Hơn nữa, người dân cũng muốn các cơ quan chức năng vào cuộc thanh tra thực tế để quyền sở hữu gần 100 ha diện tích đất được cấp cho nhân dân đúng pháp luật.
Đất hồ là do người dân khai hoang
Về nguồn gốc đất tại hồ Suối Đầm, từ năm 1960 người Hoa đến ở, khai phá trồng rau muống và làm ruộng. Ông Ngàn Phạt Sồi là người trực tiếp khiếu kiện, nói: “Thời ấy nhờ vào rau muống mà cha mẹ chúng tôi nuôi dưỡng nhiều bộ đội. Lúc ấy nước lớn, diện tích bàu Rau Muống chỉ hơn 25 mẫu (25 ha), năm 1983 phong trào thủy lợi được xã Bàu Hàm 1, huyện Thống Nhất (trước khi tách thành huyện Trảng Bom, đây là huyện Thống Nhất) đưa dân mới tới và cùng chính quyền đã đắp lên cái đập.
Đập hồ chỉ giữ nước mưa, họ đắp đập làm nước dâng cao, mùa mưa gần 80 ha đất của dân bị ngập trong nước khiến bà con phải bỏ đất lên vùng cao hơn mua đất làm nhà và sinh sống. Mùa khô mới trồng cây ngắn ngày như đậu, bắp còn mùa mưa thì câu cá trộm của hợp tác xã bán kiếm sống, con tôi vì câu cá từng bị tù”.
Nội dung này cũng được các báo cáo từ chính quyền xác nhận. Hiện nay, hồ sơ về hồ Suối Đầm được huyện Trảng Bom cho biết đã thất lạc nên không ai xác định được đất ở đây đã được thu hồi như thế nào, quy trình đắp đập ra sao.
 Người dân cho biết đất ở khu vực này là do họ khai hoang. Ảnh: Xuân Thời |
Vì vậy, theo tinh thần của cuộc tiếp xúc do ông Nguyễn Phú Cường - Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai chủ trì ngày 25/5/2019, UBND tỉnh giao cho huyện Trảng Bom hạ đập về cao độ trước đây là khoảng 79,29 m. Hiện cao độ đang là khoảng 80,19 m, hơn mốc cũ gần 0,4m do năm 2010, huyện Trảng Bom cho nâng đập tràn lên 1 m nhưng bị dân phản đối, lúc này, họ đã đổ bê tông cao thêm gần 0,4 m và đây là nguyên nhân làm nước ngập thêm khoảng 20 mẫu (20 ha).
Tỉnh Đồng Nai quyết định xác minh ranh giới và cắm mốc: đất ngập là đất của lòng hồ và sẽ cấp sổ cho các thửa đất không bị ngập nước. Tuy nhiên, khi đoàn đo đạc đến, Người dân đã phản đối việc đo đạc cắm mốc vì họ cho rằng hồ Suối Đầm là đất họ từng khai hoang và trước đây nhà nước chưa hề thống nhất với dân trong việc thu hồi để đắp đập.
“Dân chúng tôi lo sợ khi họ cắm mốc xong họ cho đất ấy là đất công rồi không cho chúng tôi canh tác thì lấy gì mà ăn? Hơn nữa họ chưa hạ đập và khai thông dòng chảy thì sao cắm mốc trước?” - ông Nguyễn Văn Nhanh, người dân hiện đang có đất bị ngập nước, nói.
Quá hạn, dân vẫn chưa nhận được Giấy CNQSD đất
Sự việc bắt đầu nóng lên khi Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Nguyễn Phú Cường cùng đoàn lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai, và chính quyền huyện Trảng Bom đến UBND xã Bàu Hàm trực tiếp gặp dân khiếu kiện vào ngày 25/6/2019.
Theo biên bản “Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy tiếp công dân Ngàn Phạt Sồi” ghi lại các lãnh đạo sở, Huyện ủy Trảng Bom xác nhận: Hiện nay chưa xác định ranh mốc của đất ngập nước, hồ sơ của hồ Suối Đầm đã bị thất lạc nên khó xác định nguồn gốc đất thu hồi và ý kiến cần giữ lại đập hồ, cuối cùng Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Nguyễn Phú Cường kết luận:
Từ sau 1975, đã có bàu Rau Muống và được nhân dân góp sức xây dựng nên cần giữ lại hồ Suối Đầm để phục vụ cho tưới tiêu và cân bằng sinh thái. Nhất trí với các ý kiến của Sở TN&MT và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Quốc Hùng giữ lại hồ Suối Đầm.
UBND huyện Trảng Bom phối hợp với các sở khai thông dòng chảy, xác định mốc mực nước dâng để gia cường hạn chế ảnh hưởng đến hộ dân nhằm chống lụt, báo cáo Tỉnh ủy trước tháng 7/2019.
Cũng tại cuộc họp đó, ông Nguyễn Phú Cường - Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai cũng có yêu cầu cấp Giấy CNQSD đất cho người dân ở đây trong tháng 8 và 9/2019. Tuy nhiên, đến nay, người dân không hề biết kế hoạch cấp Giấy CNQSD đất cho họ có được xúc tiến hay không vì họ vẫn chưa nhận được Giấy CNQSD đất.
| Người dân rất cần được cấp Giấy CNQSD đất để được yên tâm. Ảnh: Xuân Thời |
Dân mòn mỏi chờ trả lời
Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Nguyễn Phú Cường có yêu cầu cấp Giấy CNQSD đất cho dân trong tháng 8 và 9/2019, nhưng quá hạn vẫn không có, tháng 11/ 2019, ông Ngàn Phạt Sồi và người dân đã tiếp tục gởi đơn khiếu nại lên UBND tỉnh Đồng Nai.
Ngày 28/11/2019, UBND tỉnh Đồng Nai có văn bản 1324 đề nghị UBND huyện Trảng Bom khẩn trương xử lý và “đề nghị dân trực tiếp với UBND huyện Trảng Bom để được giải quyết”.
Thế nhưng đến 6 tháng sau, Thanh Tra tỉnh nhận đơn của dân khiếu kiện và có văn bản 536/TT-VP ngày 26/3/2020 gửi UBND huyện Trảng Bom “xem xét giải quyết theo thẩm quyền và báo cáo cho Thanh tra”. Ngay sau đó, Bà Lương Thị Lan - Phó chủ tịch UBND huyện Trảng Bom đã gửi văn bản “khẩn” số 3785/UBND-TCD ngày 30/3/2020 cho Chánh Thanh tra huyện, Trưởng Phòng TN&MT, Trưởng Phòng Kinh tế, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh huyện Trảng Bom và Chủ tịch UBND xã Bàu Hàm với nội dung giao Trưởng Phòng TN&MT chủ trì phối hợp xem xét để tham mưu cho UBND huyện xử lý, giải quyết và trả lời cho bà con.
Thế nhưng, theo ông Nguyễn Văn Nhanh, cho đến nay ngoài quyết định phạt hành chính và buộc tháo gỡ trại quán tiền chế mà ông làm năm trước trên đất bán ngập do Chủ tịch UBND tỉnh ký, thì dân chưa nhận được phản hồi nào từ UBND các cấp về các vấn đề khiếu kiện.
Biến đất màu mỡ thành… hoang phế
Theo người dân tại đây, hồ ngập nước từ tháng 8, sẽ cạn nhanh chóng sau tháng 12, vì vậy từ tháng 2 đến tháng 6 nắng khô cằn nước thì hồ Suối Đầm lại không có nước để tưới. Hệ thống kênh mương nội đồng không có để dẫn nước tưới cánh đồng số 3 xã Sông Thao bên dưới nên chức năng tưới tiêu từ lâu đã không còn tác dụng. Hệ thống van xả tưới cũng bị gỉ sét hư và tháo bỏ từ lâu. Mương dẫn nước xuống đồng thì cây cối um tùm, vì vậy nông dân đã khoan giếng để tưới thay cho trông chờ vào nước của hồ Suối Đầm.
Người dân địa phương nhiều lần kiến nghị khơi thông dòng chảy, nên bỏ đập, giao đất lại cho nông dân canh tác, nhưng vẫn chưa được chính quyền đáp ứng.
Xuân Thời
