Bộ Y tế đang soạn thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thực hiện Luật Dân số, với nhiều chính sách hỗ trợ tài chính nhằm duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số.
Theo Bộ Y tế, mức sinh trên toàn quốc đang giảm thấp dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ (2021) xuống 1,91 con/phụ nữ (2024) và ở mức 1,93 con/phụ nữ (2025), ước khó đạt mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc vào năm 2030.
Dự báo, nếu mức sinh tiếp tục giảm thấp, đến năm 2036 Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng, năm 2044 lực lượng trong độ tuổi lao động bắt đầu suy giảm, năm 2051 dân số sẽ bắt đầu tăng trưởng âm và đến cuối thời kỳ dự báo (2069 - 2074) mức giảm bình quân tương đương 461.000 người/năm.
Để duy trì mức sinh thay thế, Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh. Đối tượng thụ hưởng gồm: phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Khoản hỗ trợ này do ngân sách địa phương bảo đảm. Chính quyền cấp tỉnh được chủ động quyết định mức hỗ trợ cao hơn tùy theo khả năng cân đối ngân sách.
Người thuộc nhiều diện hỗ trợ sinh con cùng lúc được hưởng tất cả các chế độ tương ứng. Phụ nữ sinh con thuộc diện đang hưởng trợ cấp xã hội vẫn tiếp tục được nhận khoản hỗ trợ này.
Bộ Y tế cũng đề xuất, điều kiện, thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai cụ thể: Lao động nữ sinh con, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con được nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh có một con đẻ theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số (trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 07 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con).
Thủ tục hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Hồ sơ đề nghị hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai gồm Giấy xác nhận sinh con thứ hai theo Mẫu số 01 ban hành kèm theo Nghị định này và các giấy tờ khác theo theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Người dân có thể nộp hồ sơ tại ủy ban nhân dân xã, phường nơi cư trú theo hình thức trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến.
Trong vòng năm ngày làm việc, cơ quan địa phương xem xét hồ sơ và chi trả nếu đủ điều kiện. Khoản hỗ trợ được chi trả một lần bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, trong tối đa sáu tháng sau sinh.
