Tín ngưỡng thờ Đức Thánh Tản Viên Sơn đã được nhân dân ngàn đời lưu giữ. Tục thờ Tản Viên Sơn Thánh đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2018.
Tập quán thờ Tản Viên Sơn Thánh ở huyện Ba Vì hàm chứa nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, xã hội… Bên cạnh đó, tục thờ Tản Viên Sơn Thánh mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, hàm chứa giá trị giáo dục truyền thống "Uống nước nhớ nguồn"...
Đóng vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng thờ Tản Viên Sơn Thánh không chỉ nổi bật về khả năng lan tỏa, sức sống lâu bền, mà còn thể hiện tính thống nhất trong sự đa dạng văn hóa của cộng đồng các dân tộc cùng chung tín ngưỡng.
Cùng với nhiều nghi thức, tục thờ khác nhau, lễ tưởng niệm Ngày Thánh hóa (diễn ra ngày 6/11 Âm lịch) đã và đang được chính quyền và nhân dân Ba Vì nỗ lực khôi phục, bảo tồn với đầy đủ các nghi thức truyền thống lâu đời, nhằm phát huy hiệu quả nhất giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Hằng năm lễ hội tại các di tích thờ Tản Viên Sơn Thánh thường diễn ra vào khoảng rằm tháng Giêng và lễ tưởng niệm ngày hóa của Đức Thánh Tản được thực hiện vào ngày mùng 6 tháng 11 âm lịch.
Theo UBND huyện Ba Vì, năm nay, Lễ dâng hương tưởng niệm Ngày hóa của Đức Thánh Tản được huyện Ba Vì tổ chức vào đúng ngày Thánh hóa, ngày mùng 06 tháng 11 âm lịch. Tại Lễ dâng hương, huyện Ba Vì cũng sẽ tổ chức Lễ đúc chuông đồng tại di tích đền Trung, xã Minh Quang.
Chuông đồng dự kiến đúc cao 2,15m, nặng 968 kg, chất liệu bằng đồng đỏ do các nghệ nhân thực hiện.
Việc đúc chuông đồng có ý nghĩa to lớn. Chuông đồng được coi là một bảo pháp không thể thiếu trong các đình, đền, chùa, là một khí cụ linh thiêng có sức lan tỏa rất lớn tới đời sống tâm linh.
Tiếng Chuông khai sáng tâm hồn, gợi mở ra tâm hồn thanh tịnh của mỗi người. Tiếng Chuông thôi thúc những điều tốt đẹp trong con người, hướng đến cái thiện, lòng vị tha. Hơn thế, tiếng chuông còn đưa bản thân mỗi người về cái "nhất tâm" làm những điều lành, điều thiện để cuộc sống tốt đẹp hơn.
Trong những năm qua, bằng những chủ trương đúng đắn, những việc làm thiết thực, được Thành phố quan tâm, huyện Ba Vì đã chỉ đạo tốt công tác bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản văn hóa như: Thực hành tín ngưỡng di sản Văn hóa phi vật thể Tục thờ Tản Viên Sơn Thánh, mở rộng vùng tổ chức lễ hội Tản viên Sơn Thánh, phối hợp với huyện Thanh Thủy (Phú Thọ) tổ chức thành công lễ hội Tản Viên Sơn năm 2023.
Bên cạnh đó, tu bổ và tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa, trong đó có cụm di tích đền Thượng - đền Trung- đền Hạ, tiếp tục được đầu tư tu bổ, phát huy giá trị và xây dựng điểm đến thu hút du khách…
