Đoàn khảo sát trực tiếp tham quan khu công trình và trải nghiệm các yếu tố văn hóa bản địa, trong đó nổi bật là không gian văn hóa dân tộc Mường với tiếng chiêng, tiếng cồng và các hình thức đón khách truyền thống. Theo giới thiệu của Ban tổ chức, đây là điểm đến văn hóa tâm linh mới, được xây dựng dựa trên truyền thuyết địa phương gắn với việc vua Đinh Tiên Hoàng lập đàn tế trời, nhằm tưởng nhớ công lao dẹp loạn, thống nhất giang sơn và khai lập nhà nước Đại Cồ Việt.
Hiện nay, Thung Ui nằm cách chùa Bái Đính khoảng 3 km, thuộc Quần thể danh thắng Tràng An, vốn là một thung lũng khép kín có hồ nước tự nhiên, được bao bọc bởi các dãy núi đá vôi. Trong lịch sử nghi lễ cung đình, đàn tế trời còn gọi là đàn Nam Giao, nơi các hoàng đế cử hành nghi lễ tế trời để cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an và sự hưng thịnh của quốc gia. Theo giới nghiên cứu địa phương, vùng Hoa Lư từng là kinh đô của ba triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý nên dấu ấn nghi lễ và biểu tượng quyền lực vương triều vẫn còn in đậm trong ký ức lịch sử.
 |
Cổng vào Đài Kính Thiên, Thung Ui, Ninh Bình. Ảnh: BTC |
Ông Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình cho biết: "Đàn tế trời là một công trình tín ngưỡng cung đình, từ thời Đinh - Tiền Lê đến nhà Nguyễn (các triều đại phong kiến ở Việt Nam), hoàng đế các thời đều chú trọng lễ tế giao. Ninh Bình từng là kinh đô của 3 triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý. Vì thế dấu tích của kinh đô Hoa Lư xưa vẫn còn in đậm sâu đến ngày nay".
Ông cũng cho biết thêm: "Đàn Kính Thiên ở Hoa Lư xưa là nơi Đinh Bộ Lĩnh làm lễ tế trời, sau đó xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân, thu giang sơn về một mối. Năm 968, sau khi bình định thiên hạ, lên ngôi hoàng đế, đức vua đã tế cáo trời đất, công bố với thiên hạ, xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, lấy niên hiệu là Thái Bình và trở thành vị hoàng đế đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền tại Việt Nam".
 |
Các chất liệu văn hóa từ không gian văn hóa Mường được khai thác đậm nét tại Thung Ui. Ảnh: BTC |
Công trình hiện được phục dựng theo cấu trúc ba lớp cổng từ ngoài vào gồm Nhân môn, Địa môn, Thiên môn, dựa trên quan niệm Tam Tài trời đất con người trong tư duy cổ truyền. Đây là điểm du lịch được đưa vào khai thác từ năm 2018, với hệ thống nhà sàn, nhà cổ, vườn cây ăn trái, vườn hoa, phục vụ định hướng nghỉ dưỡng trong không gian thiên nhiên và tổ chức các hoạt động như teambuilding, đốt lửa trại. Đầu năm 2023, Ban Quản lý Khu du lịch Văn hóa tâm linh chùa Bái Đính triển khai tuyến xe điện phục vụ du khách tham quan chùa Bái Đính kết hợp trải nghiệm khu du lịch Thung Ui.
Theo cách lý giải của hướng dẫn viên bản địa, thuở trước người dân trong vùng còn nhiều khó khăn, chủ yếu trồng lúa và trồng ngô, muốn vào thung phải vượt qua các dãy núi bao quanh. Ai leo tới nơi cũng thốt lên “ui mệt quá” hoặc “ui giời ơi”, từ đó hình thành tên gọi Thung Ui.
Trong khuôn khổ buổi khảo sát, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết năm 2025, UNESCO và các tổ chức quốc tế đánh giá Tràng An là mô hình mẫu mực về phát triển du lịch và bảo đảm sinh kế cho người dân địa phương. Đặc biệt, Quần thể danh thắng Tràng An được định giá 213 tỉ USD.
Đại diện lãnh đạo Sở Du lịch Ninh Bình cho biết điểm đến mới này không chỉ là chứng tích lịch sử và văn hóa, nhắc nhớ về cội nguồn dân tộc và công lao của các bậc khai quốc, mà còn mở ra không gian du lịch mới, góp phần thu hút du khách và tạo thêm dư địa tăng trưởng cho du lịch Ninh Bình trong năm 2026.
 |
Sân khấu biểu diễn âm nhạc trong khu vực Thung Ui. Ảnh: BTC |
Chia sẻ về triển vọng du lịch Thung Ui, bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: "Vào mùa Xuân, người dân Việt Nam nói chung và Ninh Bình nói riêng thường tham gia các sự kiện lễ hội, lễ đền chùa rất đông. Với ý nghĩa đó, điểm du lịch Đàn Kính Thiên - Thung Ui sẽ là sản phẩm du lịch mới, đặc sắc, hứa hẹn sẽ thu hút lượng lớn khách du lịch trong mùa Xuân này".
Theo kế hoạch công bố, điểm du lịch văn hóa tâm linh Thung Ui cùng khu Đàn Kính Thiên dự kiến mở cửa đón khách vào dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Đây được xem là sản phẩm du lịch mới bổ sung trải nghiệm cho tuyến tham quan Tràng An, với trọng tâm là không gian văn hóa được kiến tạo theo truyền thuyết địa phương và tinh thần tưởng niệm công lao vua Đinh Tiên Hoàng.
Trong thời gian tới, một số bộ di cốt người tiền sử có niên đại từ khoảng 13.000 đến 50.000 năm dự kiến sẽ được lưu giữ và trưng bày tại khu vực Địa Môn. Đây là các phát hiện khảo cổ từ những đợt khai quật trong vùng lõi Quần thể danh thắng Tràng An, cung cấp bằng chứng khoa học về sự hiện diện rất sớm của con người tại khu vực này, qua đó góp phần làm rõ giá trị nổi bật của di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Tràng An.
