Bùi Chát liên tục “tái định nghĩa” về sáng tạo

Lúc 19g ngày 14/11, tại Không gian TAA, 29 đường 103–TML, phường Cát Lái, TPHCM, Bùi Chát thực hiện triển lãm lần thứ 13 với 37 bức tranh sơn dầu mang tên Cụ tượng, mở cửa đón khách đến ngày 20/11.

Cụ tượng là gì? Bùi Chát giải thích: “Tôi gọi những bức tranh của mình là cụ tượng. Cái tên này vừa là sự rút gọn của “cụ thể hóa những trừu tượng”, vừa là cách để nhấn mạnh rằng, với tôi, hội họa không đi đường vòng qua ẩn dụ, biểu tượng hay diễn giải. Nó đi thẳng, trực tiếp, nhanh nhất từ cái mù mờ bên trong đến bề mặt canvas.

Cụ tượng không phải một thể loại, cũng không phải một trường phái. Nó chỉ là tên gọi cho hành động: kéo một mảnh vô hình ra ngoài, cho nó một hình dạng tạm thời. Không che giấu, không đánh bóng, không qua bất kỳ trung gian nào. Với tôi, đó là cách thành thật nhất để vẽ. Tôi không trừu tượng hóa thế giới hiện thực này. Khi vẽ, tôi chỉ cụ thể hóa những trừu tượng luôn có sẵn trong tôi”.

Tác phẩm trong triển lãm "Cụ tượng"

Họa sĩ Ngô Lực, nhận định: “Giữa một đời sống nghệ thuật đang dần rơi vào quán tính - nơi nhiều người tự lặp lại chính mình trong sự an toàn - Bùi Chát xuất hiện như một kẻ dám phá vỡ vòng tròn ấy. Anh không chỉ sáng tác, anh đặt lại câu hỏi về ý nghĩa của sáng tạo. Mỗi tác phẩm, mỗi giai đoạn, đều là một bước thử nghiệm, một hành trình tìm lại tự do trong nghệ thuật.

Điều khiến tôi trân trọng Bùi Chát không nằm ở bạn bè quen biết nhiều năm mà ở tinh thần biến đổi không ngừng - sự can đảm dám khác, dám bước ra khỏi giới hạn để tự định nghĩa lại mình. Trong một thế giới nghệ thuật dễ thỏa hiệp, Bùi Chát nhắc chúng ta rằng sáng tạo thật sự chỉ tồn tại khi người nghệ sĩ dám từ bỏ những điểm mạnh của mình để khám phá những nhận thức mới mẻ rồi sau đó tái định nghĩa về chính bản thân mình”.

Tác phẩm trong triển lãm "Cụ tượng"

Nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi, bồi tiếp: “Vì vậy, khi đứng trước các bức tranh trong Cụ tượng, người xem sẽ cảm nhận rõ trạng thái sống của bề mặt: lớp sơn không phẳng lì mà có độ dày, độ gồ ghề như da thịt. Ánh sáng không nằm trong bố cục mà lan tỏa từ chất liệu, từ cách màu được đặt chồng, đẩy và kéo. Màu trong tranh Bùi Chát không còn là yếu tố trang trí hay biểu cảm thuần túy, mà trở thành công cụ để “kéo cái vô hình ra ngoài”, như chính anh nói.

Dễ nhận thấy một điều: dù mang tinh thần trừu tượng, tranh Bùi Chát không khô lạnh hay vô cảm. Trái lại, trong nhiều bức, những đường nét và mảng khối tự phát ấy gợi cảm giác gần gũi với hình người, thân thể, hoặc những chuyển động tâm lý. Nhưng anh không chủ ý hướng tới hình thể cụ thể nào. Cái “người” trong tranh chỉ là hệ quả tất yếu của việc hiện thực hóa nội tâm - giống như cách ta nhận ra khuôn mặt mình trong đám mây, chứ không phải họa sĩ vẽ ra để người xem nhận thấy.

Với Cụ tượng, Bùi Chát không chỉ giới thiệu loạt tác phẩm mới, mà còn giới thiệu một cách tư duy mới: hội họa như hành động của sự sống, chứ không phải minh chứng cho kỹ thuật hay khái niệm. Và có lẽ, trong sự giản dị đến cực điểm đó, hội họa lại tìm thấy ý nghĩa đầu tiên của mình”.