Nhìn lại lịch sử, có thể thấy, trong kháng chiến, kiến quốc cũng như trong xây dựng đất nước; trong sản xuất chiến đấu năm xưa cũng như trong lao động, nghiên cứu khoa học ngày nay, dù trong bất kỳ hoàn cảnh, cương vị nào, phụ nữ Việt Nam luôn là hiện thân của những giá trị tốt đẹp nhất; là những người ngày ngày nỗ lực "thêu hoa, dệt gấm" làm nên những kỳ tích mới tô điểm cho bức tranh non sông; đóng góp thêm những viên gạch "hồng" xây dựng nước Việt Nam phát triển giàu mạnh.
Hiện thân của những giá trị tốt đẹp nhất
Phụ nữ Việt Nam luôn giữ vai trò rất quan trọng và được xem là người “người giữ lửa” trong gia đình. Yêu chồng thương con, chăm sóc sức khỏe cho các thành viên, sắp xếp tổ chức cuộc sống gia đình, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa gia đình, dòng họ… là truyền thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam.
Bởi thế, dân ta có câu: "Phúc đức tại mẫu", "Của chồng công vợ", “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”... và những giá trị văn hóa tốt đẹp ấy vẫn luôn được giữ gìn, trao truyền và phát triển qua nhiều thế hệ.
Không chỉ có vị trí quan trọng trong gia đình, từ thuở bình minh của lịch sử dân tộc, phụ nữ Việt Nam đã nêu cao tinh thần yêu nước, bất khuất, khí phách quật cường mà hình ảnh tiêu biểu là Bà Trưng, Bà Triệu và nhiều bậc nữ kiệt khác.
Trong các cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại của dân tộc, những tấm gương sáng của các nữ chiến sỹ cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Định, Nguyễn Thị Chiên, Võ Thị Thắng… cùng sự hy sinh cao cả của các Mẹ Việt Nam Anh hùng đã trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.
Bởi thế, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành tặng cho phụ nữ Việt Nam tám chữ vàng “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.”
Ngày nay, dù ở bất kỳ hoàn cảnh và vị trí công tác nào, phụ nữ Việt Nam luôn phát huy cao độ giá trị truyền thống và phẩm chất tốt đẹp, đoàn kết, năng động, sáng tạo, “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, có nhiều đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Sự đóng góp này xuất hiện ở tất cả các tầng lớp phụ nữ trong xã hội, từ nông dân, công nhân, người lao động, văn nghệ sỹ, công chức, viên chức, giáo viên, nhà báo, luật sư, doanh nhân, đến các vận động viên, cán bộ ngoại giao, lực lượng vũ trang, nữ quân nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc...
Ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia vào các vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị. Hiện nay, đội ngũ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý các cấp có vai trò rất quan trọng. Cấp Trung ương có 21 nữ Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV với 3 nữ Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Tỉ lệ cấp ủy viên nữ bình quân ở cấp tỉnh đạt gần 18,7%; tỉ lệ cấp ủy viên nữ cấp xã toàn quốc đạt gần 27,4%. Tỉ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XV đạt gần 30,3%-cao nhất trong 45 năm qua, thuộc nhóm dẫn đầu châu Á. Tỉ lệ nữ ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI đạt gần 45,4%.
Nhiều phụ nữ là sỹ quan cấp tướng trong quân đội nhân dân, công an nhân dân. Nhiều nữ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học nữ có nhiều công trình nghiên cứu, đạt những giải thưởng danh giá.
Giai đoạn 2020-2025, có 900 giáo sư và phó giáo sư là nữ được công nhận (chiếm gần 30% tổng số đạt chuẩn); số lượng công trình nghiên cứu khoa học của cán bộ, nhà khoa học nữ ngày càng tăng.
Tỉ lệ lao động nữ tham gia lực lượng lao động đạt 62,4%; doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ chiếm 28,2%.
Phụ nữ hôm nay cống hiến tài năng, trí tuệ, khẳng định vai trò, vị thế
Đảng, Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với phụ nữ; ban hành nhiều chủ trương, chính sách khẳng định vị thế và tạo cơ hội để phụ nữ tham gia đóng góp trong mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã nhấn mạnh một nhiệm vụ quan trọng là "Chăm lo xây dựng phụ nữ Việt Nam thời đại mới, phát huy truyền thống, tiềm năng, thế mạnh, trí tuệ và tinh thần làm chủ, khát vọng vươn lên của phụ nữ."
Trong giai đoạn hiện nay, đội ngũ nữ trí thức, nữ khoa học là một trong những lực lượng quan trọng và rất tích cực trong việc triển khai thực hiện các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Có thể khẳng định, phụ nữ trong cả nước đã nỗ lực, phấn đấu vươn lên, không ngại khó khăn, gian khổ, năng động, sáng tạo, tích cực học tập, hăng say lao động, đam mê nghiên cứu, cống hiến tài năng, trí tuệ, khẳng định vai trò, vị thế và có nhiều đóng góp tích cực trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước.
Trong đó, lực lượng nữ lãnh đạo quản lý và nữ trí thức, các nhà khoa học nữ đã có nhiều thành tích xuất sắc, nổi bật và có những đóng góp thiết thực, hiệu quả, là lực lượng tiên phong, đi đầu, là tấm gương sáng cho các tầng lớp phụ nữ học tập và noi theo.
Thời gian qua, công tác phát triển phụ nữ đạt được nhiều kết quả tích cực. Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách giúp phụ nữ khởi nghiệp, tạo sinh kế, thúc đẩy xóa đói, giảm nghèo, phát huy vai trò của phụ nữ...
Công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ được đẩy mạnh, nhất là trong hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đối ngoại, hội nhập quốc tế. Vai trò của các tổ chức hội phụ nữ được nâng cao, nhất là vai trò đại diện; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và vận động xã hội thực hiện bình đẳng giới.
Phụ nữ ngày càng tích cực, năng động tham gia làm chủ và lao động sản xuất. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nữ và phát triển đội ngũ trí thức, nhà khoa học nữ có nhiều chuyển biến.
Trong hơn 40 năm qua (1985-2025), Giải thưởng Kovalevskaia đã vinh danh 22 tập thể và 57 cá nhân nhà khoa học nữ với nhiều công trình nghiên cứu mũi nhọn về khoa học tự nhiên, khoa học cơ bản, có tính ứng dụng cao và có tác động mạnh mẽ đến nền khoa học nước nhà.
Những nhà khoa học nữ đã nhận giải thưởng Kovalevskaia trong hơn 40 năm qua chính là hiện thân của trí tuệ và sự cống hiến. Các bác, các cô, các chị đã phải hy sinh hạnh phúc riêng để vừa làm tròn thiên chức của người mẹ, người vợ, người con trong gia đình; vừa để thực hiện sứ mệnh nghiên cứu khoa học cao cả và sự cống hiến tận tụy cho đất nước.
Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới; để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên và hiện thực hóa 2 mục tiêu chiến lược 100 năm, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 57, 59, 68 và các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị đã xác định: Khoa học công nghệ là động lực then chốt; đổi mới sáng tạo là lựa chọn chiến lược; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là điều kiện tiên quyết; hội nhập quốc tế là con đường tất yếu.
Trong tiến trình phát triển và trung tâm của sự chuyển đổi đó, phụ nữ Việt Nam chính là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, là chủ thể tích cực tham gia dẫn dắt và làm chủ những vận hội mới như Bác Hồ đã nhấn mạnh: "Tất cả phụ nữ phải hăng hái nhận lấy trách nhiệm của người làm chủ đất nước."
Nhắc lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu: "Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cũng như già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ" Thủ tướng Phạm Minh Chính trong buổi gặp mặt nữ lãnh đạo, quản lý các cơ quan Trung ương và trao giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho rằng, đó không chỉ là lời khen, lời động viên mà còn là tin tưởng, kỳ vọng của Bác Hồ kính yêu đối với phụ nữ Việt Nam.
Thủ tướng mong muốn và tin tưởng rằng, với những truyền thống vẻ vang được hun đúc hàng nghìn năm qua, với những phẩm chất cao đẹp không ngừng được bồi đắp trong thời đại mới, phụ nữ Việt Nam sẽ luôn tự tin, bản lĩnh, sáng tạo, chủ động nắm bắt thời cơ, vươn lên làm chủ, khẳng định mình; trở thành lực lượng nòng cốt, nhân tố kiến tạo tiến trình đổi mới và phát triển, đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
