Nỗ lực chuyển “nâu” thành màu xanh bền vững
Quảng Ninh là địa phương được thiên nhiên ưu ái với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trong đó than đá giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là ngành kinh tế mũi nhọn đối với sự phát triển của tỉnh. Tuy nhiên, quá trình khai thác tài nguyên cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là những tác động đến môi trường và sự phát triển bền vững của địa phương.
Nhận diện rõ những mâu thuẫn giữa khai thác khoáng sản với bảo vệ môi trường, Quảng Ninh đã từng bước chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” từ năm 2011. Thực hiện “Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1393/QĐ-TTg ngày 25/9/2012, tỉnh đã cụ thể hóa thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp chính, nhằm giúp các cấp, các ngành và người dân cùng tập trung thực hiện.
Trên tinh thần đó, nhiều doanh nghiệp ngành than cũng tích cực triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu tác động môi trường như đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa trong khai thác, đầu tư hệ thống xử lý nước thải, dập bụi và trồng cây phục hồi môi trường. Bên cạnh đó, các công ty cũng tận dụng đất đá thải mỏ để san lấp, hướng tới mô hình sản xuất xanh và phát triển bền vững.
 |
 |
| Cán bộ, công nhân Công ty than Hạ Long trồng cây phi lao dọc tuyến đường khu Khe Chàm, hưởng ứng Tết trồng cây Xuân Bính Ngọ 2026. (Ảnh: Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam) |
Đóng góp vào nỗ lực chung, Công ty cổ phần Than Hà Tu - Vinacomin cũng triển khai nhiều giải pháp để thực hiện mục tiêu chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh”. Là đơn vị khai thác than lộ thiên có khai trường sản xuất, nên hoạt động khai thác của công ty phát sinh nhiều yếu tố tiêu cực như bụi, đất đá bị xáo trộn, suy giảm diện tích phủ xanh của rừng. Vì vậy công ty luôn song hành quá trình khai thác với việc trồng cây để bảo vệ cảnh quan môi trường, khí hậu trong toàn vùng mỏ.
Đại diện Than Hà Tu chia sẻ, công ty hiện đang triển khai hai nhiệm vụ: vừa khai thác, vừa tăng cường công tác bảo vệ môi trường. Cụ thể, nhiều biện pháp đã được thực hiện như trồng cây trên các bãi thải hoàn nguyên, góp phần khôi phục diện tích phủ xanh tại khu vực khai thác. Điều này giúp đảm bảo môi trường làm việc cho người lao động và môi trường sống của khu vực xung quanh.
 |
| Công ty lắp đặt Hệ thống máy phun sương dập bụi cao áp tại sàng nhằm hạn chế bụi phát sinh trong quá trình vận hành. (Ảnh: Công ty cổ phần Than Hà Tu) |
Đổi mới và thành tựu trong hành trình “xanh hóa”
Ngoài các giải pháp truyền thống, công ty cũng từng bước áp dụng những biện pháp kỹ thuật mới nhằm giảm thiểu ô nhiễm. Cụ thể, trong quá trình khoan, hệ thống thu hồi bụi được sử dụng để thu gom bụi phát sinh, hạn chế việc phát tán ra môi trường và giảm nhu cầu sử dụng nước. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn định hướng tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới, bao gồm chuyển đổi số và các công nghệ tiên tiến. Điều này nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động đến môi trường.
Theo chia sẻ từ doanh nghiệp, các biện pháp trên bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực. Trong công tác môi trường, công ty đã trồng được khoảng 3 - 5 ha rừng. Tại các khu vực bãi thải đã hoàn nguyên, cây sinh trưởng ổn định, độ phủ xanh được cải thiện. Đồng thời, các bãi thải được gia cố bằng hệ thống kè chắn nhằm hạn chế tình trạng đất, cát trôi ra ngoài khu mỏ.
Trước bối cảnh yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cấp bách, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó phòng điều khiển Công ty Cổ phần Than Hà Tu Vinacomin cho biết - đơn vị sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ hiện đại trong hoạt động sản xuất và cải tạo hệ sinh thái. Những giải pháp này góp phần cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, giảm thiểu nguy cơ phát sinh bệnh nghề nghiệp liên quan đến bụi và nhận được sự đồng thuận từ người dân sinh sống tại khu vực lân cận.
 |
| “Trong thời gian tới, yêu cầu về công tác môi trường sẽ ngày càng cao. Vì vậy công ty luôn nỗ lực áp dụng các công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu tác động đến cảnh quan và nâng cao hiệu quả sản xuất”, ông Tuấn cho biết. (Ảnh: Hướng Hóa) |
Trong giai đoạn tiếp theo, ngành than tiếp tục định hướng phát triển theo hướng bền vững, gắn hoạt động khai thác với bảo vệ môi trường. Theo định hướng của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, các đơn vị sẽ đẩy mạnh xanh hóa các bãi thải mỏ, đầu tư hệ thống băng tải than thay thế dần phương thức vận chuyển bằng ô tô, đồng thời vận hành hiệu quả các trạm xử lý nước thải mỏ và cơ sở xử lý chất thải nguy hại. Cùng với đó việc tăng cường kiểm soát bụi, tiếng ồn, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn và ứng dụng khoa học công nghệ cũng được chú trọng trong công tác bảo vệ môi trường.
Hành trình chuyển đổi từ “nâu” sang “xanh” của ngành than vẫn tồn đọng không ít khó khăn. Tuy nhiên, với sự chung tay của các doanh nghiệp, công tác đổi mới công nghệ, tăng cường bảo vệ môi trường và hướng tới phát triển bền vững đang ngày càng được chú trọng. Mục tiêu xây dựng ngành than xanh hơn trong tương lai dần được hiện thực hóa.
