Gia tăng áp lực
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, năm nay, toàn Thành phố có hơn 169.000 học sinh dự kiến tốt nghiệp trung học cơ sở, tăng hơn 42.700 em so với năm trước (khu vực Thành phố Hồ Chí Minh tăng hơn 27.100 em, Bình Dương cũ tăng hơn 8.400 và Bà Rịa - Vũng Tàu tăng hơn 7.200 em). Nếu tính theo chuẩn sĩ số 45 học sinh/lớp, các trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn chỉ đáp ứng hơn 103.700 chỗ học, tương đương 61% học sinh lớp 9.
Trước áp lực gia tăng về quy mô học sinh, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố đặt mục tiêu tuyển gần 118.400 học sinh vào lớp 10 công lập, tương đương 70% học sinh lớp 9. Sở yêu cầu các trường rà soát cơ sở vật chất, đề xuất nhu cầu mua sắm, sửa chữa để tăng khả năng tiếp nhận theo mục tiêu đề ra. Khoảng 51.000 học sinh còn lại sẽ phải lựa chọn các hướng học khác như giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp hoặc trung học phổ thông tư thục (tổng chỉ tiêu các loại hình này là hơn 62.800 học sinh).
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập của Thành phố Hồ Chí Minh năm học 2026-2027 dự kiến diễn ra trong hai ngày 1 - 2/6, sớm hơn gần một tuần so với các năm trước. Thí sinh sẽ dự thi 3 môn: Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Thí sinh đăng ký vào trường chuyên sẽ thi thêm môn chuyên tương ứng. Theo quy định, mỗi em được đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường, 2 nguyện vọng 10 chuyên và 3 nguyện vọng vào lớp tích hợp. Năm nay, các trường chuyên của Thành phố đều tuyển sinh phạm vi cả nước.
Riêng 3 trường công lập đặc thù sẽ thực hiện xét tuyển với học sinh hoàn thành bậc trung học cơ sở năm học 2025-2026 tại trường hoặc tại địa bàn, gồm: Trường Trung học cơ sở-Trung học phổ thông Thạnh An (xã Thạnh An); Trung học phổ thông Võ Thị Sáu - Đặc khu Côn Đảo; Trường Phổ thông Dân tộc nội trú.
Nhằm sử dụng hiệu quả chỉ tiêu được giao, năm nay, Thành phố tiếp tục tổ chức đợt tuyển bổ sung nếu sau giai đoạn tuyển sinh chính thức các trường trung học phổ thông công lập vẫn chưa tuyển đủ chỉ tiêu (phần lớn do học sinh trúng tuyển nhưng không nhập học).
Thành phố khuyến khích học sinh chọn trường gần nơi cư trú để thuận tiện đi lại và giảm áp lực giao thông. Hệ thống tuyển sinh sẽ hỗ trợ tính toán khoảng cách từ nơi ở hiện tại đến trường mà thí sinh đăng ký nguyện vọng và đưa ra cảnh báo. Nếu khoảng cách này vượt trên 10 km đối với địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương cũ, trên 13 km đối với địa bàn Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, các trường trung học cơ sở sẽ trực tiếp tư vấn cho phụ huynh, trong đó đặc biệt lưu ý đến quy định không được thay đổi nguyện vọng sau thời hạn điều chỉnh nguyện vọng hoặc sau khi trúng tuyển.
Trước đây khi chưa hợp nhất, Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức tuyển sinh lớp 10 công lập theo phạm vi huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, học sinh đăng ký nguyện vọng vào trường cùng địa bàn nơi cư trú hoặc học lớp 9; chỉ trường chuyên có phạm vi tuyển sinh toàn tỉnh. Sau hợp nhất, theo quy định chung của Thành phố Hồ Chí Minh, học sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào các trường trong phạm vi toàn thành phố, miễn là đảm bảo khoảng cách phù hợp.
Sự thay đổi này mở ra nhiều cơ hội lựa chọn trường học cho học sinh, nhưng cũng làm gia tăng mức độ cạnh tranh, nhất là tại các trường có chất lượng đào tạo tốt. Em Đỗ Hoàng Minh (ở phường Tam Thắng) dự kiến đăng ký nguyện vọng 1 vào Trường Trung học phổ thông Bà Rịa, nguyện vọng 2 vào Trung học phổ thông Nguyễn Bỉnh Khiêm và nguyện vọng 3 vào Trung học phổ thông Trần Văn Quan. Em Minh cho biết bản thân khá lo lắng trước kỳ thi bởi khối lượng kiến thức lớn, mức độ cạnh tranh có thể gia tăng.
Dồn sức ôn luyện
Để học sinh và giáo viên có định hướng dạy và học tốt, từ đầu tháng 10/2025, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã công bố cấu trúc và yêu cầu của đề thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2026-2027.
Thầy Đặng Hữu Trí, Tổ trưởng chuyên môn Toán, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du (phường Bến Thành) chia sẻ, từ đầu năm học, tổ chuyên môn đã thảo luận về cấu trúc đề, tham khảo đề và đáp án các năm trước để xác định những nội dung trọng tâm và phương pháp giảng dạy phù hợp cho học sinh khối lớp 9. Nhà trường đã triển khai dạy học và ôn tập theo chủ đề gắn với cấu trúc đề, giúp học sinh hệ thống kiến thức một cách rõ ràng và dễ tiếp cận. Trong các tiết học, giáo viên kết hợp giữa dạy kiến thức mới và ôn tập, bảo đảm học sinh nắm chắc kiến thức ngay trong quá trình học. Thời điểm này, giáo viên tập trung giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức; từ đầu tháng 5 sẽ chuyển sang giai đoạn ôn tập và luyện giải đề.
Không chỉ môn Toán, theo thầy Trí, những năm gần đây, đề thi tuyển sinh 10 của Thành phố không còn yêu cầu học thuộc máy móc mà chú trọng khả năng tư duy và vận dụng kiến thức. Vì vậy, học sinh cần rèn kỹ năng đọc hiểu đề, phân tích và giải quyết vấn đề để tránh sai sót xuất phát từ việc hiểu sai yêu cầu đề bài.
Theo nhiều giáo viên, trong bối cảnh áp lực gia tăng, điều quan trọng nhất là học sinh cần chuẩn bị vững kiến thức nền tảng, rèn luyện kỹ năng làm bài và giữ tâm lý ổn định để có thể đạt kết quả tốt và trúng tuyển vào trường mong muốn.
Em Khánh Thư (học sinh lớp 9/1, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du) cho biết, em dự định đăng ký nguyện vọng 1 vào Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai, nguyện vọng 2 là Trung học phổ thông Bùi Thị Xuân và nguyện vọng 3 là Trung học phổ thông Marie Curie. Em cũng đăng ký vào lớp chuyên Hóa của Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong và Trung học phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa. Ngoài ra, em còn thử sức ở kỳ thi vào Trường phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Thư, việc đặt ra nhiều phương án giúp bản thân chủ động hơn trong lựa chọn và giảm áp lực trong kỳ thi.
Về phương pháp học, Thư cho rằng mỗi môn học có cách tiếp cận khác nhau. Với các môn tự nhiên, đặc biệt là môn Hóa, em chú trọng luyện tập thường xuyên để tích lũy kiến thức. Việc ôn luyện đề không chỉ nhằm giải đúng mà còn để hiểu bản chất vấn đề. Sau mỗi lần làm bài, em đều rút kinh nghiệm để áp dụng cho các dạng tương tự. Ngoài việc học trên lớp, Thư chủ động tìm thêm tài liệu nâng cao để mở rộng kiến thức và rèn luyện kỹ năng. Em cũng tham gia học thêm môn Toán và Hóa, hai môn thi còn lại em tập trung học trên lớp và tự ôn luyện thêm ở nhà.
Em Bích Ngân (ở phường Xuân Hòa) chia sẻ, em đặt mục tiêu vào lớp 10 chuyên Lý Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong và lớp 10 thường Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai. Để đạt được mục tiêu, em xác định phải học đều cả 4 môn thi. Ngoài giờ chính khóa, mỗi tuần em tham gia 3 buổi học thêm môn Toán, 1 buổi môn Văn, 2 buổi môn Tiếng Anh và 2 buổi môn Lý. Dù lịch học khá dày, em vẫn chủ động sắp xếp thời gian hợp lý giữa việc học tập, thể thao và nghỉ ngơi, giữ tinh thần thoải mái.
Bích Ngân cho biết, gia đình không đặt nặng áp lực điểm số mà quan tâm đến quá trình nỗ lực của em. Điều này giúp em giữ được tâm lý vững vàng trước kỳ thi. Theo Ngân, việc kỳ thi năm nay có thể diễn ra sớm hơn những năm trước không tạo áp lực quá lớn, thậm chí việc hoàn thành kỳ thi sớm giúp em có thêm thời gian cho các kế hoạch trong dịp hè.
Nhiều năm tham gia tư vấn tuyển sinh, thầy Nguyễn Hùng Khương, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Ten Lơ Man (phường Bến Thành) cho rằng, bên cạnh việc ôn tập kiến thức, yếu tố mang tính quyết định không kém là chiến lược lựa chọn nguyện vọng. Thực tế cho thấy, có những học sinh điểm thi không quá cao nhưng vẫn vào được trường công lập mong muốn nhờ đặt nguyện vọng hợp lý, trong khi một số học sinh khá lại không trúng tuyển do lựa chọn chưa phù hợp.
Theo thầy Khương, việc đánh giá đúng năng lực học sinh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc chọn trường và sắp xếp thứ tự các nguyện vọng. Học sinh nên xây dựng chiến lược trong đăng ký nguyện vọng; trong đó, nguyện vọng 1 đăng ký vào trường “mơ ước” để tạo động lực phấn đấu, nguyện vọng 2 phù hợp với năng lực thực tế, có khả năng trúng tuyển cao và nguyện vọng 3 mang tính an toàn để đảm bảo cơ hội trúng tuyển. Khi chọn trường, học sinh cần tìm hiểu kỹ thông tin, điểm chuẩn các năm trước, môi trường học tập và khoảng cách đi lại, tránh chọn trường theo danh tiếng hoặc xu hướng.
