Lằn ranh đỏ (Red line) là thuật ngữ dùng để chỉ về một giới hạn, ranh giới vô hình được vạch ra nhằm cảnh báo việc không được phép vượt qua ranh giới này do nguy cơ phải đối diện với một sự trừng phạt hoặc hậu quả bất lợi.
Phát biểu khai mạc phiên họp khẩn cấp tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc ở Geneva, hơn một tuần kể từ khi Taliban lên nắm quyền, bà Bachelet nhắc nhở các Quốc gia Thành viên về những báo cáo liên quan đến các vi phạm Luật nhân đạo quốc tế nhắm vào dân thường ở Afghanistan. Hội đồng Nhân quyền phải hợp tác đồng bộ để ngăn chặn các vụ lạm dụng tiếp theo, các Quốc gia Thành viên của Liên hợp quốc cần thiết lập một cơ chế chuyên dụng để giám sát tình hình đang phát triển nhanh chóng ở Afghanistan và việc Taliban có thực hiện theo đúng những lời hứa ban đầu hay không.
Một lằn ranh đỏ cơ bản cho thấy giới hạn hành xử của Taliban đối với phụ nữ và trẻ em gái, phải tôn trọng các quyền tự do, tự do đi lại, được giáo dục, được thể hiện ý kiến và làm việc, tuân theo các chuẩn mực nhân quyền quốc tế. Đặc biệt, việc đảm bảo tiếp cận giáo dục trung học có chất lượng cho trẻ em gái sẽ là một chỉ số thiết yếu để cam kết về quyền con người.
Bà Michelle Bachelet, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc
Trong số các vi phạm được báo cáo mà văn phòng của bà nhận được, đặc biệt phải kể đến các vụ hành quyết thường dân và các thành viên của lực lượng an ninh quốc gia Afghanistan, tuyển mộ binh lính trẻ em, đàn áp các cuộc biểu tình ôn hòa và các biểu hiện bất đồng chính kiến.
Nêu lên những lo ngại đó trước cuộc bỏ phiếu về dự thảo Nghị quyết kêu gọi điều tra và chịu trách nhiệm về các hành vi vi phạm nhân quyền, Đại sứ Afghanistan, Tiến sĩ Nasir Ahmad Andisha đã mô tả cảm giác sợ hãi bao trùm đất nước, với “hàng triệu người lo sợ cho tính mạng của bản thân”.
Tiến sĩ Andisha cảnh báo rằng một cuộc khủng hoảng nhân đạo đang diễn ra ngay tại thời điểm này, hàng ngàn người đang gặp rủi ro, từ những người bảo vệ nhân quyền đến các nhà báo, học giả, chuyên gia, thành viên xã hội dân sự và cựu nhân viên an ninh - “những người là xương sống - và chúng tôi hy vọng vẫn sẽ là - của một xã hội đương đại và dân chủ”.
Chúng tôi đãnchứng kiến một số lượng lớn các vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế và vi phạm nhân quyền được ghi lại và hầu hết các video khủng khiếp đó đều có sẵn trên mạng.
Đại sứ Afghanistan, Tiến sĩ Nasir Ahmad Andisha
 |
Một đứa trẻ đi qua khu trại tạm thời được dựng lên ở Kabul sau tình trạng mất an ninh diễn ra khắp Afghanistan. Ảnh: UNICEF Afghanistan. |
Afghanistan đang "trong thời khắc tồi tệ nhất"
Bà Anita Ramasastry, Chủ tịch Ủy ban Điều phối các Thủ tục Đặc biệt của Liên hợp quốc, cũng lưu ý rằng phụ nữ và trẻ em gái cũng như nhiều người di cư trong nước phải đối mặt với những rủi ro đặc biệt nghiêm trọng.
Nhiều người trong số này đang lẩn trốn khi Taliban tiếp tục lục soát từng nhà. Có những lo ngại nghiêm trọng rằng việc thu thập thông tin như vậy có thể khiến họ trở thành mục tiêu để trả đũa. Các cuộc tìm kiếm, bắt giữ, quấy rối và đe dọa, cũng như tịch thu tài sản và trả thù đã được báo cáo.
Bà Anita Ramasastry, Chủ tịch Ủy ban Điều phối các Thủ tục Đặc biệt của Liên hợp quốc
Bà Shaharzad Akbar, Chủ tịch Ủy ban Nhân quyền Độc lập Afghanistan, cảnh báo rằng Afghanistan hiện đang ở "thời điểm tồi tệ nhất" và cần sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế hơn bao giờ hết.
Những tiến bộ hứa hẹn của Taliban đi kèm với những vụ hành quyết, mất tích, các hạn chế đối với phụ nữ, phương tiện truyền thông và đời sống văn hóa. Đây không phải là lịch sử cổ đại. Ngay đầu tháng này, ngay hôm nay. Phụ nữ ở Afghanistan đang bị Taliban cấm đến nơi làm việc, các trường đại học đã được yêu cầu thảo luận về các lựa chọn mang màu sắc phân biệt giới tính, phụ nữ bị yêu cầu đi cùng với các thành viên nam trong gia đình ở nơi công cộng, các phương tiện truyền thông không phát sóng âm nhạc, các nhà báo và các nhà hoạt động đang lẩn trốn hoặc đang chạy trốn, các cựu thành viên của Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan đang sống trong mối lo về các vụ hành quyết, việc binh lính Taliban tiến hành khám xét từng nhà và thu thập thông tin...
Bà Shaharzad Akbar, Chủ tịch Ủy ban Nhân quyền Độc lập Afghanistan.
Trách nhiệm quốc gia
Đối với Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), Đại sứ Pakistan Khalil Hashmi nhắc lại cam kết của OIC hỗ trợ tiến trình hòa bình do Afghanistan làm chủ để đạt được một thỏa thuận chính trị toàn diện, với sự tham gia tích cực của cộng đồng quốc tế theo các đường lối chính trị, nhân đạo, nhân quyền và phát triển.
Đối với Hoa Kỳ, bà Uzra Zeya, Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách An ninh Dân sự, Dân chủ và Nhân quyền, nhấn mạnh rằng việc bảo vệ “thường dân, bao gồm phụ nữ và trẻ em gái, học giả, nhà báo, những người bảo vệ nhân quyền và các thành viên của sắc tộc, tôn giáo, và các nhóm thiểu số khác” phải được đặt lên hàng đầu.
Chúng tôi lên án các cuộc tấn công nhằm vào họ và những người đang tìm cách hỗ trợ họ, bao gồm cả nhân viên Liên Hợp Quốc và các nhà cung cấp viện trợ nhân đạo. Các cuộc tấn công như vậy phải dừng lại ngay lập tức, tất cả công dân Afghanistan và công dân nước ngoài muốn rời đi phải được phép thực hiện một cách an toàn.
Bà Uzra Zeya, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ phụ trách An ninh Dân sự, Dân chủ và Nhân quyền.
Sau cuộc họp, một dự thảo nghị quyết về Tăng cường thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền ở Afghanistan đã được thông qua mà không cần cử tri.
