Loãng xương là một trong những căn bệnh mãn tính, thường gặp phải ở những người có độ tuổi từ 45 trở lên. Theo thống kê cho thấy, phụ nữ có nguy cơ mắc phải tình trạng này cao gấp 2 lần so với nam giới.
Bệnh loãng xương là gì?
Loãng xương là tình trạng xương bị xốp và trở nên giòn hơn, dễ tổn thương, gãy khi không may bị chấn thương dù là nhẹ. Đây được coi là căn bệnh khó điều trị dứt điểm và để lại những hậu quả hết sức nặng nề như gãy xương, gù vẹo cột sống,… làm giảm khả năng lao động, vận động đi lại khó khăn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Trên thực tế cho thấy, có 2 quá trình đồng thời xảy ra tác động trực tiếp đến xương của con người, đó là quá trình tạo và hủy xương.
Trong độ tuổi phát triển, quá trình tạo xương chiếm ưu thế lớn hơn, nó phát triển và tạo thành những bè to. Đến độ tuổi trưởng thành nhất định, 2 quá trình này cân bằng với nhau, xương cứng chắc và đạt đến độ bền nhất định.
Giai đoạn 45 tuổi trở lên, quá trình tạo xương suy giảm, nhường chỗ cho sự hủy xương tăng lên. Ở thời điểm này, các bè xương trở nên mỏng, số lượng bè giảm và tạo ra các khoảng trống bên trong. Khoáng chất như canxi, photpho bị mất dần, chất khoáng giảm khiến cho xương trở nên nhẹ hơn.
Nguy cơ cao mắc loãng xương ở phụ nữ
Phụ nữ có nguy cơ mắc loãng xương cao hơn nam giới không phải do một nguyên nhân duy nhất, mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố sinh học, nội tiết và lối sống. Dưới đây là những lý do chính:
Sự suy giảm hormone estrogen sau mãn kinh
Đây là nguyên nhân quan trọng nhất. Estrogen có vai trò bảo vệ xương bằng cách ức chế quá trình hủy xương. Khi phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh (thường sau 45–50 tuổi), lượng estrogen giảm mạnh, dẫn đến tốc độ mất xương tăng nhanh hơn nhiều so với nam giới.
Nam giới cũng mất xương theo tuổi, nhưng hormone testosterone giảm chậm hơn nên quá trình này diễn ra từ từ.
Khối lượng xương ban đầu thấp hơn
Phụ nữ thường có kích thước xương nhỏ và mật độ xương thấp hơn nam giới ngay từ đầu. Vì vậy khi bước vào giai đoạn mất xương theo tuổi, “dự trữ” ít hơn khiến nguy cơ loãng xương cao hơn.
Tuổi thọ trung bình cao hơn
Phụ nữ sống lâu hơn nam giới, nên có nhiều thời gian hơn để trải qua giai đoạn mất xương và phát triển bệnh.
Thai kỳ và cho con bú
Trong thời gian mang thai và nuôi con bằng sữa mẹ, cơ thể người mẹ cần cung cấp nhiều canxi cho thai nhi và trẻ sơ sinh. Nếu không bổ sung đủ, canxi sẽ bị “rút” từ xương, làm giảm mật độ xương ở phụ nữ.
Yếu tố dinh dưỡng và thể trạng
Phụ nữ (đặc biệt người nhỏ, nhẹ cân) dễ thiếu canxi, vitamin D hoặc ăn kiêng quá mức, làm giảm quá trình tạo xương.
Lối sống và vận động
Một số phụ nữ ít vận động hơn hoặc có thói quen ít tập luyện sức mạnh, trong khi vận động là yếu tố rất quan trọng để duy trì xương chắc khỏe.
Những nguyên nhân gây bệnh loãng xương ít ngờ đến
Tuổi tác được xem là nguyên nhân hàng đầu gây nên bệnh tật, trong đó có tình trạng loãng xương. Tình trạng này gây suy giảm mật độ và làm tổn thương vi cấu trúc của xương. Nếu người bệnh không cẩn thận trong việc đi lại, hoạt động nặng thì rất dễ bị gãy, đây được xem là biến chứng nghiêm trọng nhất là bệnh loãng xương gây ra.
Chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học
Trong bữa ăn, thức uống hàng ngày có sự thiếu hụt canxi và các khoáng chất như vitamin D, B6, Photpho, magie,… hay cơ thể bạn không thể hấp thu được chất dinh dưỡng vì một số lý do nào đó thì nguy cơ mắc bệnh loãng xương là rất cao. Bên cạnh đó, việc ăn quá nhiều một số chất cũng gây ảnh hưởng xấu đến hệ xương:
Protein
Đây là một chất quan trọng đối với cơ thể, không thể thiếu trong chế độ dinh dưỡng khoa học, hợp lý. Tuy nhiên, việc lạm dụng quá nhiều sẽ gây ảnh hưởng không tốt, làm giảm canxi.
Sử dụng nhiều chất kích thích
Thuốc lá, rượu,… là những yếu tố được xem là có hại cho sức khỏe cũng như vấn đề về xương khớp, làm giảm sự hấp thụ canxi và khả năng sử dụng của cơ thể.
Lười luyện tập thể dục
Luyện tập thể dục, thể thao hàng ngày là phương pháp bảo vệ sức khỏe, tăng cường sức đề kháng tốt nhất, là liều thuốc giúp cho hệ xương, khớp trở nên dẻo dai..Nếu bạn không tập luyện, xương sẽ trở nên yếu và dễ gây ra tình trạng loãng xương và các vấn đề về sức khỏe khác.
Đối với người làm công việc văn phòng, ít đi lại, vận động thì nên dành nhiều thời gian mỗi ngày hơn để chăm sóc sức khỏe cho hệ xương của bản thân.
Tác dụng phụ của một số loại thuốc
Trong một số loại thuốc chữa bệnh, có chứa chất ảnh hưởng và gây nên tình trạng loãng xương. Cụ thể như:
Loại thuốc chống co giật hoặc điều trị bệnh động kinh.
Hormon tuyến giáp được sử dụng cho những bệnh nhân suy giáp, sử dụng liều lượng nhiều sẽ khiến cho hệ xương trở nên yếu đi.
Trọng lượng cơ thể
Ngoài chế độ ăn uống thiếu khoa học, lười luyện tập thể dục thể thao thì trọng lượng cơ thể cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh loãng xương. Tình trạng này có xu hướng xảy đến với những người nhẹ cân hơn, đặc biệt là phụ nữ có thân hình bé và hệ xương nhỏ.
Phòng chống bệnh loãng xương
Xây dựng chế độ ăn uống đầy đủ, khoa học: Đảm bảo cung cấp đầy đủ lượng chất dinh dưỡng cho cơ thể.
Thường xuyên luyện tập thể dục, thể thao nhằm nâng cao sức khỏe, tăng sức đề kháng và đảm bảo hệ xương được bảo vệ hàng ngày.
Thuốc lá, rượu, bia,… là những thứ mà bạn cần phải hạn chế tối đa.
Thực hiện việc kiểm tra, thăm khám sức khỏe định kỳ để phát hiện kịp thời những vấn đề xấu trong cơ thể để có những biện pháp điều trị sớm và kịp thời.
Sử dụng các loại thuốc trong điều trị bệnh tật đúng liều lượng, tuyệt đối không tự ý uống thêm khi chưa có chỉ định của bác sỹ chuyên khoa.
Duy trì trọng lượng cơ thể sao cho phù hợp, không để tình trạng thừa cân, béo phì hoặc thiếu cân.
Tăng cường vitamin D cho cơ thể nhằm cải thiện khả năng hấp thụ canxi.
Tầm soát loãng xương
Loãng xương ở giai đoạn đầu không có dấu hiệu rõ ràng. Đa số người bệnh chỉ cảm thấy những dấu hiệu rất mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng thoái hóa thông thường hoặc già đi do tuổi tác như đau âm ỉ vùng thắt lưng, mỏi gối khi vận động, cứng khớp buổi sáng.
Loãng xương thường chỉ được phát hiện khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh té ngã gãy xương, xẹp lún đốt sống. Những chấn thương này không trực tiếp đe dọa tính mạng nhưng gây đau nhiều và giảm khả năng vận động, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như nhiễm trùng do loét tì đè, huyết khối tĩnh mạch...
Tầm soát loãng xương đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe người cao tuổi, nhất là ở phụ nữ. Dù không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng nếu được phát hiện sớm, loãng xương có thể được kiểm soát, giúp duy trì khả năng vận động độc lập, phòng ngừa các biến chứng làm giảm chất lượng cuộc sống.
