 |
| Gan lợn biến đổi gene mở ra hướng đi mới trong điều trị suy gan cấp. Ảnh: geneticliteracyproject.org |
Theo đó, gan lợn không được cấy ghép vào cơ thể người mà được kết nối bên ngoài như một hệ thống lọc máu sinh học, tương tự cơ chế chạy thận nhân tạo, nhằm tạo “khoảng đệm” để gan người bệnh có thời gian phục hồi hoặc chờ ghép tạng.
Thử nghiệm do công ty công nghệ sinh học eGenesis (bang Massachusetts, Mỹ) phối hợp với hãng OrganOx (Anh) thực hiện và dự kiến sẽ được triển khai vào mùa Xuân năm nay với tối đa 20 bệnh nhân điều trị tích cực. Hệ thống của OrganOx - vốn được thiết kế để bảo quản gan người hiến - sẽ được sử dụng cho việc tuần hoàn máu bệnh nhân qua gan lợn đặt bên ngoài cơ thể.
Đây là bước tiến mới trong lĩnh vực cấy ghép dị loài (xenotransplantation) - sử dụng cơ quan động vật biến đổi gene nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt tạng hiến. Từ năm 2022, Mỹ và Trung Quốc đã thực hiện một số ca ghép tim và thận lợn cho người, với kết quả khác nhau. Gần đây, các nhà khoa học Trung Quốc cũng đã ghép thành công gan lợn biến đổi gene cho một bệnh nhân chết não trong 10 ngày mà không ghi nhận hiện tượng thải ghép cấp tính.
ình luận về thử nghiệm mới, Tiến sĩ Helena Katchman - Trưởng Đơn vị Gan tại Trung tâm Y tế Tel Aviv và là Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Gan Israel - cho biết tình trạng thiếu gan hiến là vấn đề nghiêm trọng ở cả Israel và trên toàn cầu. Nhiều bệnh nhân không đủ điều kiện ghép gan hoặc không kịp chờ tạng hiến phù hợp. Bà Katchman nhấn mạnh việc sử dụng gan lợn như “liệu pháp cầu nối” có thể giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch cho tới khi gan tự tái tạo hoặc có tạng hiến phù hợp.
Cũng theo bà Katchman, khác với ghép tạng vĩnh viễn, phương pháp này chỉ mang tính tạm thời, giảm nguy cơ thải ghép kéo dài. Tuy nhiên, thách thức vẫn tồn tại, đặc biệt là nguy cơ phản ứng miễn dịch và lây nhiễm từ động vật, dù các nhà khoa học đã phát triển lợn biến đổi gene nuôi trong môi trường vô trùng nhằm hạn chế rủi ro.
Giới chuyên gia đánh giá đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải quyết khủng hoảng thiếu tạng hiến, song việc ứng dụng rộng rãi vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng trong thời gian tới.
