Đại hội XIV của Đảng: Xác lập nền tảng tự chủ công nghệ trong giai đoạn mới

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Đại hội XIV) của Đảng Cộng sản Việt Nam được kỳ vọng sẽ là dấu mốc quan trọng trong việc xác lập các định hướng phát triển lớn của đất nước trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới biến động nhanh chóng, yêu cầu phát triển bền vững, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và tăng cường sức mạnh khoa học-công nghệ đang đặt ra những đòi hỏi mang tính căn cơ và dài hạn.

Các thành viên Ban điều hành Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt ở nước ngoài (VietNuc) nhấn mạnh rằng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cần được coi là “điểm khởi đầu” của tự chủ công nghệ. Công tác đào tạo phải được đổi mới căn bản, lấy chất lượng làm trọng tâm, chương trình đào tạo được cập nhật theo chuẩn quốc tế, đồng thời phát triển đồng bộ, toàn diện. Trong đó, cần dành ưu tiên đặc biệt cho các lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạt nhân, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vật liệu mới và công nghệ cao. Giáo dục đại học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức, mà phải trở thành không gian sáng tạo, nơi sản sinh tri thức mới.

Song song với đào tạo, cần phát triển mạnh mẽ nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn sản xuất, thông qua việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mà trong đó trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp liên kết chặt chẽ. Nhà nước cần đóng vai trò “kiến tạo,” tạo cơ chế để doanh nghiệp trở thành trung tâm ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Một trụ cột quan trọng khác là thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.

Theo Ban điều hành VietNuc, việc này không chỉ dừng ở chính sách đãi ngộ, mà quan trọng hơn là trao quyền tham gia quản lý, hoạch định chiến lược và triển khai các chương trình khoa học-công nghệ trọng điểm, gắn với trách nhiệm và sản phẩm cụ thể.

Đặc biệt, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài cần được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành của nguồn lực quốc gia, chứ không chỉ là lực lượng hỗ trợ bên ngoài.

Theo các thành viên Ban điều hành Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt ở nước ngoài (VietNuc), trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc làm chủ công nghệ được xác định là tiêu chí xuyên suốt và phải có kế hoạch cụ thể.

Quan điểm được nhấn mạnh là hội nhập sâu nhưng không lệ thuộc, tiếp nhận công nghệ phải song hành với nâng cao năng lực nội sinh và từng bước xây dựng chuỗi giá trị công nghệ trong nước.

Trên phương diện phát triển bền vững gắn với chuyển đổi xanh, cần chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, thực hiện cam kết trung hòa carbon, trong đó cơ cấu lại hệ thống năng lượng quốc gia theo hướng đa dạng, và phát thải thấp là một trụ cột quan trọng.