Năm học 2025-2026, Cần Thơ có 51.910 học sinh vào lớp 1, trong đó có 10.857 học sinh là người dân tộc thiểu số, chiếm gần 21% tổng số học sinh lớp 1.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ Trần Thị Huyền thông tin, hiện thành phố có 8.067 trẻ em dân tộc thiểu số còn hạn chế trong giao tiếp bằng tiếng Việt và có nhu cầu được hỗ trợ học tiếng Việt trước khi vào lớp 1. Con số này tương đương 74,3% tổng số học sinh dân tộc thiểu số chuẩn bị nhập học, cho thấy rào cản ngôn ngữ vẫn là một trong những khó khăn lớn đối với trẻ em ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Năm học 2026-2027, thành phố dự kiến tiếp tục tổ chức giảng dạy tiếng Việt cho khoảng 8.059 trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1. Để triển khai chương trình, ngành giáo dục sẽ huy động 319 giáo viên trực tiếp giảng dạy, bình quân mỗi giáo viên phụ trách một lớp. Chính sách được áp dụng đối với trẻ em là người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện sử dụng và giao tiếp bằng tiếng Việt còn hạn chế; áp dụng đối với giáo viên trực tiếp giảng dạy và các cơ sở giáo dục thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm giúp trẻ làm quen với ngôn ngữ sử dụng trong nhà trường, giảm bỡ ngỡ khi chuyển từ môi trường gia đình sang môi trường học tập chính khóa. Đây cũng là giải pháp được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai nhiều năm qua tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ngay từ bậc học đầu tiên.
Theo các nghiên cứu giáo dục, khả năng sử dụng tiếng Việt là yếu tố quyết định đến việc tiếp thu kiến thức ở tất cả các môn học trong chương trình tiểu học. Những học sinh không thành thạo tiếng Việt thường gặp khó khăn trong đọc hiểu, giao tiếp với giáo viên và bạn học, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập những năm đầu cấp.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi nêu rõ, thành phố dự kiến dành hơn 4,2 tỷ đồng từ ngân sách để thực hiện chương trình dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1. Nguồn kinh phí được sử dụng để hỗ trợ học liệu cho trẻ, tài liệu giảng dạy cho giáo viên và tổ chức các lớp học. Theo đó, mỗi trẻ em tham gia chương trình được hỗ trợ một bộ đồ dùng, tài liệu học tập theo chi phí thực tế nhưng tối đa 100.000 đồng/khóa học. Mỗi giáo viên được cấp một bộ tài liệu phục vụ giảng dạy theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo với mức hỗ trợ tối đa 340.000 đồng/người/khóa học.
Để bảo đảm chất lượng giảng dạy, các cơ sở giáo dục được bố trí giáo viên có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm, ưu tiên giáo viên biết tiếng dân tộc, am hiểu phong tục, tập quán và văn hóa địa phương. Mỗi lớp học được bố trí một giáo viên trực tiếp phụ trách. Việc ưu tiên đội ngũ giáo viên am hiểu ngôn ngữ và văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số sẽ giúp quá trình truyền đạt kiến thức hiệu quả hơn, tạo tâm lý gần gũi, giúp trẻ mạnh dạn giao tiếp, nhanh chóng hình thành kỹ năng sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt và học tập.
Ông Nguyễn Văn Khởi nêu rõ, chương trình hướng đến mục tiêu chuẩn bị tâm thế cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi bước vào lớp 1; nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt, kỹ năng giao tiếp và khả năng tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông, qua đó góp phần giảm chênh lệch về cơ hội học tập giữa học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số với các khu vực khác.
Việc đầu tư dạy tiếng Việt trước khi vào lớp 1 cũng được đánh giá là giải pháp mang tính lâu dài nhằm nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục theo tinh thần các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030.
Theo ngành giáo dục thành phố Cần Thơ, bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và học liệu, việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1 là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Khi được trang bị kỹ năng giao tiếp và vốn tiếng Việt ngay từ trước năm học mới, học sinh sẽ có điều kiện tiếp thu bài giảng tốt hơn, hạn chế tình trạng học chậm hoặc bỏ học do rào cản ngôn ngữ, đồng thời tạo nền tảng để phát triển toàn diện trong các cấp học tiếp theo.
