Ký sự những cung đường xứ Lạng

0

Ải Chi Lăng cửa Quỷ, thành nhà Mạc rêu phong bên tượng nàng Tô Thị huyền thoại, đỉnh Mẫu Sơn kỳ vĩ với men say ngây ngất ... Tất cả hòa quyện, chấm phá tạo vẻ hoang sơ mà huyền bí cho xứ Lạng - mảnh đất giáp biên vùng Đông Bắc.

Kỳ 1: Nét đẹp xứ Lạng từ lịch sử và truyền thuyết

"Những câu chuyện lịch sử ở Lạng Sơn luôn khiến tôi trào dâng cảm xúc tự hào. Nhưng những giai thoại, truyền thuyết nơi đây khiến tôi như lạc, như thấm, như cảm cái hồn người xứ Lạng ..."

Tôi bắt đầu cuộc hành trình đầy thú vị tới xứ Lạng sau buổi liên hoan vui vẻ cùng Tòa soạn kỷ niệm 90 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. Chặng đường hơn 100 km trải dài trên cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn ngang qua Bắc Giang - vùng đất của rừng vải thiều Lục Ngạn. Con đường nhựa trong nắng sáng ban mai, trở mình như thông thoáng, sạch và đẹp hơn. Không gian vùng Đông Bắc như rộng mở đón chào kẻ lữ hành đến từ dải dất đồng bằng châu thổ.

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 1

Con đường từ Hà Nội lên Lạng Sơn khá thoáng đãng và dễ đị.

Hơn hai tiếng vi vu trên "ngựa chiến" Minsk từ Hà Nội là tôi đã chạm chân tới ải Chi Lăng (huyện Chi Lăng, Lạng Sơn) - nơi được coi là ải Cửa Quỷ. Ải được cấu thành từ một thung lũng hẹp với hai vách núi hai bên ép vào. Phía Đông là dãy núi Bảo Đài - Thái Họa, phía Tây là dãy núi Cai Kinh dựng đứng. Những ngọn núi nhỏ nằm rải rác dọc thung lũng với những cái tên phần nào nói lên sự hiểm trở: núi Hàm Quỷ, núi Phượng Hoàng, núi Kỳ Lân ...

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 2

Một phần ải Chi Lăng - ải Cửa Quỷ hiểm trở tựa lên trời.

Có lẽ điểm tô cho sự mềm mại duy nhất ở đây là con sông Thương hiền hòa uốn mình chảy dọc theo thung lũng. Chính tại nơi hiểm địa này đã ghi công một trong những trận đánh lớn nổi tiếng nhất trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của nước ta. Đạo quân chủ lực nhà Minh do An Viễn hầu Liễu Thăng chỉ huy gần 10 vạn quân kéo sang nhằm dẹp khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo. Chính tại đây, chủ tướng Liễu Thăng đã bị chặt cụt đầu mở màn cho chiến thắng ngất trời bằng tài trí của người nước Nam trên địa hình phức tạp của tạo hóa.

Bức tượng "Liễu Thăng thạch" như một mình chứng hùng hồn, gieo vào lòng tôi cũng như du khách chút thương cảm. Nhưng nó cũng điểm tô cho tài trí người Nam và khắc họa sự hiểm trở và huyền bí của "Chi Lăng ải hiểm tựa lên trời".

Con đường đi sâu vào vùng đất Đông Bắc có vẻ mát mẻ và thoáng đãng hơn với những cánh đồng lúa xanh rì hai bên đường. Thấp thoáng hai bên bóng nhà người Nùng, người Tày ... ẩn mình dưới màu xanh mướt mát của núi rừng. Ánh nắng chớm trưa chênh chếch hâm nóng mùi hương hồi khi tôi dần tới địa phận thành phố.
Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 3

Cây cầu Kỳ Lừa bắc ngang dòng sông Kỳ Cùng thơ mộng.

Gió rừng xen vị hương thành phố mang theo tiếng văng vẳng câu ca dao về Lạng Sơn mà chẳng mấy ai không biết:

"Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh ..."

Chùa Tam Thanh nằm trong động núi đá thuộc phường Tam Thanh, TP Lạng Sơn. Là quần thể hợp nhất của 3 động Nhất Thanh, Nhị Thanh và Tam Thanh. Với sự vận động mạnh mẽ về địa chất, trải qua hàng triệu năm hình thành nên quần thể hang động đẹp kỳ bí và mê hoặc. Nơi đây được mệnh danh là "Đệ nhất bát cảnh xứ Lạng".

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 4

Ngôi chùa "động trong đá" Tam Thanh (p.Tam Thanh, Tp Lạng Sơn)

Chuyển hướng bánh xe sau khi vãn cảnh chùa Tam Thanh, tôi quay ra cây cầu Kỳ Lừa bắc ngang dòng Kỳ Cùng - con sông chính nơi đây. Mở căng lồng ngực, tôi hít hà những luồng gió thổi lên từ con sông có nguồn từ vùng núi Bắc Xa (huyện Đình Lập, Lạng Sơn). Một vòng bánh xe đảo qua thành phố, tôi cảm nhận sự phát triển mạnh mẽ của thành phố giáp biên với những khu hành chính, công viên, chợ Đông Kinh, các nhà hàng và cửa hiệu. Nhưng phảng phất đặc trưng vẫn là "mùi vị Đông Bắc" với những gánh hàng của người Tày, người Nùng, với hương hồi thơm đậm, với vị thịt quay mắc mật lừng cánh mũi ...

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 5

Chợ Đông Kinh một trong những chợ lớn nhất Lạng Sơn.

Có lẽ hưng phấn bởi sắc vị cảnh vật và con người nơi đây, tôi quyết định chuyển hướng lên phía thành nhà Mạc nơi có bức tượng truyền thuyết hòn Vọng Phu. Thành nhà Mạc thuộc phường Tam Thanh, xây bằng đá nằm giữa hẻm núi. Dấu tích còn lại của triều đại thế kỷ XVI là bức tường thành rêu phong và cổ kính. Đây là nơi Mạc Kính Cung cho xây dựng để làm căn cứ chống lại Lê - Trịnh. Nó là chứng tích cho một thời "huynh đệ tương tàn" giữa các triều đại phong kiến Việt Nam.

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 6

Thành nhà Mạc - dấu tích của cuộc chiến "huynh đệ tương tàn".

Tạm quên những cảm xúc hào hùng, bi ai của một thời lịch sử, tôi lặng người khi nhìn bức tượng nàng Tô Thị bồng con chờ chồng. Truyền thuyết Hòn Vọng Phu mà tôi được học, được đọc nhiều qua sách báo. Mối tình "loạn luân" một cách trớ trêu của số phận đã đẩy hai người anh em ruột vào kết cục buồn thảm. Đây có lẽ là mối tình đáng quên nhất trong số tất cả những câu chuyện tình buồn mà tôi biết được trên những chặng đường gió bụi của mình.

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 7

Hình ảnh nàng Tô Thị bồng con chờ chồng đã đi vào thi ca, sử sách.

Mối tình ngang trái đã khiến chàng trai Tô Văn hai lần lên đường biệt tích để lẩn tránh tội lỗi vô tình mắc phải. Mối tình chung thủy khiến nàng Tô Thị xinh đẹp mòn mỏi bồng con chờ người chồng (chính là anh trai mình) đi lính. Mòn mỏi, khát khao và đợi chờ trong tuyệt vọng để nước mắt, sự nhớ thương biến nàng thành đá. Khối đá vô tri như có hồn thổn thức với cái nhìn "vọng phu", vẫn một lòng hướng về người chồng đi lính bằng tấm lòng thủy chung sắt son.

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 8

Tôi đã lặng người bên bức tượng "Hòn Vọng Phu".

Một cơn gió nhẹ khẽ lướt qua ánh mắt không chớp của tôi. Tôi đang nghe giọng ca hào sảng nhưng đầy thương cảm của ca sỹ Trần Lập: "Nếu ai đã từng được nghe, chuyện tình yêu trên khắp thế gian. Chắc sẽ không gì so sánh, lòng thủy chung tình yêu Tô Thị ...". Tình yêu thủy chung, son sắt, động lòng dẫu rằng ngang trái như một biểu trưng cho hồn cách con người nơi đây. Những câu chuyện lịch sử ở Lạng Sơn luôn khiến tôi trào dâng cảm xúc tự hào. Nhưng những giai thoại, truyền thuyết nơi đây khiến tôi như lạc, như thấm, như cảm cái hồn người xứ Lạng ...

Từng bước chậm rãi quay xuống chân núi, tôi nghe lòng hỗn độn những cảm xúc trái chiều khó tả. Chừng như để thư thái hơn, không bị chìm lòng vào sự ủy mị, tôi kéo mạnh ga hướng thẳng đỉnh Mẫu Sơn để thưởng thức nắng, gió nơi độ cao hơn 1000m so mặt nước biển.

Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 9

Đỉnh Mẫu Sơn ở độ cao trên 1000 m ...


Từ chân đỉnh núi là những dốc ngoằn nghèo, quanh co, cua gấp. Cũng đã quen với những cung đừng đèo dốc, tôi không mất nhiều thời gian lắm để chinh phục 15km để trèo lên đỉnh Mẫu Sơn. Trên đỉnh Mẫu Sơn ngắm nhìn toàn cảnh một góc vùng Đông Bắc mới thấy nét đẹp hoang sơ của nó. Chẳng hùng vĩ, gào thét như Tây Bắc. Cũng chẳng nhẹ nhàng như những dải đồng bằng châu thổ. Mẫu Sơn cho một cảm giác êm đềm pha chút lắng đọng núi rừng. Những con đường vượt đèo uốn cong mềm mại hệt nét vẽ sáng màu trên một bức tranh lụa màu xanh cây lá.
Ký sự những cung đường xứ Lạng - anh 10

... sẽ thấy những nét vẽ sáng màu trên bức tranh màu xanh lá.


Cũng trên đỉnh núi thường xuyên có băng giá và tuyết phủ này tôi được nếm món rượu Mẫu Sơn - một đặc sản nơi đây. Loại rượu do chính người Dao ở đây chưng cất từ gạo và nguồn nước tinh khiết chảy ra trong núi có độ cao hơn 1000 m. Thứ men lá rừng có nguồn gốc từ hơn 30 loại thảo dược quý hiếm cho rượu trong vắt. Nhấp ngụm rượu không cho cảm giác gắt mà nồng, mà êm, mà say. Đưa cay bằng miếng thịt lợn quay lá mắc mật thơm lừng. Giữa đỉnh núi cao ngất, ngắm bức tranh vùng Đông Bắc mà "gật gù" thì quả thực cái thú "hưởng thụ" cũng chỉ đến đó mà thôi.



Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu