Đây là lần hợp tác thứ hai giữa Đông A Gallery và Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm sau triển lãm Diện mạo châu Á năm 2019, mở ra không gian đối thoại sâu sắc giữa ký ức cá nhân của nghệ sĩ đương đại Đông Nam Á với di sản hội họa thế giới.
 |
 |
Đây là lần thứ hai các tác phẩm của Vichit Nongnual đến với công chúng Việt Nam. Ảnh: Đông A |
Điều làm nên sức hút đặc biệt của triển lãm lần này, chính là cách Vichit Nongnual “tái sinh” các danh họa qua hệ thống ngôn ngữ tạo hình riêng biệt của mình. Chia sẻ với Ngày Nay, nhà văn, họa sĩ Nguyễn Trương Quý nhận xét: “Những tác phẩm trong triển lãm toát lên một sự chắc chắn và thuần thục đáng khâm phục về kỹ thuật. Vichit Nongnual rõ ràng nắm vững những gì mình đang thể hiện, và bút pháp trở thành yếu tố then chốt, mang đến cho từng bức tranh một hơi thở toàn cầu. Điều đặc biệt là các tác phẩm không hề gây cảm giác nặng nề hay thách thức… Hướng công chúng đến một trải nghiệm thị giác thuần túy, giàu sức gợi".
Khác với nhiều triển lãm đương đại thường dẫn dắt người xem bằng biểu tượng trực tiếp hoặc tái hiện máy móc phong cách của các bậc thầy, Vichit chọn con đường chiêm nghiệm và chồng lớp. Ông không sao chép Picasso theo lối lập thể, mà để ký ức thẩm mỹ của chính mình “lọc” lại lịch sử mỹ thuật.
 |
Họa sĩ Thái gây ấn tượng với bút pháp vững vàng và hơi thở toàn cầu. Ảnh: Đông A |
Đặc biệt với bức tranh ấn tượng về danh họa Bùi Xuân Phái, Vichit Nongnual cho biết hơn hai tuần liền, ông gần như “đóng cửa” studio, chỉ đắm mình trong tư liệu về Bùi Xuân Phái – danh họa Việt Nam mà trước đó ông chưa từng tiếp cận sâu. Kết quả là hai bức chân dung Bùi Xuân Phái được vẽ bằng kỹ thuật in chồng nhiều lớp độc đáo, từ bức đầu tiên mang cái nhìn trực diện, bề ngoài đến bức thứ hai với tới chín lớp ký ức ẩn hiện, gợi cảm giác thời gian đang trôi qua lớp sơn mỏng manh.
 |
Bức tranh về danh họa Bùi Xuân Phái của Vichit Nongnual. Ảnh: Đông A |
Họa sĩ Trần Đại Thắng, Giám đốc Đông A Books kiêm chủ nhân Đông A Gallery, là người đồng hành sát sao cùng Vichit từ khâu lựa chọn chủ đề. Ông cũng gợi ý họa sĩ bổ sung chân dung Rabindranath Tagore và Bùi Xuân Phái nhằm tăng thêm tính địa phương và chiều sâu đối thoại văn hóa cho triển lãm.
Theo họa sĩ Trần Đại Thắng, khi thực hiện chân dung Bùi Xuân Phái hay các bậc thầy hội họa khác, Vichit không hành xử như một người sao chép hình ảnh, càng không đơn thuần làm công việc tưởng niệm. Họa sĩ người Thái đưa các nhân vật ấy đi qua hệ thống ngôn ngữ tạo hình riêng, để họ xuất hiện như được tái sinh trong một tinh thần mới. Chính Trần Đại Thắng cũng là người cung cấp cho Vichit nguồn tư liệu phong phú về Bùi Xuân Phái, giúp họa sĩ không chỉ nắm bắt diện mạo mà còn chạm tới “tâm hồn” của danh họa của những con phố Hà Nội.
 |
 |
| Ông Trần Đại Thắng chia sẻ hành trình đồng hành cùng Vichit Nongnual tại buổi ra mắt ấn phẩm “Những tầng ký ức - Layers of Memory”. Ảnh: Nguyệt Linh |
Triển lãm không dừng lại ở việc tôn vinh các danh họa quen thuộc. Nó đặt ra câu hỏi lớn hơn: Lịch sử mỹ thuật được ghi nhớ như thế nào khi đi qua lăng kính của một nghệ sĩ đương đại Đông Nam Á?
Đặc biệt, Vichit Nongnual, xuất thân từ gia đình khó khăn ở miền Nam Thái Lan, từng thi đỗ vào Học viện Mỹ thuật Silpakorn danh giá và không ngừng mở rộng kiến thức qua dệt, thảm, may vá, cắm hoa… đã biến hội họa thành “cơ chế tích lũy, chồng lớp và chiêm nghiệm”.
Những bức tranh khổ lớn với màu sắc biến ảo, hoa văn ký hiệu dày đặc không chỉ gây ấn tượng thị giác tức thì mà còn mời gọi người xem lắng đọng, khám phá những tầng ký ức bên dưới.
 |
Họa sĩ Vichit Nongnual và họa sĩ Trần Đại Thắng. Ảnh: Đông A |
Song song với triển lãm, ấn bản nghệ thuật Những tầng ký ức - Layers of Memory được phát hành dưới dạng giới hạn, do Jesse Peterson chuyển ngữ. Đây là cuốn sách thứ hai của Trần Đại Thắng sau Tôi kể - Tất cả đều từ sách. Khác với hồi ký cá nhân ở cuốn trước, lần này ông Thắng tự nhận mình trong vai trò “người đồng hành”: “Nếu giám tuyển là người sắp đặt câu chuyện, thì đồng hành là người đi trong câu chuyện đó”.
Cuốn sách gồm ba chương – Những tầng ký ức, Quan niệm nghệ thuật và Câu chuyện nghệ thuật – không chỉ giới thiệu tác phẩm mà còn kể hành trình từ cậu bé Thái Lan đến nghệ sĩ tạo ra con đường riêng, đồng thời lưu giữ những cuộc trò chuyện, tranh biện giữa ông Thắng và Vichit để tìm ra thông điệp thống nhất.
 |
Ấn bản nghệ thuật Những tầng ký ức - Layers of Memory. Ảnh: Đông A |
Họa sĩ Vichit Nongnual sinh năm 1971, là họa sĩ đương đại nổi bật của Thái Lan, được giới sưu tập, chủ phòng tranh và người yêu nghệ thuật trên thế giới đánh giá cao. Sau khi tốt nghiệp ngành Nghệ thuật gốm sứ tại Đại học Silpakorn - cái nôi của nghệ thuật Thái Lan hiện đại, ông theo đuổi đam mê và ghi dấu ấn trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là chân dung hiện thực. Điểm quan trọng trong thực hành nghệ thuật của Vichit nằm ở thao tác chồng lớp, nơi chân dung bắt đầu từ một trục nhận dạng rõ ràng nhưng sau đó liên tục được phủ lên các mảng màu và họa tiết. Cách làm này khiến hình ảnh trở nên bất định, biến bức tranh thành nơi cái nhìn hiện tại va chạm với ký ức quá khứ.
Họa sĩ Trần Đại Thắng sinh năm 1973 tại Hòa Bình, là nhà sáng lập Công ty Sách Đông A và Nhà sách Cá Chép. Gần 30 năm hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, ông được biết đến là một trong những người tiên phong đưa sách nghệ thuật và sách sưu tầm trở lại đời sống xuất bản Việt Nam. Tốt nghiệp khoa Đồ họa, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, ông từng là họa sĩ thiết kế bìa sách trước khi tham gia tổ chức bản thảo nhiều cuốn sách có giá trị như Lịch sử Việt Nam bằng hình, Hồ Chí Minh - Tiểu sử bằng hình. Bên cạnh hoạt động xuất bản, ông còn tích cực kết nối sách với mỹ thuật thông qua nhiều triển lãm và hoạt động nghệ thuật trong những năm qua.
