“Bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc” là một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo vừa được Bộ Chính trị ban hành.
Mới đây, ngày 9/9, trong cuộc họp về triển khai thực hiện Nghị quyết số 71, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu ngành giáo dục phải trả lời bao giờ thực hiện được một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc và khẳng định không thể chậm trễ hơn được nữa.
Hiện cả nước đang có 3 bộ sách giáo khoa: bộ Cánh diều (của Nhà xuất bản Sư phạm, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Đầu tư Xuất bản - Thiết bị Giáo dục Việt Nam), bộ “Kết nối tri thức” và “Chân trời sáng tạo” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Việc đa dạng hóa sách giáo khoa thực hiện theo Nghị quyết 88 của Quốc hội ban hành năm 2014.
Vì vậy, chỉ đạo mới của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc họp và của Bộ Chính trị trong Nghị quyết 71 đã lập tức nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách khóa XV Thành phố Hải Phòng, sau một thời gian triển khai “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa,” dù có nhiều điểm tích cực nhưng mô hình này cũng bộc lộ bất cập, nhất là sự chênh lệch, thiếu thống nhất trong thực tiễn giảng dạy.
Nghị quyết 71 đưa ra giải pháp “một bộ sách thống nhất toàn quốc” chính là nhằm khắc phục tình trạng này đồng thời vẫn bảo đảm sự linh hoạt thông qua các phần mở để địa phương, nhà trường bổ sung nội dung phù hợp.
“Nói cách khác, đây không phải là sự phủ định chủ trương một chương trình, nhiều sách giáo khoa mà là sự kế thừa và điều chỉnh, để mô hình sách giáo khoa phù hợp hơn với thực tiễn và yêu cầu phát triển hiện nay,” bà Nga nói.
Cùng chia sẻ vấn đề này, bà Nguyễn Thị Mai Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho hay việc Nghị quyết 71 chủ trương bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc, phấn đấu tới năm 2030 cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh là chủ trương thực hiện trách nhiệm của nhà nước đối với cấp học phổ thông. Điều này thống nhất với mục tiêu hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non từ 3 đến 5 tuổi và giáo dục bắt buộc đối với bậc Trung học cơ sở vào năm 2030, hoàn thành phổ cập giáo dục phổ thông, tương đương vào năm 2035.
Tuy nhiên, theo bà Hoa, sách giáo khoa phổ thông là tài liệu phục vụ dạy học nên cần phong phú, đa dạng. “Chúng ta hiện đang có 3 bộ sách giáo khoa, vì vậy, nên có cơ chế để khuyến khích giáo viên, học sinh sử dụng nhiều sách, có nguồn kiến thức phong phú,” bà Hoa nói.
Cùng quan điểm này, từ góc nhìn thực tiễn cơ sở giáo dục, bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường Nguyễn Siêu (Hà Nội) cho rằng điều quan trọng nhất là “một chương trình” chứ không phải “một hay nhiều bộ sách giáo khoa.”
“Khi đã có một chương trình thống nhất thì sách giáo khoa chỉ là một trong những tài liệu tham khảo. Người thầy cần bám sát chương trình, còn sách chỉ hỗ trợ quá trình dạy và học,” bà Thúy phân tích.
Theo đó, bà Thúy cho rằng việc quy định “một bộ sách giáo khoa thống nhất” trong Nghị quyết 71 có thể được hiểu theo nghĩa mở. Nhà nước sẽ bảo đảm có một bộ sách giáo khoa dùng chung trên phạm vi toàn quốc để tạo sự thuận lợi, nhất là cho các gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chỉ tồn tại một bộ sách duy nhất. Các nhà xuất bản vẫn có thể biên soạn thêm tài liệu, sách tham khảo để giáo viên và học sinh sử dụng như nguồn học liệu bổ trợ.
“Do vậy, chủ trương một chương trình, nhiều sách giáo khoa không hề bị phá sản. Cốt lõi vẫn là chương trình giáo dục thống nhất – chìa khóa để đổi mới căn bản và toàn diện. Trên thực tế, nhiều quốc gia trên thế giới cũng áp dụng cách làm này: duy trì một chương trình chung nhưng cho phép đa dạng học liệu, tạo sự linh hoạt trong dạy và học,” bà Thúy nói.
