Rà soát, đánh giá hiện trạng, nhu cầu vốn
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để cụ thể hóa Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội về Phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành đã tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành tương đối đầy đủ các cơ chế, chính sách và văn bản điều hành triển khai Chương trình giai đoạn 2026-2030.
Từ đầu năm 2026 đến nay, các địa phương đang tập trung các nhiệm vụ: Ban hành các văn bản cụ thể hóa quy định, hướng dẫn của trung ương; tập trung hoàn tất thủ tục chuyển nguồn, điều chỉnh nội dung, nhiệm vụ chi vốn ngân sách nhà nước của Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 chuyển sang thực hiện trong năm 2026.
Các địa phương cũng rà soát, đánh giá hiện trạng trên địa bàn; tập trung xây dựng kế hoạch phấn đấu hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ chung của Chương trình đến năm 2030. Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục được triển khai hiệu quả, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương.
Đối với việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 100% các bộ, cơ quan có ý kiến đều thống nhất phương án trình Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Chương trình.
Đối với tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và dự toán, kế hoạch vốn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, các bộ, cơ quan xây dựng phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch, dự toán vốn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình năm 2026.
Theo kết quả tổng hợp đề xuất của các bộ, cơ quan, nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 khoảng trên 20.569 tỷ đồng vốn đầu tư công; khoảng 7.000 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ.
Ưu tiên tối đa cho vùng khó khăn, tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu
Kết luận tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng biểu dương các bộ, ngành đã có sự phối hợp chặt chẽ trong triển khai 3 Chương trình mục tiêu quốc gia thời gian qua, nay được hợp nhất thành một chương trình chung. Đây là bước đổi mới quan trọng, bước đầu đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ một số hạn chế như: Việc ban hành văn bản hướng dẫn còn chậm ở một số bộ, ngành; tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đáp ứng yêu cầu…
Để triển khai hiệu quả trong thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo, cơ quan thường trực và bộ phận giúp việc từ Trung ương đến địa phương. Ở Trung ương, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo sớm trình phương án thành lập Ban Chỉ đạo ngay trong tháng 4/2026.
Đối với văn bản hướng dẫn, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành phải khẩn trương ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền để địa phương kịp thực hiện.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp xây dựng "Cuốn sổ tay hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia" với tiêu chí cô đọng, dễ hiểu, ghi rõ trình tự thủ tục từng bước để địa phương triển khai.
Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành tập trung giải ngân dứt điểm nguồn vốn giai đoạn 2021-2025 chuyển sang năm 2026; kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, không để xảy ra tình trạng vốn tồn đọng hoặc bị thu hồi, ảnh hưởng đến các địa phương khó khăn.
Về định hướng đầu tư, Phó Thủ tướng yêu cầu khi phân bổ vốn giai đoạn 2026-2030, phải ưu tiên tối đa cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như: Nước sạch, đất sản xuất, y tế, giáo dục, nhà ở cho người dân; tránh đầu tư dàn trải, lựa chọn các hạng mục dễ làm nhưng không đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
Phó Thủ tướng giao Ngân hàng Nhà nước làm đầu mối xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tạo điều kiện cho người dân phát triển sản xuất.
Đối với UBND các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động triển khai các cơ chế, chính sách đã ban hành; trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc cần kịp thời tổng hợp, báo cáo Chính phủ để xem xét, xử lý. Các địa phương cần ban hành danh mục ưu tiên nguồn lực, tập trung cao nhất cho vùng khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo; ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, lãng phí.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị các địa phương tạo đột phá trong phát triển nông thôn, miền núi, nhất là thúc đẩy chuyển đổi số, gắn với phát triển du lịch, qua đó nâng cao đời sống người dân. Các địa phương cần khẩn trương hoàn thiện kế hoạch thực hiện của Chương trình mục tiêu quốc gia; tập trung giải ngân vốn, đồng thời rà soát các nội dung không còn nhu cầu để kịp thời đề xuất điều chỉnh; tăng cường công tác rà soát, đánh giá để bảo đảm triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu.
