Nhận thức được vai trò quan trọng của văn hóa, giáo dục và thông tin trong thời chiến, UNESCO đã huy động hơn 75 triệu đô la Mỹ, với sự hỗ trợ của các quốc gia thành viên và các đối tác khác, để thực hiện các hành động cụ thể trên thực địa nhằm đáp ứng các nhu cầu phát sinh. Dựa trên những nỗ lực này, Tổ chức dự kiến sẽ huy động thêm 52 triệu đô la Mỹ cho hai năm tiếp theo và kêu gọi sự hỗ trợ tiếp tục của cộng đồng quốc tế.
Bảo vệ di sản văn hóa và hỗ trợ phục hồi
Kể từ tháng 2 năm 2022, cơ sở hạ tầng văn hóa của Ukraine đã chịu thiệt hại nặng nề. Đến nay, 526 di tích văn hóa đã được xác nhận là bị hư hại, phản ánh mức độ ảnh hưởng đến cảnh quan văn hóa của đất nước. UNESCO đã hợp tác với các cơ quan chức năng và đối tác quốc gia để hỗ trợ công tác bảo vệ di sản văn hóa và nỗ lực phục hồi. Hai dự thảo luật đã được thông qua trong lĩnh vực chống buôn bán trái phép tài sản văn hóa và bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể.
Trong khi đó, hai di sản thế giới và một địa điểm trong Danh sách dự kiến đang được nhận tài liệu nâng cao và hướng dẫn kỹ thuật về giảm thiểu rủi ro, chuẩn bị ứng phó khẩn cấp và sơ cứu di sản. Để tăng cường hơn nữa sự phối hợp trong nỗ lực phục hồi, một đơn vị hỗ trợ phục hồi đã được thành lập bởi Bộ Văn hóa, hỗ trợ quá trình phục hồi lâu dài cho lĩnh vực văn hóa của Ukraine.
UNESCO cũng đang tăng cường các thể chế văn hóa và năng lực chuyên môn. Hơn 2.500 chuyên gia văn hóa và sinh viên đại học đã được đào tạo chuyên sâu, 100 chuyên gia bảo tàng từ 77 tổ chức đang tham gia vào các chương trình nâng cao năng lực về chuyển đổi số hóa hệ thống quản lý và kiểm kê bảo tàng. UNESCO cũng đang cùng với 12 tổ chức lưu trữ của Ukraine trong việc bảo tồn và số hóa di sản tư liệu Do Thái.
Các tổ chức văn hóa và tri thức tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi và nâng cao năng lực của cộng đồng. Trung tâm Văn hóa Lviv cũng đã tổ chức hơn 130 sự kiện với hơn 3.500 người tham gia, đảm bảo sự liên tục của đời sống văn hóa và thúc đẩy đối thoại trong thời chiến.
Sự hỗ trợ của UNESCO cũng mở rộng đến việc bảo vệ di sản thiên nhiên. Tám khu dự trữ sinh quyển và một công viên quốc gia của Ukraine đã nhận được thiết bị thiết yếu để giám sát hệ sinh thái. Ngoài ra, UNESCO cũng đang hỗ trợ Ukraine giải quyết những tác động lâu dài của việc phá hủy đập Kakhovka đối với các chiến lược quản lý tài nguyên nước, nhằm đẩy nhanh việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững liên quan đến nước, Hiệp định Paris và Khung Sendai.
Nỗ lực vì sự liên tục và phúc lợi của giáo dục
Chiến tranh đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống giáo dục của Ukraine, với 4.093 cơ sở giáo dục bị hư hại hoặc phá hủy trên khắp cả nước. Để ứng phó, UNESCO đã hỗ trợ chính quyền quốc gia và các đối tác nhằm tăng cường môi trường học tập an toàn, năng lực giáo viên và phúc lợi học sinh.
Để tăng cường học tập kỹ thuật số, hơn 50.000 Chromebook đã được cung cấp cho giáo viên và 8.534 cho học sinh, trong khi hơn 77.400 nhà giáo dục đã được đào tạo về phương pháp sư phạm kỹ thuật số. 60 thủ thư từ 32 thư viện công cộng đã được đào tạo để cung cấp hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội, tiếp cận hơn 3.000 người, và các thư viện đã được trang bị hơn 1.500 cuốn sách liên quan đến hỗ trợ tâm lý xã hội.
Hơn 170.000 trẻ em dễ bị tổn thương đã nhận được hỗ trợ về sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội (MHPSS) thông qua các trường hè và trại hè. Ba mươi mốt Trung tâm Tài nguyên Hòa nhập cũng đã được trang bị các công cụ chẩn đoán, giúp hỗ trợ hơn 220.000 trẻ em có nhu cầu học tập đặc biệt .
Đồng thời, UNESCO đang hỗ trợ khôi phục môi trường học tập an toàn. Mười tám trường mẫu giáo đang được hỗ trợ phục hồi cơ sở vật chất, 32 cơ sở giáo dục khác đang được sửa chữa, mang lại lợi ích cho hơn 31.000 trẻ em và 2.200 nhân viên giáo dục. Tại Mykolaiv, 40 cơ sở giáo dục được phân tích mẫu nước định kỳ hai tuần một lần, giúp đảm bảo điều kiện an toàn cho hơn 68.000 người.
Bảo vệ nhà báo và tăng cường khả năng tiếp cận thông tin tin cậy
Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, 26 nhà báo và người làm truyền thông đã thiệt mạng, cho thấy những rủi ro đáng kể mà các chuyên gia truyền thông phải đối mặt khi đưa tin từ và trong Ukraine. UNESCO đã hỗ trợ các nhà báo thông qua một loạt các sáng kiến bảo vệ, hỗ trợ và xây dựng năng lực.
Hơn 5.100 chuyên gia truyền thông đã được hưởng lợi từ các chương trình nâng cao năng lực, hỗ trợ pháp lý và tâm lý xã hội, cũng như các biện pháp an ninh và an toàn. Ngoài ra, sáu Trung tâm Đoàn kết Nhà báo và Trung tâm Truyền thông Kyiv đã hỗ trợ hơn 3.000 nhà báo, cung cấp không gian an toàn để hỗ trợ nghề nghiệp, kết nối và tiếp cận các nguồn lực. Hỗ trợ tài chính khẩn cấp cũng đã được cung cấp, với 560 nhà báo nhận được trợ cấp khẩn cấp.
UNESCO cũng đang tăng cường khả năng chống chịu trước các thông tin sai lệch và năng lực hiểu biết về truyền thông. Hơn 13 triệu người xem đã được tiếp cận thông qua các chiến dịch giáo dục về truyền thông và thông tin (MIL), giúp chống lại thông tin sai lệch và thúc đẩy việc tiếp cận thông tin đáng tin cậy. Song song đó, hơn 300 thanh niên và 1.650 công chức đã được đào tạo về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm và đạo đức. Hơn 500 công tố viên đã được đào tạo về các tiêu chuẩn quốc tế để bảo vệ tự do ngôn luận và điều tra tội phạm chống lại nhà báo.
UNESCO ước tính cần 52 triệu USD để mở rộng các nỗ lực phục hồi trên các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, truyền thông, khoa học ở Ukraine và kêu gọi sự hỗ trợ quốc tế. Các hành động trong tương lai sẽ ưu tiên phát triển kỹ năng và các cơ hội đào tạo lại kỹ năng, đặc biệt là cho thanh niên, đồng thời tiếp tục hỗ trợ các cải cách quốc gia quan trọng trong giáo dục cơ bản và sức khỏe tâm thần, xã hội và hỗ trợ tâm lý. Các nỗ lực cũng sẽ thúc đẩy sự tham gia có ý nghĩa của thanh niên vào các quá trình phục hồi.
Trong lĩnh vực văn hóa, UNESCO sẽ mở rộng hỗ trợ tâm lý xã hội thông qua các hoạt động văn hóa, hỗ trợ khía cạnh kinh tế của văn hóa, tăng cường năng lực của các nghệ sĩ và các tổ chức văn hóa và thúc đẩy việc tiếp cận toàn diện các dịch vụ xã hội và không gian văn hóa. Di sản văn hóa cũng sẽ được tích hợp sâu hơn vào quy hoạch phục hồi địa phương và các quá trình phân quyền.
Việc hỗ trợ cho lĩnh vực truyền thông sẽ tập trung vào việc đảm bảo một môi trường truyền thông khả thi và độc lập, tăng cường an toàn cho các nhà báo, bảo vệ các kho lưu trữ truyền thông và nguồn thông tin.
Trong lĩnh vực khoa học và môi trường, UNESCO sẽ tiếp tục hỗ trợ giám sát và bảo vệ đa dạng sinh học, cung cấp quyền truy cập từ xa vào thiết bị khoa học và mở rộng các khoản tài trợ khoa học cũng như hỗ trợ tâm lý xã hội cho các nhà nghiên cứu. Những nỗ lực bổ sung sẽ góp phần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu để phục hồi khoa học và hỗ trợ việc thành lập nền tảng Diễn đàn Khoa học Đa bên của Ukraine.
Những sáng kiến này cũng sẽ góp phần bảo tồn và phục hồi cơ sở hạ tầng giáo dục, khoa học và văn hóa, giúp khôi phục những không gian thiết yếu cho cộng đồng và cho sự phục hồi lâu dài của Ukraine.
Công việc của UNESCO trong thời kỳ khủng hoảng được thực hiện với sự hợp tác chặt chẽ với chính quyền quốc gia, cộng đồng địa phương và các đối tác quốc tế để tối đa hóa tác động và phạm vi tiếp cận. UNESCO kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ và đầu tư, đảm bảo rằng những nỗ lực này có thể được mở rộng để bảo vệ di sản văn hóa, mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục, bảo vệ nhà báo, trao quyền cho phụ nữ và tăng cường sinh kế cho thanh niên. Cuối cùng, vì lợi ích của người dân, UNESCO nỗ lực xây dựng các cộng đồng kiên cường có khả năng duy trì sự phục hồi lâu dài.
