Chuẩn hóa tri thức y học cổ truyền bằng khoa học và dữ liệu

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Y học cổ truyền Việt Nam đang đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao năng lực hành nghề để phát triển bền vững và hiện đại hóa nền y học.
Các bệnh nhân được sử dụng phương pháp Điện châm tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn.
Các bệnh nhân được sử dụng phương pháp Điện châm tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn.

Một trong những điểm mới đáng chú ý trong định hướng phát triển y học cổ truyền hiện nay là yêu cầu chuẩn hóa bằng khoa học công nghệ và dữ liệu.

Đây không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ trong quản lý hay khám chữa bệnh, mà còn là cách để bảo tồn, kiểm chứng và phát triển kho tàng tri thức y học cổ truyền theo hướng hiện đại hơn.

Khẩn trương số hóa toàn bộ kho tàng, bài thuốc gia truyền

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phải đặc biệt coi trọng đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, bảo hộ sở hữu trí tuệ để chuẩn hóa và số hóa nền y học cổ truyền Việt Nam. Theo đó cần khẩn trương số hóa toàn bộ kho tàng, bài thuốc gia truyền, tri thức bản địa quý giá của các dân tộc Việt Nam; xây dựng hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về y học cổ truyền.

Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh nhiều bài thuốc, phương pháp chữa bệnh dân gian vẫn chủ yếu được lưu giữ theo hình thức truyền nghề hoặc truyền miệng.

Từ thực tế đó, việc số hóa và chuẩn hóa dữ liệu không chỉ phục vụ công tác bảo tồn mà còn tạo cơ sở cho nghiên cứu, kiểm chứng và ứng dụng trong thực tiễn.

Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ra là xây dựng các chương trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia về các lĩnh vực dược liệu, những bài thuốc có giá trị cao; phải gắn nghiên cứu với thương mại hóa và thị trường, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với bệnh viện, doanh nghiệp địa phương.

Không chỉ dừng ở nghiên cứu, yêu cầu xây dựng các trung tâm y học cổ truyền mạnh mang tầm quốc gia và khu vực cũng được đặt ra.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nghiên cứu xây dựng, củng cố một số trung tâm y học cổ truyền mạnh mang tầm quốc gia và khu vực, không chỉ để khám, chữa bệnh mà còn là trung tâm nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn, chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và quảng bá văn hóa y học Việt Nam.

Tăng cường ứng dụng công nghệ và hợp tác quốc tế

Định hướng hiện đại hóa y học cổ truyền hiện nay cũng đang được nhiều cơ sở đào tạo và nghiên cứu triển khai.

Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Duy Tuân, Phó Chủ tịch Hội Đông y Thành phố Hà Nội, cho biết nhiều đơn vị đang tăng cường nghiên cứu lâm sàng, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu y sinh trong quản lý, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị.

Các nhóm nghiên cứu liên ngành giữa y học cổ truyền, dược học, công nghệ sinh học và khoa học dữ liệu cũng đang được hình thành nhằm chuẩn hóa và nâng cao giá trị khoa học của y học cổ truyền.

Trong lĩnh vực điều trị ung thư, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng đang cho thấy hiệu quả rõ hơn trong hỗ trợ bác sỹ.

Tại Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh, hiện bệnh viện đã ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực như lập kế hoạch xạ trị, đọc CT phổi phát hiện nốt bất thường và phân tích đột biến gene.

Song song với ứng dụng công nghệ, hoạt động hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu y học cổ truyền cũng đang được mở rộng.

Học viện Y-Dược học cổ truyền Việt Nam đã ký kết nhiều văn bản hợp tác với các cơ sở đào tạo và nghiên cứu của Trung Quốc. Trong đó có các nội dung về đào tạo tiến sỹ, trao đổi sinh viên, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực y dược cổ truyền theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, các bên cũng trao đổi kinh nghiệm trong xây dựng ngân hàng câu hỏi, tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề và mô hình kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại.

Những hoạt động hợp tác này cho thấy xu hướng tăng cường chuẩn hóa đào tạo và tiếp cận kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực y học cổ truyền.

Chuẩn hóa nguồn nhân lực và năng lực hành nghề

Cùng với chuyển đổi số và nghiên cứu khoa học, vấn đề chuẩn hóa nguồn nhân lực đang được đặt ra ngày càng rõ hơn.

Việc xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực hành nghề được nhìn nhận là nhiệm vụ không dễ, bởi đây là lĩnh vực có nhiều đặc thù chuyên môn và khác biệt trong cách tiếp cận điều trị.

Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Viết Tiến, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Y khoa Quốc gia, cho biết mục tiêu đến năm 2027 phải hoàn thiện và đưa vào áp dụng kỳ đánh giá năng lực hành nghề cho bác sỹ y học cổ truyền.

Ông cho rằng đây là nhiệm vụ nặng nề và nhiều thách thức do y học cổ truyền là chuyên ngành khó xây dựng bộ câu hỏi đánh giá.

Tuy nhiên, quá trình triển khai thời gian qua đã được thực hiện khá bài bản. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y-Dược học cổ truyền Việt Nam, chia sẻ Tiểu ban Y học cổ truyền đã triển khai nhiều hoạt động như đối sánh chương trình đào tạo, rà soát chuẩn năng lực bác sỹ y học cổ truyền Việt Nam, khảo sát mô hình bệnh tật tại bệnh viện và tham khảo kinh nghiệm của Trung Quốc, Hàn Quốc.

Từ quá trình này, Tiểu ban đã bước đầu xây dựng được danh mục gồm 129 vấn đề chuyên môn cốt lõi làm nền tảng xây dựng ngân hàng câu hỏi đánh giá năng lực hành nghề.

Theo lộ trình dự kiến, tháng 7/2026 sẽ công bố chính thức danh mục “vấn đề chuyên môn thiết yếu,” tháng 8/2026 tổ chức thi thử và hướng tới kỳ đánh giá năng lực hành nghề đầu tiên vào tháng 12/2027. Trong quá trình chuẩn hóa đào tạo, nhiều kinh nghiệm quốc tế cũng được chia sẻ...

Có thể nói, yêu cầu đặt ra với y học cổ truyền hiện nay không chỉ là bảo tồn các giá trị truyền thống, còn phải chuẩn hóa bằng khoa học, dữ liệu và công nghệ hiện đại.

Việc số hóa tri thức, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và năng lực hành nghề được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để y học cổ truyền phát triển bền vững, phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân tốt hơn trong thời kỳ mới.

Người tiêu dùng tìm hiểu về các sản phẩm chăm sóc sức khỏe trên mạng.
Hiểu đúng về chất lượng và độ an toàn của các sản phẩm chăm sóc sức khỏe
(Ngày Nay) - Xu hướng chủ động tìm hiểu chất lượng, nguồn gốc dược phẩm đang ngày càng phổ biến rộng rãi trong cộng đồng. Tuy nhiên, giữa hàng loạt thuật ngữ chuyên môn như GMP, WHO-GMP hay FDA, không phải người tiêu dùng nào cũng hiểu đúng đâu là những căn cứ thực sự để đánh giá mức độ an toàn và độ tương thích của sản phẩm đối với cơ thể của sản phẩm.
MIK Group ra mắt thương hiệu khu đô thị Forestia – nơi bản sắc văn hóa được kể bằng ngôn ngữ kiến trúc đương đại và nguyên lý Canopy
MIK Group ra mắt thương hiệu khu đô thị Forestia – nơi bản sắc văn hóa được kể bằng ngôn ngữ kiến trúc đương đại và nguyên lý Canopy
(Ngày Nay) -Ngày 10/7, MIK Group chính thức ra mắt thương hiệu khu đô thị Forestia tại sự kiện mang tên “In Motion with MIK”. Lấy cảm hứng từ câu chuyện văn hóa, MIK Group đã khéo léo thể hiện tư duy phát triển đô thị tích hợp cân bằng dựa trên các trụ cột giá trị xuyên suốt.
Ảnh: Valentina Cucchiarra / Coral Reef Alliance
UNESCO xây dựng bộ hướng dẫn toàn cầu đánh giá mức độ dễ bị tổn thương của các khu bảo tồn biển trước biến đổi khí hậu
(Ngày Nay) - Trong bản cập nhật công bố ngày 8/7, UNESCO cho biết Ban Cố vấn Quốc tế của dự án "Hướng tới các giải pháp khí hậu nhằm bảo vệ các khu bảo tồn biển" đã họp từ ngày 9/4 để thúc đẩy việc xây dựng bộ hướng dẫn toàn cầu về đánh giá mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu.
Mông Cổ ra mắt công viên địa chất quốc gia đầu tiên, tiến gần hơn tới danh hiệu Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO
Mông Cổ ra mắt công viên địa chất quốc gia đầu tiên, tiến gần hơn tới danh hiệu Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO
(Ngày Nay) -  Ngày 1/7, hơn 200 đại diện từ các cơ quan chính phủ, cộng đồng địa phương, giới học thuật, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân đã tham dự lễ ra mắt Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav , công viên địa chất quốc gia đầu tiên của Mông Cổ. Sự kiện đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực bảo tồn di sản địa chất của quốc gia này và mở đường cho mục tiêu trở thành Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO trong tương lai.
Mickalene Thomas tại Galerie Nathalie Obadia năm 2025. Bên phải là tác phẩm Nus Exotiques #10 (2025), trong đó sử dụng một chi tiết từ bức ảnh của nhiếp ảnh gia Barbara Karant. Ảnh: Luc Castel/Getty Images.
Nhiếp ảnh gia Barbara Karant kiện Mickalene Thomas vi phạm bản quyền hình ảnh
(Ngày Nay) - Nữ nghệ sĩ đương đại Mickalene Thomas, nổi tiếng với các tác phẩm hội họa và sắp đặt xoay quanh hình ảnh phụ nữ da màu, đang đối mặt với vụ kiện vi phạm bản quyền do nhiếp ảnh gia Barbara Karant khởi xướng. Nguyên đơn cáo buộc Thomas đã sử dụng nhiều bức ảnh của bà trong các tác phẩm trưng bày tại nhiều bảo tàng và phòng tranh danh tiếng mà không xin phép cũng như không ghi nhận tác quyền.
Hình thành hệ sinh thái mật mã dân sự "Make in Vietnam"
Hình thành hệ sinh thái mật mã dân sự "Make in Vietnam"
(Ngày Nay) - Phó Thủ tướng Phan Văn Giang ký Quyết định phê duyệt Đề án “Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035."