền tảng văn hóa và xã hội. Theo bà, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu chính sách, mà ở nếp nghĩ đã ăn sâu trong cộng đồng.
“Chúng ta có thể nói rất nhiều về chính sách, về tiêu chuẩn, nhưng cuối cùng, vấn đề cốt lõi vẫn là văn hóa và nếp nghĩ của xã hội”, bà Hạnh nói. Bà dẫn ví dụ về những doanh nghiệp trong lĩnh vực chăm người bệnh, nơi công việc vẫn bị mặc định là dành cho phụ nữ, khiến nam giới ngại tham gia, dù bản thân doanh nghiệp rất muốn thay đổi.
“GEARS không thể thay doanh nghiệp làm tất cả, nhưng khi có dữ liệu, những điều tưởng như rất cảm tính sẽ trở nên rõ ràng hơn. Khi doanh nghiệp nhìn thấy bằng số liệu rằng cơ hội và điều kiện làm việc đang lệch ở đâu, họ sẽ có động lực để điều chỉnh”, bà Hạnh chia sẻ.
Theo bà, điều quan trọng nhất là đưa tinh thần công bằng, tôn trọng và trao quyền từ tinh thần của GEARS vào đời sống làm việc hằng ngày, để bình đẳng giới trở thành một phần tự nhiên của văn hóa doanh nghiệp, chứ không phải một yêu cầu phải làm cho đủ!
