Theo chỉ thị, các quốc gia thành viên sẽ xây dựng hệ thống giám sát để theo dõi tình trạng vật lý, hóa học và sinh học của đất dựa trên phương pháp chung của EU. Kết quả sẽ được báo cáo thường xuyên lên Ủy ban châu Âu (EC) và Cơ quan Môi trường châu Âu, tạo cơ sở dữ liệu so sánh giữa các nước và thúc đẩy hành động phối hợp chống suy thoái đất. Các biện pháp giám sát cũng mở rộng sang những chất ô nhiễm mới nổi như PFAS, thuốc trừ sâu và vi nhựa. Văn bản cũng nhấn mạnh việc hạn chế bịt kín đất bằng bê tông, nhựa đường hay việc loại bỏ lớp đất mặt trong xây dựng – vốn là những nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm sức khỏe đất.
Chỉ thị cũng đặt ra hệ thống phân loại mức độ sức khỏe đất, kết hợp giá trị mục tiêu cấp EU với ngưỡng cảnh báo quốc gia, giúp các nước thành viên xác định ưu tiên và triển khai biện pháp cải thiện. Ủy ban châu Âu sẽ hỗ trợ bằng cách phát triển công cụ chung, đưa ra phương pháp đánh giá thống nhất và khuyến khích trao đổi kinh nghiệm tốt nhất. Sau khi Hội đồng châu Âu hoàn tất thông qua, Nghị viện châu Âu (EP) sẽ bỏ phiếu cuối cùng trong vài tuần tới. Nếu được thông qua, các quốc gia thành viên sẽ có 3 năm để đưa quy định này vào luật pháp quốc gia.
Bối cảnh cho thấy sự cấp thiết của quy định mới. Hiện có tới hơn 60% diện tích đất ở châu Âu được đánh giá là không khỏe mạnh, với xu hướng tiếp tục xấu đi do ô nhiễm, quản lý thiếu bền vững, khai thác quá mức và tác động của biến đổi khí hậu. Trong khi các hệ sinh thái then chốt như nước, không khí hay biển đã có khung pháp lý riêng ở cấp độ EU, đất vẫn là mảng trống. Tháng 11/2021, EC đã công bố chiến lược đất mới trong khuôn khổ chiến lược đa dạng sinh học 2030, đặt mục tiêu toàn bộ đất ở EU phải ở trạng thái tốt vào năm 2050. Việc thông qua chỉ thị giám sát đất lần này chính là bước cụ thể hóa chiến lược đó.
Với khung pháp lý mới, EU đang đặt nền móng cho một tầm nhìn dài hạn: biến đất thành nguồn tài nguyên được quản lý bền vững, góp phần chống lại sa mạc hóa, bảo tồn đa dạng sinh học và củng cố sức chống chịu trước biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là cam kết về môi trường, mà còn là lựa chọn chiến lược để bảo vệ an ninh lương thực, sức khỏe con người và tương lai phát triển bền vững của châu Âu.
