Cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu chịu trách nhiệm tái chế hoặc đóng góp tài chính cho việc thu gom, xử lý chất thải từ sản phẩm và bao bì do mình đưa ra thị trường. Tuy vậy, thực tiễn triển khai thời gian qua, cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc.
Thông tin trên vừa được đại diện UNDP Việt Nam đưa ra tại Hội thảo tham vấn kỹ thuật về EPR, do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) Việt Nam phối hợp với Cục Môi trường, tổ chức trong ngày 6/3, thông qua Chương trình Đối tác hành động quốc gia về nhựa (NPAP) Việt Nam.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường 2020 trong Chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và tính thống nhất chính sách.
Ông Vũ Thái Trường - Trưởng Ban Khí hậu, Môi trường và Năng lượng UNDP Việt Nam (UNDP Việt Nam) cho biết cơ chế EPR được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực lên hệ thống quản lý chất thải và huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai trong thời gian qua cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực tiễn thị trường tái chế tại Việt Nam; năng lực giám sát và minh bạch dữ liệu liên quan đến EPR vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Bên cạnh đó, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp cũng chưa đồng đều và cơ chế thực hiện vẫn cần thêm điều kiện để phát huy đầy đủ vai trò.
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn về mô hình quản trị EPR hiệu quả tại nhiều quốc gia bao gồm: Phân tích cơ chế tài chính và gắn trách nhiệm EPR thành kết quả có thể kiểm chứng rõ ràng; đồng thời giới thiệu kinh nghiệm vận hành các tổ chức thực hiện trách nhiệm của nhà sản xuất (PRO) trên thế giới.
Các đại biểu cũng tập trung thảo luận chuyên sâu về định hướng sửa đổi các quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu; những thách thức thực tiễn trong quá trình triển khai.
Theo các đại biểu, hoạt động tham vấn kỹ thuật và đối thoại đa bên có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, tính minh bạch và khả năng thực thi của hệ thống EPR tại Việt Nam. Thông qua tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đối tác phát triển, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải bền vững và thực hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ môi trường.
Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Hồ Kiên Trung - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết thời gian tới, cơ quan này sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện chính sách EPR để đề xuất các phương án hoàn thiện phù hợp.
“Chúng tôi rất mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ chặt chẽ, lâu dài của UNDP và NPAP, không chỉ trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, mà cả trong việc phát triển các hướng dẫn kỹ thuật, nâng cao năng lực cho các bên liên quan, cũng như thúc đẩy đối thoại công - tư nhằm đưa chính sách EPR thực sự đi vào cuộc sống,” ông Hồ Kiên Trung nhấn mạnh.
