Theo bước di sản cộng đồng 2026 - Bệ phóng tài chính và chuyên môn cho nhà thiết kế trẻ

Cuộc thi sáng tạo dựa trên di sản "Theo bước di sản cộng đồng 2026" chính thức nhận bài dự thi từ ngày 21/6 đến hết ngày 31/7/2026, hướng tới các nhà thiết kế trẻ, sinh viên và các nhóm sáng tạo trong độ tuổi từ 21 đến 30.

Tiếp nối mùa đầu tiên tổ chức năm 2025, cuộc thi năm nay tiếp tục tìm kiếm những ý tưởng sáng tạo dựa trên chất liệu văn hóa truyền thống, nhưng không dừng lại ở việc tôn vinh giá trị di sản. Ban tổ chức đặt mục tiêu hỗ trợ các ý tưởng phát triển thành những sản phẩm có khả năng ứng dụng trong đời sống, tạo ra giá trị kinh tế và góp phần mang lại sinh kế bền vững cho cộng đồng sở hữu di sản.

Theo Ban tổ chức, người dự thi sẽ lựa chọn khai thác một trong ba cộng đồng di sản gồm làng nghề gốm Bát Tràng, làng tranh sơn mài Hạ Thái và nghề thủ công của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha, Mù Cang Chải. Bài dự thi có thể là ý tưởng hoặc sản phẩm cụ thể, nhưng bắt buộc phải thể hiện cách ứng dụng các yếu tố của di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu hay kỹ thuật chế tác vào thiết kế đương đại, đồng thời xây dựng phương án thương mại hóa.

Khác với nhiều cuộc thi sáng tạo vốn chỉ dừng ở khâu chấm giải, "Theo bước di sản cộng đồng 2026" được xây dựng theo mô hình ươm tạo dự án. Sau vòng sơ khảo, các ý tưởng được đánh giá cao sẽ bước vào giai đoạn phát triển chuyên sâu thông qua chuỗi hoạt động điền dã và cố vấn.

Điểm nhấn của chương trình là chuyến điền dã kéo dài năm ngày tại các làng nghề. Tại đây, các thí sinh sẽ trực tiếp cùng ăn, cùng ở và cùng làm việc với nghệ nhân, tìm hiểu quy trình sản xuất, chất liệu và bối cảnh văn hóa nơi di sản được hình thành. Song song với đó là chương trình mentoring theo hình thức một kèm một cùng các chuyên gia văn hóa, nhà thiết kế và chuyên gia kinh tế nhằm hoàn thiện cả thiết kế lẫn mô hình kinh doanh.

Theo Ban tổ chức, việc đưa người trẻ đến tận cộng đồng di sản nhằm giúp quá trình sáng tạo không chỉ dừng ở việc vay mượn hình thức hay họa tiết, mà xuất phát từ sự thấu hiểu giá trị văn hóa bản địa. Đây cũng là cách giảm thiểu nguy cơ khai thác sai lệch hoặc hời hợt các yếu tố truyền thống trong thiết kế đương đại.

Bên cạnh chương trình huấn luyện, cuộc thi còn dành tổng giá trị giải thưởng hơn 50 triệu đồng. Đối với các dự án xuất sắc, Ban tổ chức sẽ kết nối với doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện, sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường. Đây được xem là một trong những điểm khác biệt của mùa giải năm nay, khi giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở giải thưởng mà còn ở cơ hội hiện thực hóa ý tưởng.

Đại diện Ban tổ chức, bà Phạm Minh Hiền cho biết cuộc thi mong muốn tạo điều kiện để người trẻ kể lại câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ thiết kế của chính thế hệ mình. Theo bà, điều cần thiết không chỉ là nguồn cảm hứng mà còn là những điều kiện cụ thể về tài chính, chuyên môn và mạng lưới kết nối để các ý tưởng có thể phát triển thành sản phẩm thực tế.

Ban tổ chức cũng nhấn mạnh trọng tâm của cuộc thi là khuyến khích các giải pháp sáng tạo có khả năng tạo ra dòng tiền bền vững cho cộng đồng nắm giữ di sản. Bởi vậy, bên cạnh tính sáng tạo và giá trị văn hóa, khả năng sản xuất, tiềm năng thị trường và tính khả thi của mô hình kinh doanh sẽ chiếm tỷ trọng cao nhất trong tiêu chí đánh giá.

Thông qua cuộc thi, Ban tổ chức kỳ vọng mở ra một cách tiếp cận mới trong bảo tồn di sản, trong đó thiết kế sáng tạo được xem là cầu nối giữa giá trị truyền thống với nhu cầu của đời sống đương đại. Thay vì chỉ bảo tồn bằng trưng bày hay lưu giữ, di sản có thể tiếp tục "sống" thông qua những sản phẩm mới, đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho các cộng đồng làng nghề.