Sốt xuất huyết tiếp tục là mối đe doạ sức khoẻ cộng đồng với những chuyển biến khó lường. Dù đầu năm thường được xem là thời điểm "lắng bệnh", nhưng tại các bệnh viện vẫn ghi nhận nhiều ca sốt xuất huyết trở nặng với sốc sâu, tái sốc, tổn thương gan nghiêm trọng, phải điều trị dài ngày. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, tích lũy từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước có 168.140 trường hợp mắc, 33 ca tử vong do sốt xuất huyết (1). Riêng trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, toàn quốc ghi nhận 1.431 ca mắc, từ đầu năm 2026 đã có 4 trường hợp tử vong vì bệnh này (2)
Ngày 12/3, Bộ Y tế cảnh báo số ca mắc sốt xuất huyết đang tăng nhanh tại các tỉnh khu vực phía Nam, miền Trung, Tây Nguyên và một số tỉnh, thành phố lớn khu vực miền Bắc như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh. Dự báo, với thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều, cao điểm dịch bệnh ở các tỉnh miền Nam, miền Trung có thể bắt đầu từ tháng 6; từ tháng 8 đối với các tỉnh miền Bắc và kéo dài đến tận tháng 11 cuối năm. (3)
Vừa qua, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cũng đánh giá dịch sốt xuất huyết ở TP.HCM có nguy cơ tăng sớm hơn so với những năm trước. Theo ghi nhận, từ đầu năm đến nay, toàn thành phố có hơn 11.621 ca mắc sốt xuất huyết (4).
Trước bối cảnh đó, Bộ Y tế ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2026, gia tăng phối hợp liên ngành trong phòng, chống dịch bệnh, yêu cầu các địa phương rà soát, xử lý sớm điểm nguy cơ theo phương châm “4 tại chỗ”. Công tác dự phòng, giám sát, kiểm soát dịch, tiêm chủng, điều trị, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng cũng được yêu cầu triển khai đồng bộ, nhanh chóng, kịp thời; hướng đến giảm thiểu tối đa nguy cơ lây lan, bùng phát sốt xuất huyết và các dịch bệnh khác, đặc biệt ở các địa phương có nguy cơ cao.
 |
| Tiêm vắc xin là một phần của chiến lược kiểm soát dịch sốt xuất huyết, giúp gia tăng khả năng phòng bệnh cũng như giảm thiểu gánh nặng về sức khỏe, kinh tế cho cả gia đình. |
Sốt xuất huyết lây truyền từ người sang người qua trung gian muỗi vằn (muỗi Aedes). Loài muỗi này sinh sản nhanh ở điều kiện độ ẩm cao, trong ao tù nước đọng, các dụng cụ chứa nước quanh nhà… Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quá trình đô thị hóa nhanh với mật độ dân cư cao, hệ thống cấp thoát nước chưa đồng bộ và sự hiện diện của nhiều vật chứa nước nhân tạo càng làm gia tăng các điểm nước đọng. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn sinh sản và làm tăng nguy cơ lây truyền trong khu dân cư đông đúc (5). Ngay cả những nơi tưởng chừng “vô hiệu” với muỗi như chung cư, nhà cao tầng nguy cơ sốt xuất huyết luôn hiện hữu.
ThS.BS. Tôn Thất Cảnh Trí - Quản lý chuyên môn Y khoa Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng do sốt xuất huyết bao gồm: trẻ sơ sinh; phụ nữ mang thai; người trên 65 tuổi; những người mắc các bệnh nền như: đái tháo đường, huyết áp cao, bệnh thận hoặc gan mãn tính... Bên cạnh đó, trên 80% người mắc sốt xuất huyết không có triệu chứng vẫn có khả năng lây nhiễm cho người khác. Do vậy, người dân cần chủ động phòng ngừa muỗi đốt và theo dõi sức khỏe sát sao trong mùa dịch.
Một điểm đáng nói khác, nếu nhiều năm về trước bệnh nhân chủ yếu là trẻ em, thì ngày nay số ca mắc sốt xuất huyết ở người lớn tăng mạnh, đến từ tâm lý chủ quan. Người trưởng thành khi mắc sốt xuất huyết thường có nguy cơ bệnh nặng hơn trẻ em và dễ gặp biến chứng nguy hiểm (6). Theo chuyên gia đầu ngành, điều đáng sợ là diễn biến khó lường cùng sự trở nặng đột ngột của bệnh. Nhiều người vẫn nghĩ đây chỉ là một cơn sốt thông thường, nhưng thực tế bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh. Có những bệnh nhân bề ngoài vẫn tỉnh táo, nhưng huyết áp đã tụt sâu, mạch nhanh nhỏ - dấu hiệu của "sốc nặng" mà chính họ cũng không hề hay biết. Khi đã rơi vào sốc, xuất huyết nặng hay suy đa tạng, mỗi phút trôi qua đều là cuộc đua sinh tử (7).
Ngay cả khi qua cơn nguy kịch, người bệnh vẫn đối mặt với di chứng hậu sốt xuất huyết kéo dài cả về thể chất lẫn tinh thần. Cùng với đó, gánh nặng về chi phí có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng cho một ca bệnh kéo dài.
 |
| Hệ thống trung tâm tiêm chủng Long Châu ghi nhận nhiều gia đình quan tâm đến tiêm phòng sốt xuất huyết trong giai đoạn giao mùa sau Tết. |
Với diễn biến dịch tễ phức tạp, thời tiết nồm ẩm ở miền Bắc và tăng cao ca mắc ở miền Nam, miền Trung như hiện nay, ThS.BS. Cảnh Trí lưu ý cách chủ động phòng bệnh cho cả gia đình:
Thứ nhất là bảo vệ bản thân khỏi muỗi đốt bằng cách mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, dùng kem/xịt chống muỗi, lắp lưới chống muỗi cửa sổ, cửa ra vào, dùng điều hòa hoặc quạt để hạn chế muỗi.
Thứ hai là ngăn ngừa muỗi sinh sản bằng cách: loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng (chai lọ, lốp xe, chậu cây, máng xối…), đậy kín bể nước, thả cá diệt lăng quăng, thay nước bình hoa thường xuyên, phun hóa chất diệt muỗi khi có dịch theo hướng dẫn y tế.
Thứ ba là tiêm phòng vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết. Hiện vắc xin phòng sốt xuất huyết Qdenga đã có ở hệ thống trung tâm tiêm chủng, dành cho đối tượng từ 4 tuổi trở lên và đạt hiệu quả bảo vệ hơn 80% đối với nguy cơ mắc bệnh và trên 90% trong việc giảm nguy cơ nhập viện và mắc bệnh nặng.
Cuối cùng, nếu bị sốt xuất huyết, điều quan trọng là phải nghỉ ngơi, uống nhiều nước; sử dụng acetaminophen (paracetamol) để giảm đau, hạ sốt, tránh sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen và aspirin. Hãy theo dõi các triệu chứng nghiêm trọng và liên hệ đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.
Ghi nhận tại Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, từ cuối năm 2025 đến nay, người dân quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp phòng bệnh, số lượng khách hàng tìm hiểu và tiêm phòng sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng. Hơn 60% là các gia đình, đặc biệt phổ biến ở nhà có con nhỏ. Đơn vị cho biết luôn đảm bảo an toàn tiêm chủng, nguồn cung và liên tục cập nhật danh mục vắc xin mới nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu ngày càng cao của người dân. Không chỉ sốt xuất huyết, hệ thống còn cung cấp nhiều loại vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm phổ biến khác như: cúm, sởi, phế cầu, rubella, thuỷ đậu, dại… cùng gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe trong giai đoạn giao mùa.
