Cuộc bầu cử lần này cũng là thước đo sinh động đối với năng lực tổ chức, điều hành của bộ máy chính quyền các cấp, đặc biệt là ở cơ sở. Nghị quyết số 199/2025/QH15 của Quốc hội XV đã ấn định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là ngày 15/3/2026.
Bộ Nội vụ là cơ quan thường trực của Chính phủ, giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo việc tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp theo quy định của pháp luật về bầu cử và phân công của Hội đồng bầu cử quốc gia. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tham mưu giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai công tác bầu cử theo thẩm quyền; hướng dẫn, đôn đốc UBND các cấp tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về bầu cử, các văn bản hướng dẫn của Hội đồng bầu cử quốc gia và các cơ quan trung ương.
Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ trực tiếp hướng dẫn nghiệp vụ, theo dõi, tổng hợp tình hình, kết quả triển khai công tác bầu cử trong phạm vi cả nước, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Hội đồng bầu cử quốc gia để chỉ đạo, điều hành thống nhất, thông suốt, hiệu quả.
Thời gian qua, bên cạnh việc tham mưu, giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư số 21/2025/TT-BNV hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử.
Thông tư nêu rõ việc phân chia khu vực bầu cử, khu vực bỏ phiếu; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện các nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử; nội quy phòng bỏ phiếu, thể lệ bầu cử; tổ chức và hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương… Theo đó, việc phân chia các đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp xã thực hiện theo quy định tại Điều 10 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND số 85/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 83/2025/QH15.
Căn cứ số dân, số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở địa phương, Ủy ban bầu cử cấp tỉnh dự kiến số lượng đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội khóa XVI được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử để đề nghị Hội đồng bầu cử quốc gia xem xét, quyết định. Căn cứ số dân, số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp xã được bầu, UBND cấp tỉnh, cấp xã dự kiến số lượng đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031 của cấp mình được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử để đề nghị Ủy ban bầu cử cùng cấp xem xét, quyết định.
Các văn bản về hướng dẫn nghiệp vụ công tác bầu cử được Bộ Nội vụ ban hành đã giúp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan của HĐND, UBND cấp tỉnh, cấp xã, đặc biệt các tổ chức phụ trách bầu cử được thành lập ở cấp tỉnh, cấp xã và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện cuộc bầu cử, thực hiện tốt các quyền hạn, trách nhiệm, công việc cụ thể của mình trong công tác bầu cử theo quy định của pháp luật hiện hành. Đồng thời, để giúp thuận lợi cho việc tra cứu thông tin trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ của các cá nhân, tổ chức liên quan, Bộ Nội vụ cũng đã xây dựng tài liệu tập huấn hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử.
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Có 5 địa phương có số đại biểu Quốc hội nhiều nhất là Thành phố Hồ Chí Minh (38 đại biểu, 13 đơn vị bầu cử), Hà Nội (32 đại biểu, 11 đơn vị bầu cử), An Giang (21 đại biểu, 7 đơn vị bầu cử), Hải Phòng (19 đại biểu, 7 đơn vị bầu cử), Ninh Bình (19 đại biểu, 8 đơn vị bầu cử).
Theo báo cáo của Hội đồng bầu cử quốc gia, cả nước có 724 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh với 2.554 đại biểu được bầu và 22.451 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp xã với 72.613 đại biểu được bầu. Các hội nghị hiệp thương và công bố danh sách chính thức người ứng cử được tổ chức đúng thời hạn, bảo đảm dân chủ, công khai, đúng quy trình. Các địa phương đã hoàn thành việc lập và niêm yết danh sách cử tri theo đúng quy định của Luật Bầu cử. Tính đến nay, tổng số cử tri là 73.457.255 người.
Công tác chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức triển khai bầu cử tại các địa phương được thực hiện kịp thời, nghiêm túc, bám sát chỉ đạo của Trung ương và Hội đồng bầu cử quốc gia. Đối với địa bàn có điều kiện đặc thù, Hội đồng bầu cử quốc gia đã thống nhất cho bầu cử sớm tại 213 khu vực bỏ phiếu của 11 tỉnh, thành phố.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết, trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính, công tác bầu cử đặt ra những yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn và chặt chẽ hơn: từ việc lập danh sách cử tri, tổ chức khu vực bỏ phiếu, bảo đảm an ninh, an toàn, cho đến xử lý các tình huống phát sinh trước, trong và sau ngày bầu cử.
“Thực tiễn các kỳ bầu cử trước cho thấy, chất lượng cuộc bầu cử không chỉ phụ thuộc vào văn bản pháp luật, mà phụ thuộc rất lớn vào trình độ, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ trực tiếp làm công tác bầu cử, nhất là các thành viên Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử”, Thứ trưởng Long cho hay.
Có thể thấy trong các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiều nhiệm kỳ qua, Bộ Nội vụ luôn chủ động, tích cực chuẩn bị và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thực hiện đầy đủ, đúng quy trình nghiệp vụ, góp phần quan trọng bảo đảm để mỗi cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, thành công và Ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân.
