Kể từ năm 2002, UNESCO cùng các đối tác Afghanistan và quốc tế đã thực hiện một số chương trình trên phạm vi toàn quốc nhằm cải cách hệ thống giáo dục, bảo vệ di sản văn hóa, nâng cao năng lực khoa học và đảm bảo an toàn cho các nhà báo. Những sáng kiến này đã giúp thúc đẩy tiến trình hướng tới sự phát triển nhiều ý nghĩa của Afghanistan.
Những thành tựu mà Afghanistan đã đạt được
Tỷ lệ biết chữ tại quốc gia này tăng mạnh, từ 34% (2002) lên 43% (2020). Bắt đầu từ năm 2006 với sự hỗ trợ của các đối tác bao gồm Thụy Điển, Nhật Bản, Na Uy, Đan Mạch, các cơ quan của Liên hợp quốc và các tổ chức xã hội dân sự trong cả nước, UNESCO đã dẫn đầu chương trình xóa mù chữ lớn nhất trong lịch sử Afghanistan, đạt 1.242.000 người học, trong đó có 800.000 phụ nữ và trẻ em gái. 45.000 sĩ quan cảnh sát cũng đã được tiếp cận và đào tạo thông qua các chương trình xóa mù chữ.
Từ năm 2002 trở đi, UNESCO đã hỗ trợ chính phủ trong việc phát triển một cuộc cải tổ giáo dục trên toàn quốc, bao gồm tất cả các Chiến lược Quốc gia về Giáo dục, thành lập Viện Kế hoạch Giáo dục Quốc gia đầu tiên, xuất bản một phân tích ngành Giáo dục toàn cầu, khởi động một cuộc cải cách Chương trình Giáo dục Phổ thông (đạt hơn 1 triệu người học), và một kế hoạch chiến lược cho giáo dục đại học.
Kể từ năm 2018, chương trình Vật lý không biên giới (PWF) do Trung tâm Vật lý lý thuyết Quốc tế của UNESCO Abdus Salam điều hành đã hợp tác với Đại học Kabul để giúp các giảng viên phát triển chương trình giảng dạy về vật lý, bao gồm cả ở cấp độ đại học. Khoảng 400 sinh viên Afghanistan đã đến Đại học Kabul từ khắp đất nước để tham gia các khóa học Vật lý chuyên sâu tại Đại học Kabul.
UNESCO đã hỗ trợ xây dựng năng lực ở Afghanistan với hàng nghìn quan chức Afghanistan được đào tạo. Ngành Giáo dục ghi nhận 741 cán bộ quy hoạch của 34 tỉnh thành được tham gia các khóa nâng cao năng lực. Trong lĩnh vực Văn hóa, UNESCO cùng đối tác đã đào tạo một số chuyên gia và giám tuyển bảo tàng, cũng như các chuyên gia văn hóa có khả năng tiến hành kiểm kê và giám sát các khu di sản.
Các hoạt động bảo vệ quy mô lớn được tiến hành để bảo tồn những gì còn lại của di sản Thung lũng Bamiyan và các di tích mang tính biểu tượng khác của bản sắc Afghanistan và sự gắn kết dân tộc.
Một số sáng kiến văn hóa đã được thực hiện để hồi sinh nền văn hóa và sự sáng tạo của Afghanistan, đặc biệt thông qua việc ra mắt Trung tâm Văn hóa Bamiyan, một không gian triển lãm và đào tạo, cũng như thông qua các cuộc thi nhiếp ảnh.
Afghanistan hiện là quê hương của một trong những nền truyền thông năng động nhất trong khu vực, với 1.879 cơ sở truyền thông hoạt động, 203 kênh truyền hình, 349 đài phát thanh và 1.327 cửa hàng báo in. Vào năm 2020, có 1.741 nữ nhân viên truyền thông ở Afghanistan, trong đó có 1.139 nhà báo nữ.
Những thành tựu này đều cho thấy xã hội Afghanistan ngày nay đã khác rất nhiều so với 20 năm trước. Đất nước đã đạt được những bước tiến lớn, nhưng chúng phải được gìn giữ, nếu không sự phát triển của đất nước sẽ bị phá vỡ.
Vẫn còn nhiều thách thức đang ở phía trước đối với Afghanistan
12 triệu Thanh niên và người lớn (15+) ở Afghanistan vẫn thiếu các kỹ năng đọc viết cơ bản.
81 nhà báo đã bị giết từ năm 2006 đến năm 2021, trong đó có 7 nhà báo tính đến tháng 8/2021. Từ tháng 9/2020 - 2/2021, gần 1/5 nữ nhà báo bỏ nghề do các vụ bạo lực và đe dọa liên tục xảy ra.
Bằng việc nhắc lại những gì đã đạt được trong hai thập kỷ qua, UNESCO mong muốn nhắc nhở cộng đồng quốc tế về những gì đang bị đe dọa trong các lĩnh vực năng lực của mình, để làm chuẩn mực, từ đó điều chỉnh các thiết lập cho những hoạt động trong tương lai.
