Các nhiếp ảnh gia Đặng Ngọc Sâm Thương, Thuần Võ (TPHCM), Vinh Blv (Đà Nẵng),Trần Bảo Hòa (Đắk Lắk)… đã lần lượt vào rừng nguyên sinh ở tỉnh Gia Lai giữa tháng 4/2026 với mục đích chụp được loài chim này ngay trong môi trường tự nhiên hoang dã.
Nín thở “diện kiến” chim quý
“Đây là loài chim quý hiếm phân bố ở dãy Trường Sơn (Việt Nam, Lào), số lượng rất ít và suy giảm mạnh do mất rừng và săn bắt. Đối với tôi, Trĩ sao còn là loài “khủng” nhất, quý nhất, hiếm nhất, khó chụp nhất mà tôi từng chụp ngoài thiên nhiên hoang dã. Chúng tôi đã chờ đợi 2 năm qua để có được thông tin về Trĩ sao từ hai người thợ rừng. Khi vào rừng Gia Lai, mỗi ngày chúng tôi chờ đợi tới 12 tiếng để chụp mà không phải lúc nào cũng trông thấy được chim quý xuất hiện” - nhiếp ảnh gia Thuần Võ cho hay.
Các nhiếp ảnh gia cùng người dẫn đường bắt đầu đi từ sân bay Phù Cát đến điểm chụp bằng xe hơi. Họ đi qua đường làng dốc quanh co, đèo núi, dân cư thưa thớt khoảng hơn 3 giờ đồng hồ. Sau đó, cả nhóm leo bộ từ chân đồi rừng nguyên sinh lên đến điểm chụp 45 phút giữa nhiệt độ nắng nóng 35 - 40 độ C. Khi di chuyển từ chân đồi đến điểm chụp họ phải nhẹ nhàng từng bước, đi 5-10 mét dừng lại vài phút rồi leo tiếp, không trao đổi hay nói chuyện.
 |
Trĩ sao với bộ đuôi dài tuyệt đẹp do nhiếp ảnh gia Thuần Võ chụp tự nhiên trong rừng Gia Lai ngày 11/4/2026 |
Ngày đầu các nhiếp ảnh gia “thất bại toàn tập” vì không gặp được chim quý. Sang ngày thứ hai, họ trở ra Quy Nhơn kiếm thêm máy ảnh tốt và cùng “phân tích rút kinh nghiệm hôm trước”. Ông Thuần Võ có nhiệm vụ chụp "wide" (toàn cảnh) còn Bảo Hòa đảm nhận nhiệm vụ chụp “chân dung” (cận cảnh). “Nếu hên gặp chim đi thẳng hàng thì tôi sẽ chụp tốt, còn nếu con chim đứng giữa khung hình và xoay mặt lại hướng chụp thì Bảo Hòa chụp được cận cảnh đẹp” – ông Thuần Võ kể.
Các tay máy phải kiên nhẫn ngồi im lặng suốt hơn hai giờ đồng hồ kể từ khi vô đúng địa điểm cho đến khi chim xuất hiện. Họ ngồi im “như tượng”, không cử động, không đi vệ sinh, mặc áo tay dài chống muỗi, chỉ ra dấu hay gõ thông điệp trao đổi trên điện thoại rồi “nín thở” trao cho nhau xem. Bởi chỉ cần có tiếng động hay mùi hương lạ (ví dụ từ thuốc thoa chống muỗi) là Trĩ sao biết và không về. Cuối cùng cả hai đã thu hoạch thành quả chụp được loài chim quý hiếm.
Những kinh nghiệm quý giá
Chia sẻ kinh nghiệm đi chụp thành công Trĩ sao ở Gia Lai, nhiếp ảnh gia Thuần Võ nhận xét: “Trĩ sao là loài chim hoang dã tự nhiên cực kỳ nhát, luôn cảnh giác và rất khôn. Thời gian chim xuất hiện một lần duy nhất trong khoảng từ 17 giờ - 17 giờ 30 song thời gian chụp được chỉ tối đa 4 - 5 phút”.
 |
Trĩ sao với bộ đuôi dài tuyệt đẹp do nhiếp ảnh gia Thuần Võ chụp tự nhiên trong rừng Gia Lai ngày 11/4/2026 |
Ông Thuần Võ lưu ý chiều dài của chim trên 2 mét, vị trí chụp đến chim nếu chụp trọn vẹn độ dài của nó thì tiêu cự ống kính là khoảng 240mm. Máy ảnh chụp có chế độ yên lặng và phải chụp bằng chế độ liveview lâu dài (chế độ chụp xem trực tiếp hình ảnh hiển thị trên màn hình LCD sau máy) do khoảng cách từ vị trí người ngồi chụp đến độ cao của máy ảnh trên 1 mét nên không thể dùng tay lấy nét hay bấm chụp.
“Chúng tôi không thể đứng dậy chụp vì cử động dù tiếng động nhỏ chim phát hiện là xem như thua! Giải pháp là dùng máy ảnh Mirrorless có chế độ bám bắt nét theo mắt chim càng tốt, kết nối máy ảnh với màn hình điện thoại thông qua app, dùng màn hình điện thoại thông qua cổng Wifi (lấy nét và chụp trên màn hình điện thoại như một cái remote không dây). Nếu ai tay dài có thể bấm lấy nét trên màn hình máy ảnh, sau đó dùng dây bấm mềm nhưng rất khó khăn vì lúc này khi bạn nhón người lên bấm lấy nét có thể gặp sai sót và gây ra tiếng động” - nhiếp ảnh gia Thuần Võ kể.
Nhiếp ảnh gia dầy dạn kinh nghiệm cũng lưu ý cần tránh máy ảnh rơi vào trạng thái “ngủ” (máy ảnh sẽ tắt và sẽ ngắt kết nối Wifi với màn hình điện thoại) khi chụp chế độ liveview bởi điều này sẽ giảm cơ hội nếu xảy ra ngay thời điểm chim xuất hiện, “mọi cử động, thao tác của người điều ảnh hưởng đến khả năng xuất hiện và biến mất của chim!”.
Ông Thuần Võ cho hay ông chụp được ảnh Trĩ sao giữa rừng với thông số kỹ thuật máy ảnh là: tốc độ 1/160s, khẩu độ f.2.8, độ nhạy sáng iso 8.000.
 |
Hai nhiếp ảnh gia Thuần Võ và Trần Bảo Hòa tại nơi chụp chim Trĩ sao ở rừng Gia Lai |
Ông Thuần Võ còn bật mí trước khi chụp các nhiếp ảnh gia nên “có kiêng có lành” bằng cách “tuyệt đối không ăn thịt gà kể cả trứng trước khi chụp”, đồng thời nên làm nghi lễ “cúng cầu thần rừng” bày tỏ lòng thành và sự “tôn kính” loài chim quý. Những bức ảnh họ chụp Trĩ sao có ý nghĩa tự hào về thiên nhiên Việt Nam song hành với việc kêu gọi nhận thức của cộng đồng đối với việc bảo tồn, gìn giữ các loài động vật hoang dã trong nước.
Biểu tượng trên logo của Thảo Cầm Viên Sài Gòn
Trĩ sao - loài chim quý hiếm chỉ có ở Việt Nam và Lào - là một nhóm các loài chim thuộc tông Pavonini, phân họ Trĩ (Phasianinae) trong họ Phasianidae, bao gồm ba loài chim có quan hệ họ hàng gần với công. Sách đỏ IUCN (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế) xếp Trĩ sao loại bảo tồn cấp độ CR (Critically Endangered, nghĩa là Cực kỳ nguy cấp - mức báo động cao nhất trước khi loài đó bị tuyệt chủng trong tự nhiên). Tại Việt Nam, Trĩ sao là loài chim thuộc danh mục nhóm IB - các loài động vật phân bố tự nhiên đang bị đe dọa tuyệt chủng, luật nghiêm cấm săn bắt, giết, nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép. Hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự, phạt tù lên tới 15 năm.
Trĩ sao là loài chim được chọn làm biểu tượng trên logo của Thảo Cầm Viên Sài Gòn (TPHCM). Thảo Cầm Viên Sài Gòn cũng nỗ lực bảo tồn và phục hồi trong tự nhiên với loài chim đang trên bờ vực tuyệt chủng này, hiện nuôi và nhân giống thành công hơn 30 cá thể Trĩ sao.
Theo nhiếp ảnh gia Đặng Ngọc Sâm Thương, Trĩ sao trước đây được nhìn thấy ở Vườn quốc gia Bạch Mã, vùng núi Nông Sơn, Trà My (Quảng Nam trước đây), Vườn quốc gia Bidoup. “Do kích thước khá lớn nên chúng bị săn bắn chủ yếu để lấy thịt là chính, chứ chưa có ai nuôi loài chim này để làm cảnh. Và đặc biệt, dù chúng có kích thước khá lớn, nhưng gần như chưa ai chụp được ảnh của chúng trong thiên nhiên, trừ các thiết bị bẫy ảnh”.
