Không chỉ hướng tới khắc phục những hạn chế trong thực tiễn, việc sửa đổi Luật Thủ đô còn nhằm tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc để Hà Nội thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, từ đó bảo đảm cho Thủ đô phát triển nhanh, bền vững và tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), việc xây dựng và phát triển Thủ đô phải được thực hiện theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để lập, thẩm định và phê duyệt các quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn.
Đáng chú ý, Quy hoạch tổng thể Thủ đô được xác định có giá trị pháp lý tương đương quy hoạch tỉnh theo quy định của pháp luật về quy hoạch, đồng thời tương đương quy hoạch chung thành phố theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn trong hệ thống quy hoạch quốc gia. Cách tiếp cận này giúp thống nhất các loại hình quy hoạch, hạn chế tình trạng chồng chéo và tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc tổ chức không gian phát triển Thủ đô.
Dự thảo Luật cũng quy định chặt chẽ các trường hợp điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Theo đó, quy hoạch chỉ được điều chỉnh khi phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng đặc biệt quan trọng; yêu cầu về quốc phòng, an ninh; khi có biến động lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; hoặc khi cần thiết để thực hiện yêu cầu của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố.
Quy định này nhằm bảo đảm tính ổn định của quy hoạch, tránh việc điều chỉnh tùy tiện, đồng thời vẫn giữ được sự linh hoạt cần thiết để thích ứng với các biến động lớn trong quá trình phát triển.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng xác định rõ thẩm quyền của các cơ quan trong việc tổ chức lập và quản lý Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Theo đó, HĐND thành phố Hà Nội có thẩm quyền quy định nội dung, thành phần hồ sơ, định mức chi phí, trình tự và thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt cũng như điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô. HĐND thành phố cũng được giao quy định các nội dung liên quan đến hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn, kiến trúc trên địa bàn.
UBND thành phố Hà Nội được giao thẩm quyền quyết định danh mục, lộ trình và biện pháp di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp không phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch đô thị và nông thôn của thành phố. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với trụ sở làm việc của các cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương.
Đối với việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền phê duyệt hoặc điều chỉnh sau khi có ý kiến của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan và được HĐND thành phố thông qua.
Ngoài ra, trước khi thực hiện di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp theo quy định của Luật Thủ đô, Chủ tịch UBND thành phố phải tổ chức kiểm kê di sản đối với các công trình, hạng mục công trình có liên quan nhằm bảo đảm yếu tố bảo tồn.
