Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nội dung Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tại Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở triển khai hiệu quả, thống nhất chính sách học bổng trên phạm vi toàn quốc; qua đó góp phần thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là hướng dẫn thống nhất việc xác định đối tượng được hưởng học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP.
Theo đó, bên cạnh các thí sinh đạt giải trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế và được xét tuyển thẳng, cơ hội nhận học bổng Chính phủ được mở rộng tới các thí sinh thuộc tốp 30% xuất sắc theo từng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc, trước khi nhập học.
Việc xác định đối tượng được hưởng học bổng được thực hiện trên cơ sở khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu số, góp phần tối ưu hóa quy trình xét duyệt, giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho người học.
Theo dự thảo, việc xét duyệt, chi trả, theo dõi và quản lý học bổng sẽ được thực hiện thông qua Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia, bảo đảm kết nối, chia sẻ và đối soát dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo với cơ quan quản lý.
Các cơ sở đào tạo có trách nhiệm khai thác dữ liệu tuyển sinh, dữ liệu đào tạo và các dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ trên hệ thống để tổ chức xét duyệt học bổng. Người học không phải nộp lại hồ sơ hoặc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống, trừ trường hợp cần xác minh do dữ liệu chưa đầy đủ hoặc có sai lệch.
Việc xét duyệt học bổng được thực hiện theo quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo và không làm phát sinh thủ tục hành chính đối với người học. Dự thảo cũng quy định cụ thể việc tổ chức xét duyệt, thời hạn hoàn thành xét hưởng học bổng, quy trình chi trả, theo dõi và cập nhật kết quả chi trả trên hệ thống thông tin.
Việc ứng dụng nền tảng dữ liệu số trong toàn bộ quá trình xét duyệt, quản lý và chi trả học bổng được xem là bước quan trọng trong thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động tuyển sinh, tổ chức đào tạo của giáo dục đại học; đồng thời góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong triển khai chính sách.
Dự thảo Thông tư cũng hướng dẫn thống nhất việc quản lý dữ liệu, xét duyệt và chi trả học bổng; lập dự toán kinh phí; thực hiện chế độ báo cáo; trình tự hoàn trả học bổng; cũng như trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và cơ sở đào tạo trong quá trình tổ chức thực hiện. Các quy định nhằm bảo đảm chính sách được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Bên cạnh việc quy định nguyên tắc triển khai chính sách, dự thảo Thông tư còn ban hành danh mục các ngành khoa học cơ bản được áp dụng mức học bổng; đồng thời xác định các ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược để áp dụng mức học bổng tương ứng.
Danh mục bao gồm nhiều lĩnh vực đang được ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, công nghệ sinh học, khoa học máy tính, công nghệ thông tin, khoa học và công nghệ vật liệu, toán học, vật lý, hóa học...
Đây sẽ là căn cứ quan trọng để các cơ sở đào tạo triển khai thống nhất chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, góp phần phát hiện, thu hút, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược; đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.
