 |
| Đồng tiền mệnh giá 20 euro tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN |
Theo tờ New York Times, việc Tổng thống Trump áp dụng thuế quan đã khiến các nhà đầu tư đặt câu hỏi về những giả định lâu nay về sự an toàn và ổn định của đồng đô la Mỹ, vốn đã giảm giá trị trong năm nay. Trong quá trình tìm kiếm các lựa chọn thay thế, nhiều người đã chuyển sang đồng euro.
Đồng euro đã tăng hơn 11% so với USD kể từ đầu năm, đạt mức cao nhất trong 4 năm, với 1 euro đổi 1,18 USD. Đồng euro cũng tăng giá so với các đồng tiền chính khác trong cùng kỳ, bao gồm đồng yên Nhật, bảng Anh, đô la Canada và won Hàn Quốc, cho thấy sức mạnh của đồng tiền này không chỉ phản ánh sự yếu kém của đồng USD.
Bà Christine Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu, cho biết thời điểm này là cơ hội để đồng euro giành được ảnh hưởng toàn cầu.
“Chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi sâu sắc trong trật tự toàn cầu: Thị trường mở và các quy tắc đa phương đang bị rạn nứt, và ngay cả vai trò thống trị của đồng đô la Mỹ, nền tảng của hệ thống, cũng không còn chắc chắn nữa”, bà Lagarde viết.
Vai trò của USD là đồng tiền dự trữ của thế giới mang lại cho Mỹ một “đặc quyền quá đáng” –thuật ngữ được một chính trị gia người Pháp miễn cưỡng đặt ra vào những năm 1960. Bởi vì các nhà đầu tư, chính phủ và ngân hàng trung ương trên toàn thế giới tìm kiếm lợi nhuận an toàn, có thể dự đoán được từ các tài sản định giá bằng đô la như trái phiếu kho bạc, nên nhu cầu về đô la vốn đã mạnh mẽ. Điều này giúp chính phủ Mỹ dễ dàng vay nợ hơn và thúc đẩy sức mua của người tiêu dùng Mỹ.
Khu vực đồng euro, bao gồm 20 quốc gia châu Âu, cạnh tranh với Mỹ về quy mô và sự giàu có, chưa bao giờ thu hút các nhà đầu tư theo cách tương tự. Đồng euro hiện chỉ xếp thứ hai sau USD về mức độ sử dụng trên toàn cầu.
Sự tăng giá gần đây của đồng euro là một sự đảo ngược lớn so với chỉ ba năm trước, khi nó giảm xuống ngang giá với USD do các nhà đầu tư lo ngại về thiệt hại từ lạm phát tăng vọt và cuộc xung đột Nga - Ukraine. Và nó hoàn toàn khác xa so với cuộc khủng hoảng nợ khu vực đồng euro thập kỷ trước, khi liên minh tiền tệ này có lúc tưởng chừng đứng trước nguy cơ sụp đổ.
Dù sự phục hồi của đồng euro sau những biến động vừa qua là điều đáng mừng (hiện euro đang giao dịch gần mức cao kỷ lục so với tiền tệ của hàng chục đối tác thương mại lớn) nhưng cũng có khả năng xảy ra tình huống “cái gì tốt quá cũng thành không tốt”.
Nguy cơ từ một đồng euro quá mạnh
Chỉ số giá trị của đồng euro so với mức trung bình có trọng số thương mại của 41 loại tiền tệ được sử dụng bởi các đối tác thương mại lớn nhất của khu vực đồng euro.
Khi dòng tiền đổ vào đồng euro và các tài sản được định giá bằng đồng euro như trái phiếu chính phủ Đức, các nhà kinh tế và giám đốc điều hành cảnh báo rằng sức mạnh của đồng tiền này có thể gây tổn hại cho các nhà xuất khẩu. Các nước này đang phải đối mặt với thuế quan của ông Trump, khiến hàng hóa của họ trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua ở nước ngoài, cũng như đối mặt sự cạnh tranh ngày càng tăng từ các đối thủ Trung Quốc tại các thị trường trọng điểm.
“Một đồng euro mạnh hơn nữa có thể sẽ tự chuốc lấy thất bại”, Valentin Marinov, chiến lược gia tiền tệ tại Crédit Agricole, một ngân hàng Pháp, cho biết. Xuất khẩu vốn đã có khả năng suy yếu và trở thành lực cản đối với nền kinh tế khu vực đồng euro do thuế quan của Mỹ và các chính sách của chính phủ châu Âu khuyến khích nhập khẩu nhiều hơn.
Sau khi giá năng lượng tăng vọt dẫn đến nhiều năm đấu tranh để giảm lạm phát, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cơ quan ấn định lãi suất cho khu vực đồng euro, hiện đang đối mặt với viễn cảnh lạm phát có thể quá thấp.
ECB dự báo lạm phát sẽ đạt trung bình 1,6% vào năm tới, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 2%. Điều này một phần là do tác động của đồng euro mạnh, khiến hàng nhập khẩu rẻ hơn.
Một số nhà hoạch định chính sách cho rằng có nguy cơ lạm phát trì trệ sẽ trở nên dai dẳng, đây là một vấn đề quen thuộc đối với khu vực. Trong gần một thập kỷ cho đến năm 2021, ECB đã giữ lãi suất chủ chốt ở mức dưới 0 với hy vọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh hơn và khuyến khích giá cả tăng đều đặn. Các nhà hoạch định chính sách hy vọng điều này sẽ thúc đẩy tăng trưởng tiền lương cao hơn và cải thiện mức sống.
Các quan chức ECB dự kiến sẽ giữ nguyên lãi suất khi họ họp trong tuần này, nhưng các nhà phân tích đang thêm vào những dự đoán rằng họ có thể cắt giảm lãi suất một lần nữa vào cuối năm nay, nếu triển vọng kinh tế u ám hơn hoặc sức mạnh của đồng euro đẩy dự báo lạm phát xuống thấp hơn nữa. Việc giảm lãi suất thường làm suy yếu đồng tiền, nhưng sức mạnh gần đây của đồng euro đã tăng lên, đáng chú ý là khi ECB cắt giảm lãi suất tám lần trong một năm.
Luis de Guindos, Phó Chủ tịch ECB, cho biết nếu đồng euro tăng lên trên 1,20 USD, điều đó "sẽ phức tạp hơn nhiều".
 |
| Chủ tịch ECB Christine Lagarde phát biểu tại cuộc họp báo ở Frankfurt, Đức. Ảnh: THX/TTXVN |
Một số tập đoàn lớn ở châu Âu đã lên tiếng cảnh báo về tác động của đồng euro mạnh đối với lợi nhuận của họ, đặc biệt là ở Đức – nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.
SAP, công ty phần mềm vừa trở thành doanh nghiệp đại chúng có giá trị cao nhất châu Âu, cho biết mỗi lần tỷ giá euro–USD tăng thêm 1 cent sẽ khiến doanh thu của họ giảm 30 triệu euro, nếu không có các biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Hãng đồ thể thao Adidas nói rằng đồng euro mạnh gây ra “tác động tiêu cực trong chuyển đổi doanh thu” từ thị trường nước ngoài. Hãng sản xuất xe tải Daimler thì cho rằng những biến động trong tỷ giá euro–USD “có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả tài chính” của công ty.
Hướng đi tiếp theo khó đoán
Theo khảo sát của Bloomberg, các nhà phân tích dự đoán đồng euro sẽ tiếp tục mạnh lên, đạt mức 1,21 USD vào năm sau. Tuy nhiên, ông Marinov thuộc ngân hàng Crédit Agricole lại cho rằng thị trường đang kỳ vọng thái quá: ông dự đoán đồng euro sẽ giảm trở lại quanh mức 1,10 USD vào năm tới.
Việc đồng euro tăng giá trong năm nay không đồng nghĩa sẽ có một sự chuyển dịch lâu dài theo hướng đồng tiền này chiếm tỷ trọng lớn hơn trong dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương, hoặc được sử dụng rộng rãi hơn trong các giao dịch xuyên biên giới.
Bà Christine Lagarde – Chủ tịch ECB – cho biết, để nắm bắt thời cơ xây dựng một “đồng euro toàn cầu”, châu Âu cần có một nỗ lực phối hợp để củng cố nền kinh tế còn phân mảnh của khối, cải tổ hệ thống quản trị, và phát triển sâu rộng hơn thị trường vốn – cùng nhiều điều kiện khác.
“Bước tiến để đồng tiền của chúng ta có vị thế quốc tế lớn hơn sẽ không thể xảy ra một cách tự nhiên: điều đó phải được chúng ta giành lấy”, bà Lagarde nói.
