Số hóa - giải pháp tất yếu của thời đại
Cục di sản Văn hóa thống kê tại Việt Nam hiện có 6 di tích Quốc gia, 107 di tích quốc gia đặc biệt; 395 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 237 bảo vật quốc gia được ghi danh trong nước và 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới; 13 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, 2 di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp được ghi danh quốc tế. Tuy nhiên, các di sản văn hóa luôn đứng trước nguy cơ bị mai một hay thậm chí bị biến mất hoàn toàn dưới tác động của thời gian, sự phát triển của các ngành công nghiệp, sự biến đổi của địa lý và khí hậu, những biến dạng của môi trường sống, ý thức của cộng đồng, sự xê dịch văn hóa và thay đổi của ý thức hệ, ... Theo đó, số hóa di sản là giải pháp tất yếu của thời đại mới.
Tại Việt Nam, nhiều dự án số hóa di sản đã được triển khai và gây tiếng vang lớn như dự án bảo tàng 3D - Hồ Chí Minh hay dự án phục dựng công trình kiến trúc phố cổ Hà Nội, tượng Quan Âm chùa Báo Ân, cột đá chùa Dạm với kiến trúc họa tiết rồng thời Lý, … bằng công nghệ đồ họa 3D góp phần bảo tồn các công trình kiến trúc Việt Nam của kiến trúc sư Đinh Việt Phương.
 |
Phòng trưng bày ảo với trải nghiệm tương tác mô hình 3D hiện vật xoay 360 độ của Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh (Nguồn ảnh: Tạp chí Thế giới Di sản) |
Đặc biệt, đầu tháng 12-2021, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký Quyết định phê duyệt chương trình “Số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030” nhằm xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa trên nền tảng công nghệ số thống nhất, phục vụ công tác lưu trữ, quản lý, nghiên cứu, bảo tồn, khai thác, quảng bá di sản, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Đây là chủ trương thật sự cần thiết, đóng góp tích cực vào quá trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống.
Metaverse thổi làn gió mới cho di sản
Thuật ngữ "metaverse" được đề cập lần đầu trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Snow Crash của tác giả Stephenson, mô tả một thế giới ảo nơi con người sử dụng Virtual Reality và Digital Avatar để khám phá, tương tác với nhau. Thuật ngữ bắt đầu thu hút sự chú ý rộng rãi khi được Mark Zuckerberg nhắc đến trong sự kiện đổi tên công ty thành Meta hồi tháng 6 năm 2021.
Hiện vẫn chưa có khái niệm thống nhất về metaverse, nhưng các công ty công nghệ tin metaverse không chỉ là nơi tái hiện sống động trải nghiệm đời thực trong môi trường số mà còn có thể tích hợp cả hai môi trường này với nhau.
 |
Metaverse được cho là công nghệ thay đổi các thức tiếp cận thông tin của nhân loại. Ảnh: Advertising VietNam. |
Hiểu theo cách đơn giản, khi ứng dụng metaverse trong dự án bảo tàng 3D - Hồ Chí Minh, bạn không chỉ được tham quan 360° bảo tàng bằng thị giác mà còn được tương tác với những người tham quan khác cùng nhiều tiện ích liên quan.
Metaverse mở rộng mọi trải nghiệm theo cách vượt trội hơn, toàn diện hơn sẽ góp phần không nhỏ vào sức hút của các dự án “số hóa di sản” trong tương lai.
Cơ hội ứng dụng Metaverse vào đời sống
Tháng 8/2023, Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp CNTT Busan (BIPA) và Ủy ban Công tác ASEAN-Hàn Quốc về Hợp tác Di sản Văn hóa phát động tổ chức cuộc thi "2023 ASEAN-ROK Youth Metaverse Idea Contest” nhằm tìm kiếm các ý tưởng ứng dụng công nghệ Metaverse trong lĩnh vực "Di sản văn hóa và Du lịch".
Cuộc thi được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phát triển của các ngành Metaverse thông qua hợp tác chung giữa ASEAN và Hàn Quốc. Sinh viên đại học tại các Quốc gia Thành viên ASEAN hoặc sinh viên ASEAN tại Hàn Quốc có thể phát triển và đề xuất các ý tưởng sáng tạo trong lĩnh vực di sản văn hóa và du lịch bằng cách sử dụng công nghệ Metaverse.
 |
| ASEAN-ROK Youth Metaverse Idea Contest (Focusing on Cultural Heritage) |
Dự kiến, vòng chung kết của cuộc thi sẽ được tổ chức tại Busan, Hàn Quốc (11/2023).
