Những “ông già Tuổi Ngọc”
Nhà văn - họa sĩ Đinh Tiến Luyện sinh năm 1947, nhiều bạn đọc một thời nhớ đến ông gắn liền với tuần báo “dành cho tuổi vừa lớn” Tuổi Ngọc ấn hành trước 1975, cùng với các tên tuổi: Duyên Anh, Từ Kế Tường, Phạm Chu Sa, Mường Mán, Nguyễn Thanh Trịnh, Hoàng Ngọc Tuấn… Ở Tuổi Ngọc, Đinh Tiến Luyện được nhà văn Duyên Anh (sáng lập, chủ nhiệm kiêm chủ bút) tin tưởng giao làm thư ký tòa soạn “cốt cán”, các nhà văn Từ Kế Tường, nhà thơ Phạm Chu Sa cũng từng đảm trách vị trí này.
 |
Nhà văn - họa sĩ Đinh Tiến Luyện |
Có thể nói từ “lò Tuổi Ngọc”, rất nhiều tác giả trẻ thời đó đã định danh với những tác phẩm lãng mạn, mộng mơ được bạn đọc cùng trang lứa nồng nhiệt đón chờ. Lứa tuổi bạn đọc ngày đó cũng như các tác giả nay đã lên “chức ông, bà” nhưng những ngày tháng thơ mộng cùng những tác phẩm Tuổi Ngọc luôn như một miền ký ức tươi đẹp và êm đềm khó quên.
Năm 1990, nhà văn Đoàn Thạch Biền (Nguyễn Thanh Trịnh) tiếp bước tinh thần Tuổi Ngọc, đã sáng lập và làm chủ biên tập san Áo Trắng dành cho tuổi mới lớn, họa sĩ Đinh Tiến Luyện cùng tham gia. Có lúc Áo Trắng ấn hành với số lượng nhiều hơn một tờ báo in 3 kỳ/tuần tại TPHCM khi đó. Nói thế để thấy, nhu cầu và số lượng bạn đọc ở lứa tuổi này rất “khủng”. Và tất nhiên, những nhà văn xuất hiện thường xuyên trên Tuổi Ngọc như Đinh Tiến Luyện có lượng fan hâm mộ rất lớn.
 |
Tác phẩm "Tuổi ngọc" của họa sĩ Đinh Tiến Luyện |
Kiếp người qua nhanh, bị bụi thời gian vùi lấp tất cả nhưng những gì các tác giả Đinh Tiến Luyện, Từ Kế Tường, Mường Mán, Nguyễn Thanh Trịnh, Hoàng Ngọc Tuấn… đã viết cho lứa tuổi vừa lớn vẫn lưu lại với đời. Sau năm 1975, đa số tác phẩm của các ông được tái bản, nhiều ông vẫn tiếp tục viết đến khi mắt mờ tay run, khi trí nhớ đã phụ ý chí của người nhưng sách in ra vẫn được bạn đọc đón nhận.
Về cuộc triển lãm đầu tay này ở 80 tuổi mụ của nhà văn - họa sĩ Đinh Tiến Luyện, tôi - người viết bài này - tưởng đã bất thành. Lý do ban đầu nhà thơ Phạm Chu Sa nhờ nhà báo Lê Hữu Tuấn (Phó Tổng biên tập phục trách báo Công giáo và Dân tộc) tổ chức triển lãm cho họa sĩ Đinh Tiến Luyện. Nhà báo Lê Hữu Tuấn đã dự trù kinh phí và nhờ tôi tìm nơi thật đẹp để chọn ngày bày tranh. Mọi việc gần như thành hình, bên Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM đã chốt ngày thì anh Lê Hữu Tuấn báo hủy.
 |
Tác phẩm "Hoa sữa" |
Lý do hủy vì nhà thơ Phạm Chu Sa quá sốt ruột đã liên hệ với họa sĩ, giám tuyển Phan Trọng Văn tổ chức ở địa chỉ kể trên. Nhà thơ Phạm Chu Sa sốt ruột cũng phải, bởi đây là triển lãm tranh đầu tay của bạn ông ở tuổi 80. Các cụ không thể "đu theo" thời gian và búa xua công việc của những người trẻ.
Thời gian xóa đi trí nhớ của mọi người. Hôm nhà văn Đinh Tiến Luyện về (hiện định cư ở tiểu bang Texas, Hoa Kỳ), ông cùng nhà thơ Phạm Chu Sa, Phạm Thanh Chương đến tư gia thăm nhà văn Đoàn Thạch Biền. Các ông nhớ lộn địa chỉ, nhà thơ Phạm Chu Sa gọi hỏi tôi. Các “ông già Tuổi Ngọc” thăm “ông Biền Áo Trắng”, các ông Tuổi Ngọc nhớ đường nhưng quên hẻm thăm ông Áo Trắng đang quên nhiều hơn nhớ. Tuổi già quá buồn khiến người ta… nên quên, nhớ chăng còn những ngày tươi vui nên nhà văn - họa sĩ Đinh Tiến Luyện mới triển lãm Một thời tuổi ngọc?
Trở về lứa tuổi mong manh
Họa sĩ Phan Trọng Văn làm giám tuyển triển lãm này, cho biết: Một thời tuổi ngọc là triển lãm cá nhân giới thiệu loạt 60 tranh sơn dầu của họa sĩ - nhà văn Đinh Tiến Luyện, xoay quanh hình ảnh con người trong giai đoạn chuyển tiếp mong manh của đời sống: tuổi mới lớn, tuổi của những rung động đầu đời, vừa trong trẻo vừa bất an.
Đinh Tiến Luyện được biết đến trước hết như một cây bút gắn với dòng văn học tuổi mới lớn, với các tác phẩm đăng dài kỳ trên tạp chí Tuổi Ngọc trước năm 1975. Khi chuyển sang hội họa, ông không rời khỏi mạch cảm xúc này, mà tiếp tục đào sâu nó bằng ngôn ngữ thị giác”.
 |
Tác phẩm "Tình xa" |
“Tranh của ông không kể chuyện theo nghĩa thông thường. Nhân vật thường quay nghiêng, cúi xuống, hoặc quay lưng. Ánh sáng được xử lý như một lớp sương mỏng, phủ lên cơ thể và không gian, làm nhòe ranh giới giữa hình và nền. Bút pháp mềm nhưng không yếu, màu sắc tiết chế, thiên về những gam trầm – xanh, đỏ, vàng đất - tạo cảm giác lặng, nén.
Ở loạt tranh này, cơ thể không còn là đối tượng để miêu tả mà trở thành một dạng cấu trúc cảm xúc. Những dáng ngồi, dáng đứng, những cái nghiêng đầu, buông tay… đều dừng lại ở mức vừa đủ, không đẩy lên cao trào, kịch tính. Chính sự tiết chế đó tạo nên độ căng ngầm – thứ làm nên “khí” riêng của tranh Đinh Tiến Luyện", giám tuyển Phan Trọng Văn cho hay.
 |
Tác phẩm "Đồi hồng" |
"Một thời tuổi ngọc không phải là hoài niệm. Nó giống một mặt cắt: nhìn thẳng vào một giai đoạn con người dễ tổn thương nhất, nhưng cũng là lúc hình thành bản ngã rõ nhất.
Triển lãm là dịp để nhìn lại một hành trình song hành giữa văn và họa – nơi cùng một nguồn cảm xúc được diễn đạt bằng hai hệ ngôn ngữ khác nhau, nhưng vẫn giữ chung một trục: con người trong trạng thái chưa hoàn tất”, theo Phan Trọng Văn.
