Triển lãm trưng bày các tác phẩm vẽ riêng và vẽ chung của cặp đôi này. Nhân dịp này, cuốn sách mỹ thuật Hành trình cũng sẽ được trình làng. Triển lãm do nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi làm giám tuyển.
Họa sĩ, nhà văn Trần Luân Tín, cho biết: “Vợ chồng Phùng Thanh Hà chưa từng học vẽ. Họ tự do. Khó hay dễ không thành vấn đề. Rốt cuộc họ đã thực hiện được sự hỷ xả nhẹ nhàng trên những tác phẩm hội họa của mình. Và quan trọng hơn, đó là sự truyền cảm trong trẻo cho người thưởng thức. Có thể cảm nhận thấy sự yên tâm trong tâm thức của hai người. Họ không giống nhau nhưng rất hài hòa. Những bức tranh toát lên điều đó".
 |
Tác phẩm của Phùng Thanh Hà |
"Phong cách là cái không tìm được ở bên ngoài, cho dù kiến thức rộng rãi đến đâu, bởi vì nó chính là tâm tính của mỗi người. Học hỏi, nghe mình, thích thú với cảm xúc của mình thì có thể vẽ bằng nhiều cách mà vẫn lộ ra cá tính, lộ ra phong cách. Tất nhiên điều này không hề dễ.
Tôi không muốn ghép tác phẩm hội họa vào trường phái này hay trường phái kia. Đấy là công việc của các nhà lý luận. Đẹp và gợi cảm là niềm sung sướng của người xem tranh, cũng là niềm sung sướng của người vẽ tranh. Dường như cặp vợ chồng này vẽ chỉ bằng sự lắng nghe. Ở đâu đó trong thâm tâm mình, ở đâu đó trên mặt sông lờ lững, hay là, đâu đó trong bầu trời mênh mang huyền bí… Vậy là sung sướng, sung sướng của thời khắc sáng tạo”, theo họa sĩ Trần Luân Tín.
 |
Benjamin Schiller |
Trước khi chọn Việt Nam sinh sống, đúng hơn, trước khi kết thân với Phùng Thanh Hà vào năm 2013, Benjamin Schiller chưa có ý định vẽ tranh, hoặc nếu có ý nghĩ ấy thì cũng chưa đủ cơ duyên để vẽ. Beni chia sẻ, vì bản thân là một người Đức, thường nghĩ đến việc vẽ/sáng tác với những yêu cầu hơi lý tính, hơi trường quy. Chính tình thân với Hà, chính bầu năng lượng mà họ tạo ra nơi sinh sống, chính không khí văn nghệ hơi thiên về cảm tính và cảm tình kiểu Việt Nam, đã thôi thúc hoặc kích hoạt nội sinh của Beni. Một nội sinh nhiều vỉa tầng về đa văn hóa và về sáng tạo.
 |
Phùng Thanh Hà |
Còn Phùng Thanh Hà cũng bắt đầu việc vẽ cách đây hơn 2 năm, sau khi tham gia lớp vẽ chuyển hóa của cô Nihato Hằng Nguyễn trong chương trình Thắp lửa Việt Nam ở rừng Nam Cát Tiên. Phùng Thanh Hà, chia sẻ: “Tôi không vẽ để tạo ra một hình ảnh. Tôi vẽ để chạm vào điều không thể gọi tên, để được là chính mình và được sống trọn vẹn trong khoảnh khắc ấy. Với tôi, hội họa không phải là việc tạo ra một tác phẩm. Nó là một trạng thái. Một dòng chảy. Một cách để quay về với chính mình.
Tôi thường bắt đầu bằng sự im lặng. Bằng việc nhìn vào tấm toan trống, có khi nhắm mắt, nghe hơi thở, có khi đặt tay lên mặt tranh như thể đang lắng nghe một cơ thể sống… Tôi không vẽ để diễn đạt điều gì cụ thể. Tôi vẽ để thấy mình. Để giải phóng. Để chảy. Để được sống một cách thô ráp, chân thật, không cần chỉnh sửa…”.
 |
Một tác phẩm vẽ chung của vợ chồng Phùng Thanh Hà và Benjamin Schiller |
Giám tuyển Lý Đợi nhận định: “Tranh của Beni chất chứa tinh thần trừu tượng kết hợp (abstract combination), không chỉ ở bút pháp, mà còn ở các vỉa tầng câu chuyện mà anh chuyên chở khá tự nhiên. Ở đó có đức tin và hoài nghi tôn giáo, có định kiến và bao dung, có tự do và ràng buộc, có khuôn mẫu và phá cách, có chính trị và sự thức tỉnh, có dấu ấn hậu phát xít và mong cầu hòa bình… Phía dưới bề mặt trừu tượng chủ đạo ấy, nếu để ý, sẽ có đủ những ký hiệu, những tín hiệu để nhận ra tinh thần nhị nguyên, bao dung như vừa đề cập".
 |
Tác phẩm của Benjamin Schiller |
"Có thể nhìn việc tự dưng vẽ tranh của Beni ở khía cạnh khám phá mối quan hệ giữa nội sinh với ngoại giới. Từ một nghệ nhân nấu bia theo công thức vài trăm năm của Đức, anh dần rời xa truyền thống này để thay đổi vùng sống, thay đổi công việc, rồi hơn hai năm qua vẽ tranh bên bờ sông Sài Gòn. Sau nhiều năm ở Sài Gòn, Beni đã có suy nghĩ rằng muốn sống đến chết ở đây. Có lẽ từ sự thay đổi truyền thống và cả quan niệm sống đã làm nên nội sinh mới của Beni. Và vẽ chỉ còn là ghi chép hoặc kể lại các biến chuyển nội sinh đó, vì vậy Beni mới nói: “Trời ơi, tôi không biết đâu”, theo Lý Đợi.
Họa sĩ Ngô Lực thì nhận định: “Hai người – hai tâm thức đối nghịch: một người Á Đông giàu cảm tính, một người châu Âu lý trí; một người hướng đến sự buông lỏng, một người tìm sự khẳng định. Nhưng cũng chính trong đối nghịch đó, họ lại tìm thấy sự đồng điệu. Họ cùng sống, cùng sáng tác, và thậm chí có những bức tranh vẽ chung. Trên cùng một tấm toan, sự mơ hồ và sự minh định hòa quyện, không triệt tiêu nhau mà bổ sung cho nhau - như hai dòng chảy song hành.
Ở những bức tranh chung, ta thấy một nỗ lực hiếm có: sự hòa hợp giữa Đông và Tây, giữa nam và nữ, giữa tiếng nói nội tâm và hình ảnh biểu hiện bên ngoài. Đó là thứ hòa hợp không đến từ việc xóa bỏ khác biệt, mà từ việc để cho khác biệt được song hành và đối thoại”.
Nhà văn Nguyễn Viện cảm nhận:“Hội họa với Phùng Thanh Hà không phải là một theo đuổi mang tính thẩm mỹ. Mà hội hoạ đã đến với cô ấy như một pháp duyên thực hành trên con đường tu tập. Một trong hai người thầy đầu tiên của Hà đã tặng cô chữ “Ái” như một mật chú cho cuộc đời Hà.
Vì thế, tôi đã không ngạc nhiên khi nhìn ngắm tranh của Hà theo mọi hướng, xoay trái - phải, lật ngược trên - dưới, mỗi chỗ đứng cho ta cảm nhận một tâm cảnh khác. Cũng theo cách đó, tuỳ độ sáng - tối mỗi bức tranh cho ta thấy một hình tướng khác.
Dù nhìn tranh trong thực tế nào, tất cả đều là những chuyển hoá nội tâm. Phùng Thanh Hà không vẽ như một chế tác từ không ra có hay ứng xử tình huống. Mà trong một trạng thái buông lỏng, vô chấp… năng lượng tự thân hiển lộ trên tranh như một hiện thể là thế. Đây là tôi. Có thể đó là những tiền kiếp, cũng có thể là những vọng tưởng chiêm bao của ngã. Dạt dào. Xô đẩy. Bùng vỡ”.
