Trong bối cảnh thị trường cá cược bất hợp pháp tại Việt Nam ước tính lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, Bộ Tài chính vừa đề xuất dự thảo nghị định mới về kinh doanh đặt cược bóng đá quốc tế, thay thế Nghị định 06/2017/NĐ-CP. Dự thảo này chỉ cho phép một doanh nghiệp duy nhất được thí điểm hoạt động trong 5 năm, với mức cược tối đa 10 triệu đồng/ngày mỗi người chơi.
Việc nhà nước có nên trực tiếp thành lập hoặc nắm giữ cổ phần chi phối trong các doanh nghiệp đặt cược hay không đang là vấn đề tranh luận. Dự thảo mới của Bộ Tài chính, đang lấy ý kiến đến hết tháng 10/2025, nhằm siết chặt hơn so với quy định cũ. Theo đó, mức đặt cược tối thiểu vẫn là 10.000 đồng/lần, nhưng tối đa chỉ 10 triệu đồng/ngày, thay vì 1 triệu đồng/sản phẩm như trước.
Lợi nhuận lớn từ hợp pháp hóa cá cược
Chuyên gia kinh tế Lê Bá Chí Nhân đánh giá, lý do được đưa ra là để hạn chế người chơi "ham mê quá mức", đồng thời kiểm soát dòng tiền chảy ra nước ngoài qua các trang cá cược bất hợp pháp. Hiện nay, một trận đấu bóng đá quốc tế thường có 10-15 sản phẩm đặt cược như tỷ số, thẻ phạt, phạt góc, cầu thủ ghi bàn... Việc nâng mức cược được kỳ vọng sẽ thu hút người chơi từ thị trường “chui” sang hợp pháp, giúp nhà nước quản lý tốt hơn. Tuy nhiên, sau hơn 8 năm kể từ Nghị định 06, chưa có dự án nào được cấp phép, cho thấy sự thận trọng của chính phủ trước những rủi ro xã hội.
Vấn đề hợp pháp hóa cá cược bóng đá không phải là mới mẻ trên thế giới. Nhiều quốc gia đã áp dụng mô hình nhà nước chỉ quản lý và thu thuế, mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Tại Vương quốc Anh, Gambling Commission cấp phép cho các công ty tư nhân như Bet365 hay William Hill, thu thuế 21% trên lợi nhuận.
Kết quả, ngành kinh doanh này này đóng góp hàng tỷ bảng Anh cho ngân sách, đồng thời tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới công nghệ như phần mềm cá cược di động. Ở Mỹ, sau phán quyết Tòa án Tối cao năm 2018, hơn 30 bang hợp pháp hóa cá cược thể thao, thu hơn 1,8 tỷ USD thuế vào năm 2023. Nguồn tiền này được chính phủ Mỹ dùng để đầu tư giáo dục và y tế. Tại Brazil, từ năm 2025, chính phủ nước này đã cấp hơn 60 giấy phép cho tư nhân, thu thuế 12% doanh thu và dùng để phát triển hạ tầng.
 |
Máy tính tỷ lệ cược của nhà cái William Hill. |
Ở Việt Nam, nếu áp dụng mô hình này, lợi ích sẽ đa dạng. Trước hết, nhà nước có thể tăng thu ngân sách mà không cần đầu tư vốn lớn vào doanh nghiệp. Ước tính, thị trường cá cược bất hợp pháp lên tới hàng chục tỷ USD, nhưng nhà nước không thu thuế. Trong trường hợp cá cược được cấp phép, nếu các công ty tư nhân trực tiếp đầu tư, chính phủ sẽ thu được nguồn lợi lớn từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng từ “nhà cái” và thuế thu nhập cá nhân từ người chơi thắng cược.
Điều này không chỉ bù đắp thất thu mà còn chuyển hướng dòng tiền từ thị trường bất hợp pháp sang hợp pháp. Chắc chắn rằng, tình trạng tội phạm rửa tiền, lừa đảo và những tệ nạn có liên quan sẽ giảm hẳn. Song song đó, để mô hình quản lý cá cược bóng đá có sự cạnh tranh lành mạnh, các công ty tham gia vào lĩnh vực này sẽ mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, bảo mật và dịch vụ khách hàng, giúp người chơi được bảo vệ tốt hơn.
Hãy để tư nhân chịu trách nhiệm vận hành thị trường cá cược
Luật sư Phương Văn Thêm, Đoàn Luật sư TP.HCM đưa ra dẫn chứng, ở Anh và Mỹ, quy định yêu cầu nhà cái có chương trình chống nghiện ngập, giới hạn cược, và hỗ trợ tâm lý. Tại Việt Nam, nhà nước có thể ban hành tiêu chuẩn nghiêm ngặt về giấy phép, giám sát qua công nghệ số, đảm bảo minh bạch và bảo vệ quyền lợi người chơi. Điều này còn giảm gánh nặng cho lực lượng công an, vốn đang phải xử lý hàng loạt vụ cá độ chui quy mô hàng nghìn tỷ đồng.
Nếu nhà nước trực tiếp thành lập doanh nghiệp đặt cược hoặc nắm giữ 51% cổ phần để chi phối thì rủi ro sẽ rất lớn. Đầu tiên là nguy cơ thiếu hiệu quả quản lý. Các doanh nghiệp nhà nước thường bị chỉ trích vì sự hạn chế trong minh bạch tài chính, chậm đổi mới và phụ thuộc nhiều vào ngân sách.
Luật sư Thêm, cho rằng, ở Việt Nam, với kinh nghiệm từ các lĩnh vực khác như xổ số hay casino, việc nhà nước chi phối có thể dẫn đến tình trạng độc quyền, thiếu cạnh tranh, khiến dịch vụ kém hấp dẫn và người chơi vẫn quay về thị trường bất hợp pháp.
Vấn đề rủi ro tham nhũng và lạm dụng quyền lực là đáng lo ngại nhất. Khi nhà nước trực tiếp kinh doanh, dòng tiền lớn từ cá cược có thể bị lợi dụng, dẫn đến các vụ bê bối như ở một số quốc gia châu Á. Ví dụ, tại một số quốc gia, dù chính phủ cấm cá cược nhưng các đường dây “ngầm” liên quan đến quan chức đã gây thiệt hại lớn.
Từ dự thảo chỉ cho phép một doanh nghiệp duy nhất nên việc nắm cổ phần chi phối có thể tạo "sân sau" hoặc cho lợi ích nhóm, khó kiểm soát minh bạch. Hơn nữa, nhà nước tham gia kinh doanh có thể mâu thuẫn với vai trò quản lý, dẫn đến xung đột lợi ích và giảm uy tín.
Luật sư Thêm băn khoăn, tác động xã hội nhìn nhận cá cược như hành vi tiêu cực. Cá cược vốn là hoạt động nhạy cảm, có thể gây nghiện ngập và phá sản gia đình. Nếu nhà nước trực tiếp làm nhà cái, sẽ bị chỉ trích là "khuyến khích cờ bạc", trái với văn hóa và chính sách xã hội. Do đó, nhà nước nên tập trung vào quy định về thuế và để thị trường tư nhân chịu trách nhiệm vận hành, giảm gánh nặng trách nhiệm đạo đức.
 |
Trang mạng nổi tiếng đặt cược 88bet. |
Luật sư Phương Văn Thêm nhấn mạnh, việc cho phép cá cược bóng đá là cần thiết để quản lý thực tế xã hội, nhưng nhà nước nên giới hạn ở vai trò quản lý và thu thuế. Mô hình này không chỉ mang lại nguồn thu ổn định mà còn thúc đẩy kinh tế số, bảo vệ người dân. Nếu nắm giữ cổ phần chi phối, rủi ro tham nhũng và thiếu hiệu quả sẽ lấn át lợi ích. Chính phủ cần học hỏi từ Anh, Mỹ để xây dựng khung pháp lý chặt chẽ, đảm bảo cá cược trở thành hoạt động giải trí lành mạnh, không phải "thảm họa đỏ đen".
Nên quản lý đặt cược thông qua VNeID
Chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán nhận định, việc Bộ Tài chính cho phép cá cược bóng đá là một quyết định hợp lý và phù hợp với thực tiễn. Thực tế, dù có được hợp pháp hóa hay không, hoạt động cá cược bóng đá vẫn diễn ra âm thầm. Nếu Bộ Tài chính cho phép và quản lý chặt chẽ, nhà nước có thể kiểm soát, giảm thiểu tình trạng cá cược bất hợp pháp đang diễn ra tràn lan, từ đó hạn chế các tệ nạn xã hội liên quan.
Hơn nữa, xổ số kiến thiết, vốn là một hình thức cá cược hợp pháp do nhà nước quản lý, đã chứng minh tính khả thi của mô hình này. Do đó, việc hợp pháp hóa cá cược bóng đá là bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Đề xuất của Bộ Tài chính về việc cho phép doanh nghiệp nhà nước tham gia tổ chức cá cược là hợp lý, nhưng nên mở rộng cơ hội cho khu vực tư nhân. Tuy nhiên, cần thiết lập các cơ chế giám sát chặt chẽ đối với các doanh nghiệp này nhằm giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tính minh bạch.
Về phía doanh nghiệp, khu vực tư nhân thường có khả năng quản lý chi phí hiệu quả hơn so với doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, doanh nghiệp nhà nước có nguy cơ thoái vốn hoặc mất quyền kiểm soát vào tay tư nhân nếu không được quản lý tốt. Vì vậy, việc cân nhắc kỹ lưỡng mô hình doanh nghiệp tham gia là rất quan trọng.
Một vấn đề quan trọng khác là cần quy định rõ đối tượng được phép tham gia cá cược. Nhà nước có thể tận dụng công nghệ, chẳng hạn như phần mềm VNeID, để kiểm soát thu nhập và thuế của người chơi. Cụ thể, nên đặt ra các tiêu chí như mức thu nhập tối thiểu để tham gia cá cược, giới hạn tỷ lệ tiền cược thua so với thu nhập, và quy định thời gian tạm dừng tham gia cá cược nếu người chơi thua quá mức cho phép. Những biện pháp này nhằm bảo vệ người chơi, tránh tình trạng sa đà gây thiệt hại cho gia đình và tạo ra các hệ lụy tiêu cực cho xã hội.
