Ngày 15/6, hơn 386.000 học sinh lớp cuối trung học phổ thông tại Pháp sẽ bước vào kỳ thi viết môn triết học, mở màn cho các bài thi viết của kỳ thi Bac hệ phổ thông. Đây cũng là thời điểm giới chức giáo dục đặc biệt cảnh giác trước nguy cơ gian lận bằng các thiết bị công nghệ ngày càng tinh vi.
Theo Bộ Giáo dục Pháp, các hình thức gian lận hiện nay không chỉ giới hạn ở tài liệu quay cóp truyền thống mà còn sử dụng đồng hồ thông minh, kính thông minh, tai nghe siêu nhỏ và nhiều thiết bị kết nối khác. Tất cả học khu đã được trang bị máy dò tín hiệu điện tử có khả năng phát hiện điện thoại di động, đồng hồ thông minh hoặc các thiết bị phát sóng trong phòng thi.
Cuối tháng 5 vừa qua, Bộ trưởng Giáo dục Edouard Geffray đã cảnh báo học sinh không nên đánh đổi tương lai bằng hành vi gian lận thi cử. Theo quy định hiện hành, người vi phạm có thể bị khiển trách, bị cấm tham gia các kỳ thi quốc gia trong thời hạn lên tới 5 năm, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.
Các mức xử phạt hình sự có thể lên tới 3 năm tù giam và 45.000 euro (52.000 USD) tiền phạt đối với hành vi làm giả giấy tờ; 3 năm tù và 50.000 euro (58.000 USD) đối với hành vi sửa đổi tài liệu; thậm chí lên tới 10 năm tù và 1 triệu euro (1,16 triệu USD) tiền phạt nếu có hành vi giả mạo danh tính để dự thi.
Một điểm mới trong năm nay là cơ quan chức năng có thể xử lý gian lận ngay cả sau khi bài thi đã kết thúc. Theo sắc lệnh được ban hành tháng 2 vừa qua, nếu phát hiện dấu hiệu gian lận trong quá trình chấm thi, hội đồng kỷ luật vẫn có thể mở thủ tục xem xét. Các hình thức xử lý bao gồm hủy một hoặc nhiều bài thi, thậm chí hủy toàn bộ kết quả kỳ thi đối với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Thống kê của Bộ Giáo dục Pháp cho thấy tình trạng gian lận trong kỳ thi Bac đang có xu hướng gia tăng. Năm 2025, cơ quan này ghi nhận 1.208 trường hợp vi phạm, tăng 30% so với năm trước. Trong số đó, 833 trường hợp bị chuyển lên hội đồng kỷ luật xem xét và 634 trường hợp cuối cùng đã bị xử phạt.
Các thiết bị công nghệ hiện chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các vụ gian lận, với 55% số trường hợp được phát hiện. Tiếp theo là các hình thức quay cóp truyền thống, chiếm 24%. Đáng chú ý, việc sử dụng AI đã chiếm 8,5% số vụ gian lận bị phát hiện.
Sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra những thách thức mới đối với hệ thống giáo dục Pháp. Nhiều giáo viên cho biết họ ngày càng hạn chế giao bài tập về nhà vì lo ngại học sinh sử dụng AI để tạo ra các bài làm hoàn chỉnh chỉ trong vài phút. Tuy nhiên, ngay cả các bài kiểm tra trên lớp cũng không hoàn toàn tránh khỏi hiện tượng này.
Bà Marie-Caroline Missir, Giám đốc tổ chức nghiên cứu giáo dục và thanh thiếu niên Vers le Haut, cho rằng AI đang tạo ra bước ngoặt buộc ngành giáo dục phải xem xét lại cách thức giảng dạy, đánh giá và truyền đạt kiến thức. Theo bà, thách thức hiện nay là làm thế nào để nhà trường vừa thích ứng với công nghệ mới vừa bảo đảm học sinh thực sự nắm vững các kỹ năng nền tảng.
Bà Missir đề xuất tăng cường vai trò của các hình thức đánh giá bằng vấn đáp và khuyến khích những mô hình thử nghiệm mới, thay vì tiếp tục tiến hành các cuộc cải cách quy mô lớn đối với kỳ thi Bac trong bối cảnh hệ thống giáo dục đã trải qua nhiều thay đổi trong những năm gần đây.
